چالش‏های اندازه‏گیری و برآورد فاکتور فرسایش‏پذیری خاک (K) مدل (R)USLE در مراتع مناطق خشک

Abstract

هدف از این تحقیق تعیین فاکتور فرسایش‏پذیری (K) معادله جهانی هدر رفت خاک (USLE) به روش مستقیم با بهره­گیری از کرت‏های رواناب طبیعی () و مقایسه آن با روش غیرمستقیم برآوردی با نموگراف USLE () در مراتع مناطق خشک در پایگاه تحقیقات حفاظت خاک سنگانه واقع در شمال‏شرق ایران بود. داده‏های هدر رفت خاک در 19 کرت‏ با طول 20 و 25 متر، و شرایط مختلف از نظر خاک، شیب، پوشش گیاهی و سنگریزه سطحی تحت 20 رخداد بارندگی از سال 1379-1375 و 1388-1385 اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد شدت متوسط و حداکثر شدت 30 دقیقه‏ای نسبت به شاخص فرسایندگی باران () همبستگی بیش‏تری با هدر رفت خاک داشتند. بر اساس نتایج حاصل شده، به ترتیب حداقل 12، 14 و 24 برابر به­دست آمده از داده­های هدر رفت خاک میانگین بلندمدت سالانه، سال با بیش‏ترین سهم از کل هدر رفت خاک و شدیدترین رخداد () است. دلایل احتمالی اصلی برای این بیش‏ برآوردی شدت کم رخدادهای فرساینده و عدم قطعیت‏های مربوط به اندازه‏گیری هدر رفت خاک و دیگر فاکتورهای مدل USLE در مراتع خشک هستند. بنابراین، بر اساس بیش‏برآوردی نموگراف USLE، تحقیقات بیش‏تری به ویژه با دوره آماری طولانی‏تر یا با استفاده از شبیه‏ساز باران با شدت 63 میلی‏متر بر ساعت در شرایط میدانی برای توسعه روابط مناسب برای برآورد فاکتور K در مراتع مناطق خشک مورد نیاز است.