تشریح مقایسه‌ای برخی از گونه‌های تیره خشخاش (Papaveraceae) در ایران

Abstract

در مطالعه حاضر، بررسی مقایسه‌ای صفات تشریحی ساقه، رگبرگ اصلی برگ‌های قاعده‌ای و میوه در خانواده Papaveraceae (به جز جنس Papaver) در ایران ارائه شده است. در این پژوهش، 45 صفت تشریحی مربوط به ساقه، رگبرگ اصلی و میوه در گونه‌های Glaucium grandiflorum، G. cornicoulatum، G. haussknechtii، G. elegans، G. fimbrilligerum، G. oxylobum، Roemeria hybrida، R. refracta، Hypecoum pendulum و Chelidonium majus مورد بررسی قرار گرفته است همچنین، وجود کُرک غده‌ای در G. oxylobum و G. pulchrum برای نخستین بار گزارش شد. از بین صفات بررسی شده، چندین صفت از جمله: شکل جفت، زاویه برچه‌ای، شکل زاویه برچه‌ای، تعداد لایه‌های پارانشیم داخلی و خارجی دیواره تخمدان، تعداد دستجات آوندی جفت در میوه، وجود حفره مرکزی در میوه، وجود کرک‌های غدّه‌ای، تعداد دستجات آوندی، تعداد دستجات بافت آبکش، عدم وجود بافت استحکامی در اطراف دستجات آوندی در رگبرگ اصلی برخی گونه ها متفاوت است، که می‌تواند در جداسازی گونه‌های جنس Glaucium مفید باشد. صفات تشریحی رگبرگ اصلی پهنک در این جنس‌ها، به رغم برخی از تفاوت‌ها، اساساً ساختار مشابهی دارد. بنابراین، صفات تشریحی رگبرگ به تنهایی نمی‌تواند معیار مناسبی برای شناسایی و تشخیص گونه‌های جنس Glaucium و چهار جنس دیگر باشد. همچنین، صفات تشریحی ساقه، معیار مناسبی برای تشخیص و جداسازی گونه‌های جنس Glaucium و سایر جنس‌ها نیست. از سوی دیگر، صفات تشریحی میوه در شناسایی و جدا کردن گونه‌های جنس Glaucium و همچنین چهار جنس دیگر مفید است به ویژه، برش عرضی میوه H. pendulum اختلاف قابل توجهی را در مقایسه با دیگر جنس‌ها نشان می‌دهد.برخی از صفات تشریحی میوه در جنس Glaucium می‌تواند در گروه‌بندی تاکسونومیک این جنس مفید باشد. مهم‌ترین این صفات، شکل جفت تخمدان است.