بررسی تجمع زیستی و دفع فلز مس از بافت‌های سیاه ماهی (Capoeta fusca) قنات‌های شرق ایران

Abstract

آلودگی اکوسیستم های آبی با فلزات سنگین توجه جهانیان را بدلیل اثرات مضر آنها روی سلامتی انسان و سایر موجودات در محیط زیست بیشتر جلب کرده است. هدف از این تحقیق، تعیین میزان تجمع زیستی و دفع فلز مس، در بافت های آبشش، عضله و پوست سیاه ماهی (Capoeta fusca) می باشد. نمونه برداری ماهی از قنات های منطقه بیرجند در سال 1389 صورت گرفت. نمونه های ماهی (میانگین طول کل 54/13 سانتیمتر و وزن 45/20 گرم) پس از جمع آوری و سازگاری در محیط آزمایشگاه به مدت 10 روز، در داخل آکواریوم ها ی 40 لیتری در سه تکرار برای گروه شاهد و دو گروه آزمون تحت غلظت مس 0/25 و mg/L 0/75 قرار گرفتند. بعد از اینکه نمونه ها در معرض ماده سمی قرار گرفتند، از هر آکواریوم آزمون و شاهد، دو سیاه ماهی در زمان های مختلف تجمعی 7 ، 14 و 21 و دفع 10 روزه جهت آنالیز عنصر مس در بافت های ماهی، انتخاب شدند. نتایج نشان می دهد که بافت آبشش، یک اندام هدف برای جذب عنصر مس می باشد. غلظت مس در بافت های آبشش، عضله و پوست در دو غلظت کشندگی پایین به ترتیب µg/g 88/2، 2/1، 2/1 و بالا 8/4، 9/1 ، 9/1 می باشد. ترتیب میزان تجمع و دفع مس در بافت های سیاه ماهی به صورت آبشش, پوست, عضله است. نتیجه نهایی نشان داد که میزان دفع فلز مس بستگی به غلظت عنصر در اندام هدف، طول دوره دفع و اختلالات اندام پس از دوره انباشت دارد.