برآورد ضریب کیفیت امواج برشی و گسترش هندسی در زاگرس شمالی به‌روش وارون‌سازی تعمیم‌یافته (GIT)

Abstract

در مطالعه حاضر با به‌کارگیری داده‌های شتاب‌نگاری از روش وارون‌سازی تعمیم‌یافته (GIT) برای بررسی ویژگی تضعیف دامنه موج برشی در ناحیه زاگرس‌شمالی استفاده شده ‌است. روش وارون‌سازی تعمیم‌یافته یکی از روش‌های متداول برای جداسازی اثر چشمه لرزه‌ای از اثر مسیر انتشار موج و اثر ساختگاه محلی به شمار می‌آید. به این منظور از تعداد 2699 شکل موج ثبت شده توسط 228 ایستگاه شبکه شتاب‌نگاری کشور (ISMN) مربوط به 1563 زمین‌لرزه در بازه بزرگای 3 الی3/7 Mw که در فاصله سال‌های 2006 تا 2019 در منطقه رخ داده‌اند، استفاده شده ‌است. توابع تضعیف غیرپارامتری به‌همراه دامنه‌های طیفی که اثرات چشمه و ساختگاه از آنها برداشته شده در 65 نقطه فرکانسی با فواصل لگاریتمی یکسان در بازه فرکانسی 0.1 تا 30 هرتز بدست آمده است. با توجه به اهمیت شناخت ضریب کیفیت لرزه‌ای برای برآورد واقع بینانه خطر زمین‌لرزه، شبیه‌سازی جنبش نیرومند زمین و تعیین مدل‌های جنبش زمین (GMMs)، ضریب برای پهنه‌ی زاگرس شمالی محاسبه شده ‌است. ضریب کیفیت موج برشی با برازش تابع تضعیف غیرپارامتری برای مدل گسترش هندسی وابسته به فرکانس در بازه فرکانسی 0.5 تا 25 هرتز تخمین زده‌ شده است. نتایج حاصل بیانگر تضعیف شدید امواج لرزه‌ای در زاگرس شمالی است که با مطالعات پیشین در منطقه و سایر مناطق فعال تکتونیکی ایران و جهان قابل مقایسه است. ‌