تنوع زیستی جمعیت دیاتومه رودخانه ماسوله‌ گیلان، ایران

Abstract

اکوسیستم‌های رودخانه‌ای در ایران به مقدار اندکی مطالعه شده‌اند و اطلاعات در مورد آنها بسیار پراکنده و کلی است. بنابراین، ضرورت تمرکز بر روی جنبه‌های مختلف مطالعه رودخانه‌ها آشکار و به همین ترتیب مدیریت و حفاظت از آنها لازم و ضروری است. این بررسی، با هدف تهیه اطلاعاتی درباره جمعیت‌های زیستی کلیدی و پاسخ آنها به متغیرهای محیطی به عنوان مدلی برای رودخانه‌های شمال ایران (گیلان) انجام شد. در طول 6 ماه نمونه‌برداری (تابستان-پاییز سال 1389) از سطح بستر رودخانه ماسوله 23 جنس دیاتومه شناسایی شد. همزمان، عوامل فیزیکی و شیمیایی شامل دما، هدایت الکتریکی، اسیدیته، آهن، شوری، نیترات و اورتو فسفات در ستون آب رودخانه اندازه‌گیری و تحلیل شد. نتایج آزمون CCA نشان داد که متغیرهای محیطیِ هدایت الکتریکی، اسیدیته، آهن و شوری مهم‌ترین عوامل مؤثر در پراکنش دیاتومه‌ها بودند. مقدار ویژه دو محور اول CCA برای دیاتومه‌ها دارای اختلاف معنی‌دار بود (P<0.05). تحلیل DCA بیشتر تغییرات تاکسونومیک و میزان تشابه بین جنس‌ها را نشان می‌دهد. به طور کلی، تأثیر عوامل شیمیایی بر روی جمعیت دیاتومه‌ها بسیار بیشتر از عوامل فیزیکی ارزیابی شد. لیکن، برای بررسی و ارزیابی سلامت رودخانه‌ها هم عوامل فیزیکی و هم شیمیایی مورد نیاز هستند. در این بررسی، با استفاده از شاخص‌های دیاتومه (شاخص تنوع، شاخص یکنواختی، TDI و PTI) اطلاعات مهمی در مورد جوامع زیستی به دست آمد و لذا، استفاده از این شاخص‌ها برای ارزیابی‌ بیشتر در رودخانه‌های شمال کشور پیشنهاد می‌شود.