مقایسه عملکرد کمی و کیفی جمعیت‌های برتر دو گونه Thymus lancifolius و T. kotschynus با آویشن باغی (T. vulgaris) در شرایط آب و خاک لب شور

Abstract

این تحقیق با هدف معرفی مناسب‌ترین اکسشن در گونه‌های T.kotschyanus و T.lancifolius جنس آویشن جهت توسعه کشت در شرایط آب و خاک لب شور در ایستگاه تحقیقات شوری پردیسان قم اجرا گردید. بذور 7 اکسشن به همراه شاهد (گونهT.vulgaris ) در دی ماه 1396 در گلخانه و در جی‌فی پات کشت و فروردین سال بعد نشاء‌های گلدانی در زمین اصلی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار کشت شدند. در این آزمایش عملکرد اندام هوایی، درصد و عملکرد اسانس در دو سال و درصد ترکیبات اسانس در سال دوم اندازه‌گیری و تعیین شدند. اسانس‌گیری به روش تقطیر با آب و تجزیه اسانس به روش کروماتوگرافی گازی انجام گردید. نتایج تجزیه واریانس مرکب صفات نشان داد، اثر جمعیت، سال و اثر متقابل سال در جمعیت در تمام صفات در سطح احتمال یک یا پنج درصد معنی‌دار بود. نتایج مقایسه میانگین صفات در گونه‌های تحت بررسی نشان داد، میانگین گونه T. lancifolius از نظر عملکرد اسانس در سال اول، دوم و میانگین سال‌ها برتر از میانگین دو گونه دیگر بود. در بین چهار جمعیت T. kotschyanus جمعیت‌های 5 و 70 از نظر درصد و عملکرد اسانس برتر از سایر جمعیت‌های این گونه بودند. جمعیت ۴۸ از گونه T. lancifolius از نظر بسیاری از صفات به تنهایی و یا با جمعیت ۴۵ از همین گونه برتر از سایر جمعیت‌ها بود. در مجموع جمعیت‌های 48 و 45 بترتیب از مناطق خرم آباد و فریدونشهر از گونه T.lancifolius و جمعیت‌های 5 و 70 از گونه T.kotschyanus بترتیب از مناطق قزوین و ارومیه می‌توانند جهت توسعه کشت در مناطق دارای آب و خاک لب شور و نیز به عنوان کاندید جهت معرفی ارقام امید بخش این گونه‌ها در این شرایط معرفی شوند. کموتیپ‌های کارواکرول در اکسشن‌های قزوین 1 و 2، تیمول در اکسشن نقده و ژرانیول در اکسشن قزوین1 شناسایی شدند.