پهنه‌بندی اراضی مستعد کشاورزی با استفاده از ترکیب روش تحلیل سلسه‌مراتبی در مناطق شمالی شهرستان خلخال ( مطالعه موردی: حوضه آبخیز میکائیل آباد)

Abstract

بهره­برداری مستمر از منابع طبیعی تجدیدشونده، متضمن شناسایی توان اکولوژیک سرزمین در هر محیطی است و این شناسایی با به‌کارگیری بهینه و برنامه‌ریزی‌شده امکان بهره­برداری صحیح از منابع را فراهم و از تخریب محیط جلوگیری می‌کند. این تحقیق با هدف شناسایی مناطق مستعد کشاورزی حوضه میکائیل‌آباد شهرستان خلخال در استان اردبیل با روش تحلیل سلسله مراتبی- فازی انجام شد. ارزیابی توان منطقه با استفاده از 13 معیار بارش، تراکم پوشش، میزان تولیدگیاهی، شیب، عمق خاک، بافت خاک، کاربری فعلی زمین، نفوذپذیری خاک، تیپ پوشش، گروه هیدرولوژیک خاک، زمین‌شناسی، فاصله از منابع آب سطحی و فرسایش خاک و با استفاده از قابلیت­های نرم­افزار <em>Arc</em> <em>GIS 10</em> انجام شد. در ارزیابی چند معیاره برای تعیین وزن هر معیار از روش تحلیل سلسله مراتبی و از توابع فازی‌سازی استفاده شد و در محیط نرم‌افزار <em>Arc GIS10</em> با استفاده از عملگر ترکیب خطی وزنی کلیه­ی لایه­های اطلاعاتی با همدیگر تلفیق شدند و نقشه­ی رستری توان کشاورزی تهیه شد. بعد از تهیه نقشه پتانسیل نهایی با روش شکست طبیعی در چهار کلاس طبقه‌بندی شد. کلاس­های یک تا دو به فعالیت کشاورزی (حدود 65% منطقه) و کلاس طبقه سه و چهار (35% منطقه) به فعالیت غیر کشاورزی تقسیم‌بندی شد. نتایج انطباق کاربری فعلی اراضی با نقشه پتانسیل نیز نشان داد که در8/61 درصد از منطقه کاربری فعلی اراضی با نقشه پتانسیل انطباق دارد. پیشنهاد می‌گردد که در اختصاص کاربری‌ها و فعالیت‌های کشاورزی به نقشه طبقات پتانسیل که بر اساس ارزیابی توان اکولوژیکی منطقه مورد مطالعه می‌باشد توجه گردد. در این راستا بهتر است که در مناطق با توان طبقه یک فعالیت کشاورزی به صورت زراعت آبی و باغداری و در مناطق با توان طبقه دو زراعت دیم انجام گیرد و در مناطق طبقه سه و چهار هیچ‌گونه فعالیت کشاورزی صورت نگیرد.