مقایسه روش‌های همبستگی و میانگین در انتخاب روزهای نماینده طبقات الگوهای فشار تراز دریا تؤأم با بارش سنگین و فراگیر در ایران زمین

Abstract

بارش سنگین یکی از مشخصه‌های بارشی است که اثرات فراوانی بر محیط دارد و علی‌رغم خسارات فراوان می‌تواند نقش بسیار مهمی در تأمین آب ایفا کند. از این‌رو مطالعۀ ویژگی‌های بارش سنگین گامی مهم در شناسایی رفتار و مدیریت این نوع از بارش‌هاست. در این پژوهش بارش‌های سنگین فراگیر ایران مورد مطالعه قرار گرفته است. برای این‌منظور از داده‌های شبکه‌ای بارش اسفزاری طی سال آبی 1972 -1971 تا سال آبی 2016 - 2015 استفاده شد و روزهای بارش سنگین با استفاده از آستانه‌های صدکی 90، 95 و 99 استخراج گردید. معیار فراگیر بودن بارش نیز براساس ناهنجاری مثبت صدک 75 مساحت روزهای تؤأم با بارش سنگین در نظر گرفته شد. برپایۀ این معیارها و در طی دورۀ مورد بررسی، 160 روز تؤأم با بارش سنگین و فراگیر در کشور رخ داده است. برای شناسایی الگوهای بارش سنگین فراگیر، روش تحلیل خوشه‌ای دو حالتی (باینری) مورد استفاده قرار گرفت. بر این اساس 8 الگوی جوی برای بارش های سنگین فراگیر شناسایی گردید. برای انتخاب روزهای نماینده، روش‌های همبستگی و نیز روش میانگین مساحت هر الگو استفاده شد. بررسی‌ها نشان‌داد که روزهای نمایندۀ انتخاب شده توسط روش میانگین مساحت توانسته است نتایج نسبتاً بهتری در تبیین بارش سنگین داشته باشد. براین اساس معلوم شد که بارش‌های سنگین و فراگیر همزمان با حضور سامانه‌های کم‌فشار با منشأهای متعددی در کشور رخ داده است.