تحلیل ظرفیت ماده 48 طرح مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در رویه دیوان بین‌المللی دادگستری با تأکید بر دعوای نیکاراگوئه علیه آلمان

Abstract

عملیات 7 اکتبر 2023 و واکنش نظامی شدید اسرائیل در نوار غزه، سرآغاز تحولاتی دوگانه در حقوق بین­‌الملل شد. از یک سو، نقض فاحش قواعد حقوق بین‌­الملل توسط اسرائیل، موجب ایراد لطمات جدی بر پیکره نظم برساخته کنونی حقوقی بین‌المللی بود و در مقابل، طرح دعوای افریقای جنوبی علیه اسرائیل و نیکاراگوئه علیه آلمان نزد دیوان بین‌­المللی دادگستری، پویایی مستمر و توسعه حقوق بین‌الملل را مطرح کرد؛ این دعاوی بر مبنای ظرفیت ماده 48 طرح مسئولیت بین‌­المللی دولت­ها مطرح شده­ است و به‌طور خاص، دعوای اخیر حائز نکات قابل تأملی ناظر بر شرایط طرح دعوای مسئولیت در برابر نقض تعهدات عام‌­الشمول حقوق بین­‌الملل محسوب می­شود. نتایج مطالعات راجع به ظرفیت ماده مزبور پیرامون نقض تعهدات عام‌الشمول در قالب رویه‌قضایی دیوان نشان می­دهد که نیکاراگوئه با طرح دعوا در رابطه با بخش مشخصی از تعهدات عام‌­الشمول، گامی رو به جلو در راستای حمایت از جامعه بین‌­المللی برداشته است.