ارزیابی و پایش وضعیت خشکسالی با استفاده از داده‌های ماهواره‌‍‌ای و هواشناسی با تکیه بر سری‌های زمانی (مطالعه موردی: استان زنجان)

Abstract

موضوع: پایش مکانی و زمانی خشکسالی با استفاده از شاخص‌های هواشناسی و ماهواره‌ای در استان زنجان.هدف: این مطالعه با هدف مقایسۀ شاخص‌های خشکسالی، شامل دو شاخص هواشناسی و پنج شاخص مبتنی‌بر داده‌های ماهواره‌ای، به‌منظور بهبود پایش خشکسالی در استان زنجان انجام شده است.روش تحقیق: در این پژوهش، دو شاخص هواشناسی شامل شاخص بارندگی استاندارد (SPI) و شاخص بارش تبخیر و تعرق استاندارد (SPEI) برای سری‌های زمانی 1، 3، 6، 9 و 12 ماهه در بازۀ 2004 تا 2022 محاسبه شدند. همچنین، پنج شاخص خشکسالی مبتنی‌بر داده‌های ماهواره‌ای شامل NDVI، EVI، VCI، TCI و VHI در همین بازۀ زمانی استخراج گردید. در ادامه، نتایج این شاخص‌ها با داده‌های هواشناسی مقایسه شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که شاخص‌های SPI و SPEI بیشتر سال‌های مورد بررسی را در وضعیت نرمال گزارش کرده‌اند، درحالی‌که تنها در سال 2019 ترسالی مشاهده شد.SPEI وقوع خشکسالی را برای سال‌های 2008، 2011 و 2022 تأیید کرد، درحالی‌که SPI خشکسالی را برای سال‌های 2007 و 2022 ثبت نمود. در میان شاخص‌های ماهواره‌ای، NDVI با ضریب تشخیص (R² = 0.82) بیشترین همبستگی را با شاخص‌های هواشناسی نشان داد، درحالی‌که VHI کمترین میزان(R² = 0.57) را داشت.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که شاخص NDVI در مقایسه با سایر شاخص‌های ماهواره‌ای عملکرد بهتری در پایش خشکسالی دارد. این یافته‌ها می‌توانند به‌عنوان مبنایی برای تصمیم‌گیری صحیح در ارزیابی سریع داده‌های سنجش از دور و پایش خشکسالی مورد استفاده قرار گیرند