بررسی اثر شوک‌های ساختاری (نرخ سود بین بانکی، نقدینگی و درآمدهای نفتی) بر رشد اقتصادی و تورم در ایران

Abstract

نوسانات رشد اقتصادی و تورم تأثیرات زیان‌باری بر اقتصاد یک کشور دارند. بنابراینشناخت علل ایجاد این نوسانات از اهمیت بالایی برخوردار است. هر چند مطالعات محدودی در داخل به نقش نرخ بهره در نوسانات اقتصادی پرداخته‌اند، اما در هیچ‌یک از آن‌ها، نرخ سود بین ‌بانکی که معیار دقیق‌تری در مقایسه با نرخ سود تسهیلات یا سپرده است، استفاده نشده است. لذا هدف مقاله حاضر، بررسی اثر شوکهای ساختاری نرخ بهره ، حجم نقدینگی و درآمد نفتی بر رشد اقتصادی و تورم با استفاده از داده‌های فصلی اقتصاد ایران در دوره 1387:1 الی 1402:4 در چارچوب الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری (SVAR) است. یافته‌ها حاکی از آن است که: نخست، براساس توابع واکنش آنی، شوک نرخ بهره باعث کاهش معنادار رشد اقتصادی در دوره‌های اولیه می‌شود، هر چند تأثیر آن در بلندمدت ناچیز است. دوم، شوک درآمد نفتی و حجم نقدینگی اثر معنادار و مثبتی بر رشد اقتصادی در دوره‌های اولیه بر جای می‌گذارد و اثر شوک درآمد نفتی در مقایسه با حجم نقدینگی، پایدارتر است. سوم، شوک نرخ بهره باعث افزایش معنادار تورم در دوره‌های اولیه می‌شود. چهارم، شوک درآمد نفتی و حجم نقدینگی باعث افزایش معنادار تورم می‌گردند، هرچند اثر شوک حجم نقدینگی بر تورم پایدارتر است. با عنایت به اینکه شوک‌های نقدینگی صرفاً در کوتاه‌مدت بر رشد اقتصادی اثرگذار بوده و در بلندمدت منجر به تورم می‌شوند و شوک‌های نرخ بهره، تأثیر منفی بر رشد اقتصادی در کوتاه‌مدت داشته و در بلندمدت نیز به تورم دامن می‌زنند، پیروی از قواعد پولی و اجتناب از سیاست‌های صلاحدیدی پیشنهاد می‌شود.