نقش عوامل انتزاعی و عینی در پدیدۀ پان‌عربیسم در ایران در قبل و بعداز انقلاب اسلامی

Abstract

<strong>هدف</strong>: هدف این نوشتار بررسی عواملی است که سبب تحریک احساسات قوم‌گرایانه در مناطق عرب‌نشین جنوب ایران شده و در برهه‌ای از تاریخ به‌شکل جنبش‌های تجزیه‌طلبانه خودنمایی کرده‌است. <strong>روش</strong>: این مقاله با استناد به منابع کتابخانه‌ای و با روش اسنادی-تاریخی نوشته شده‌است. <strong>فرضیه</strong>: مقاله بر این فرضیه متکی است که سلسله‌عواملی عینی و انتزاعی مانند عوامل داخلی (سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی) از یک‌سو و مداخلات خارجی ازسوی دیگر سبب تحریک تمایلات و احساسات پان‌عربیسم شده‌است. در این مقاله پان‌عربیسم در ایران متغیر وابسته است و عوامل عینی و انتزاعی متغیر مستقل‌اند. <strong>نتیجه</strong>: نتیجۀ اصلی به‌دست‌آمده این است که عوامل داخلی نقشی مهم‌تر در پان‌عربیسم داشته‌اند. برای حفظ وحدت ملی و تمامیت ارضی تاحدِّامکان باید تلاش شود که عوامل داخلی مؤثر در پان‌عربیسم -به‌عنوان متغیر مستقل- کاهش یابند تا پان‌عربیسم به‌عنوان متغیر وابسته محدود شود.