مطالعة تطبیقی در مواجهة جهان اسلام با جهان محلّی گرایی

Abstract

هویت اسلام و مسلمان، نسل به نسل دائما در حال بازشناسی و بازتعریف است، تا در جهانی که هر روز بر پیچیدگی آن افزوده می شود، فهم منسجمی از آن ارائه شود. این تلاش‌های وسیع، نتیجة جهان بینی‌ها یا متاثر از مفاهیم و هویت‌های متعدد دیگر اعم از دینی و ایدئولوژیکی است. آن‌ها فقط بر تحولات درونی اسلام مبتنی نیستند، بلکه ثمرة تعامل روندهای دو جانبة درونی/ برونی‌ای هستند که به بهترین وجه در سیلان میان مقیاس‌های محلّی و جهانی، گذشته و آینده قرار می‌گیرند. اصطلاحات مدرنیته و پست مدرنیته، این علاقة انسان به فهم منسجم معنادار را که ریشه در تاریخ و آیندة هویت جمعی مرتبط با زمان و مکان دارد، تبیین نمی‌کنند، و به همین دلیل، اصطلاح «جهان محلّی گرایی» را به‌کار می بریم که تاحدی نشانگر پدیدارهای پیچیده با تکثّر فرهنگی و مکانی مانند جوامع مسلمان عرب در بارة دیگر ادیان است. در این مطالعه، جهان محلّی‌گرایی را به عنوان پروسه‌ای تعریف کرده ایم که پیوسته بازتاب دهندة فلسفه، ایدئولوژی، عقیده، درک و فهم سنن متناظر و واقعیت‌های عینی است. این بررسی تطبیقی، با روش تحلیلی- اسنادی و با هدف گذار از مفاهیم متقابل برای رسیدن به معانی جامع انجام شده است. نتیجة مهم این مطالعه، بهره‌گیری از اصطلاح جهان محلی‌گرایی برای حل معضلاتی است که با مدرنیسم و پست مدرنیسم، قابل رفع نبوده‌اند.