ارائۀ قاعدۀ صلاحیت بین المللی مطلوب برای جلوگیری از پدیدۀ «توریسم هتک-حیثیت» با مطالعه تطبیقی حقوق ایران و انگلستان

Abstract

توریسم هتک‌حیثیت اشاره به موقعیتی دارد که در آن، خواهان می‌تواند با وجود چندین دادگاه صالح، دعوای هتک حیثیت خود را در کشوری مطرح کند که قوانین ماهوی و شکلی آن را به سود خود می‌بیند، در حالی که ارتباط میان کشور محل دادگاه و دعوا کم است. این پدیده، نگرانی‌های بسیاری را نسبت به تضییع حقوق اشخاص، رسانه‌ها و آزادی بیان ایجاد کرده است. بنابراین، نظام‌های حقوقی می‌بایست با ایجاد قواعد صلاحیت مناسب که وجود ارتباط کافی میان دعوا و دادگاه را تضمین می‌کند، مانع گسترش این پدیده گردند. اما چه قاعدۀ صلاحیتی می‌تواند برای دعاوی هتک حیثیت مناسب تلقی گردد؟ در این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی به شیوۀ تطبیقی و از منابع کتابخانه‌ای بهره‌برداری شده است. هدف اصلی پژوهش حاضر این است تا ضمن مطالعۀ قواعد صلاحیت بین‌المللی نظام حقوقی ایران و انگلستان، قاعدۀ صلاحیت مطلوبی را ارائه دهد تا از گسترش چالش‌های موجود پیرامون دعاوی هتک حیثیت جلوگیری کند. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که قواعد صلاحیت بین‌المللی ایرانی امکان سوء استفاده را برای مدعیان هتک حیثیت فراهم می‌آورد که می‌تواند باعث گسترش پدیدۀ توریسم هتک‌حیثیت در این کشور شود و ضروری است که مقررات صلاحیت آن، در این خصوص، اصلاح گردد. اما نظام حقوقی انگلستان با اعطای اختیار اعمال صلاحیت، در دعاوی هتک حیثیت به دادگاه رسیدگی‌کننده توانسته تا حدودی مانع شکل‌گیری پدیدۀ توریسم افترا شود. نتایج این پژوهش، قاعدۀ صلاحیتی را که به دادگاه این اختیار را می‌دهد تا براساس امور موضوعی پیرامون هر پرونده نسبت به اعمال صلاحیت خود تصمیم‌گیری کرده و مناسب-ترین مکان را برای رسیدگی به موضوع دعوا مشخص کند، برای جلوگیری از توریسم هتک‌حیثیت پیشنهاد می‌دهد.