فضا، مقیاس و جهانی شدن با تحلیل تئوری شبکه کنشگران ( ANT)

Abstract

کشورهای جهان به منظور عقب نماندن از حرکت فراگیر جهانی‌شدن، نیازمند شناخت بنیان‌ها و پیش شرط‌های فکری و نظری مرتبط با آن هستند. ادبیات دانش جغرافیا همانند دیگر دانش‌های بشری، پیوسته در حال تغییر و تکامل است. این امر بویژه زمانی چشمگیر است که سرعت تغییر و تحولات جهانی، اندیشمندان علوم انسانی را به طور عام و جغرافیدانان را به طور خاص، به تفکر و تحلیل‌های چندسونگر و میان‌رشته‌ای، برای شناخت بیشتر سازوکارها و نظام‌های مؤثر بر آن‌ها وا می‌دارد. این مقاله با ماهیت روشمندانه- تحلیلی، ابتدا به بررسی نظری مفاهیمی مانند فضا و مقیاس در مطالعات تحلیلی جغرافیایی و بویژه جهانی‌شدن می‌پردازد. سپس با مروری بر تئوری شبکه‌ی کنشگران، کاربرد و اهمیت آن در مطالعات و تحلیل‌های جغرافیایی (در اینجا، انواع مناسبات و روابط جهانی بین مکان‌ها که فضاهای خاص با مقیاس‌های خاص پدید می‌آورند)، مورد بررسی قرار می‌دهد. لذا چارچوب و روش کار، نظری –تحلیلی و بر پایه دیدگاه‌ها و نظرات جغرافیدانان، جامعه‌شناسان و نویسندگانی است که در مورد این مفاهیم کار کرده‌اند. نتیجه‌ی منطقی – تحلیلی این تحقیق کتابخانه‌ای نشان می‌دهد که جهانی‌شدن پدیده‌های انسانی(کشورها، شهرها و ...) می‌تواند اندازه یا مقیاس کوچک و یا بزرگ داشته باشد؛ می‌تواند علاوه بر بُعد کمّی، دربردارنده‌ی کیفیت و مفاهیمی باشد که در هر دو سیستم مراتبی و موازی، به خلق فضاهای متعدد و متنوع انسانی منجر شود.