ارزیابی فراسنجه‌های زیستی سه گونه از زنبورهای پارازیتوئید جنسTrichogramma روی کرم گلوگاه انار، Ectomyelois ceratoniae در شرایط آزماﻳشگاهی

Abstract

یکی از مهم­ترین آفات باغات انار ایران، شب‌پره‌ی کرم گلوگاه انار، <em>Ectomyelois ceratoniae </em>(Lep.: Pyralidae) می‌باشد که سالانه خسارت­های قابل توجهی به‌باغات انار وارد می سازد. زنبور­های تریکوگراما یکی از عوامل اصلی کنترل بیولوژیک این آفت در سطح باغ ها هستند که می توان از آن‌ها به‌شکل مؤثری برای کاهش خسارت استفاده شود. در این تحقیق زیست‌شناسی و برخی از فراسنجه‌های مهم زیستی سه گونه زنبور <em>Trichogramma brassicae</em>،<em>T. embryophagum</em> و <em>T. pintoi</em> روی تخم<br /> <em>E. c</em><em>eratoniae</em> در شرایط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. در بررسی بیولوژی آزمایشگاهی، طول دوره‌ی تخم‌ریزی، دوره‌ی بعد از تخم‌ریزی و طول دوران بلوغ در زنبور <em>T. brassicae</em> پرورش یافته روی کرم گلوگاه انار به‌ترتیب 80/7، 90/0، 70/8 روز و در زنبور <em>T. embryophagum</em> به‌ترتیب 20/8، 00/1، 20/9 روز و در زنبور <em>T. pintoi</em>به‌ترتیب 40/7، 10/1، 50/8 روز محاسبه شد. این زنبورها فاقد دوره‌ی پیش از تخم‌ریزی بودند. نتایج این تحقیق نشان داد که نرخ ناخالص تولیدمثل (<em>GRR</em>)، نرخ ذاتی افزایش جمعیت (<em>r_m</em>)، متوسط زمان هر نسل (<em>T</em>) و نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ) در زنبور <em>T. brassicae</em> روی تخم کرم گلوگاه انار به‌ترتیب 021/38 تخم، 286/0 بر روز، 659/12 روز، 330/1 بر روز و در زنبور <em>T. embryophagum</em>به‌ترتیب 247/39 تخم، 311/0 بر روز، 645/11 روز و 365/1 بر روز و در زنبور <em>T</em>. <em>pintoi</em> به‌ترتیب 626/28 تخم، 262/0 بر روز ، 558/12 روز و 300/1 بر روز به‌دست آمد که بین آن ها از نظر آماری اختلاف معنی‌داری در سطح احتمال 5 درصد وجود داشت. باتوجه به‌نتایج به‌دست آمده از این تحقیق می توان نتیجه گرفت که کارایی زنبور <em>T. embryophagum</em> نسبت به‌دوگونه‌ی دیگر یعنی <em>T. brassicae</em> و <em>T. pintoi</em>روی تخم شب‌پره‌ی کرم گلوگاه انار بیشتر است. بنابراین گونه مزبور برای استفاده در برنامه‌های مدیریت تلفیقی کرم گلوگاه انار قابل توصیه است.