بررسی فنی و اقتصادی و کارایی گارد ریل‌ها (حفاظ‌ها)، در ارتباط با تصادفات جاده‌ای (مطالعه موردی آزادراه قزوین زنجان)

Abstract

یکی از تدابیر کنترلی جهت کاهش احتمال بروز تصادفات، استفاده از تجهیزات ایمنی درراه‌ها به‌خصوص انواع حفاظ‌های ایمنی است. به جهت کاهش تبعات مربوط به خروج از جاده و برخورد با گارد ریل همچون کاهش تلفات و شدت تصادفات مفهوم ایمنی کاملاً شناخته‌شده است. بر این اساس حفاظ‌های ایمنی ازجمله متداول‌ترین سیستم‌های ایمنی در جاده‌ها هستند. نقش حفاظ‌های ایمنی ممانعت از ورود خودروهای منحرف‌شده به محدوده خطر، به مسیر برگرداندن وسایل نقلیه، جذب انرژی حرکتی وسیله نقلیه و درنهایت کاهش خسارات و تلفات است. در این تحقیق تلاش شده تا با بررسی فنی و اقتصادی و کارایی گارد ریل‌ها که یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در بالا بردن امنیت جاده‌ای است میزان تلفات و شدت تصادفات کاهش یابد. در این تحقیق محور زنجان-قزوین به‌عنوان محور مطالعه جهت تأثیر گارد ریل بر تلفات و شدت تصادفات موردبررسی قرار گرفت و از نرم‌افزار GIS و SPSS برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها استفاده گردید. برای بررسی بین تلفات و شدت تصادفات و درصد گارد ریل کناری از آزمون معناداری ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی مورد ارزیابی قرار گرفت، که مشخص شد در مناطقی که درصد گارد ریل کناری کم است تعداد خروج از جاده افزایش پیداکرده و هرچه خروج از جاده افزایش یابد تعداد تلفات افزایش پیدا می‌کند که طبق محاسبات مشخص شد که 64 درصد از تلفات به خروج از جاده وابسته است. از طرفی با استفاده از متغیرهای موجود (تعداد تلفات، تعداد تصادفات، تعداد برخورد با گارد ریل) در سال‌های 90 الی 92 ثابت شد که هرچه تعداد تصادفات افزایش یابد، تعداد برخورد با گارد ریل نیز افزایش می‌یابد به‌طوری‌که 35 درصد افزایش تعداد برخورد با گارد ریل به افزایش تصادفات وابسته است. همچنین هرچه برخورد با گارد ریل بیشتر باشد تعداد تلفات کاهش می‌یابد. با توجه به وجود سه متغیر مستقل (تعداد تصادفات، تعداد خروج از جاده، درصد گارد ریل کناری) در رابطه با تعداد تلفات، به این نتیجه رسیدیم که تعداد خروج از جاده نقش بیشتری از دو متغیر فوق در تعداد تلفات داشته است. همچنین در افزایش تلفات علل و عوامل مختلفی مؤثر است، بنابراین روش‌های پیشگیری از تلفات بسیار متنوع خواهد بود. در حالت کلی مشخص گردید که باوجود گارد ریل مناسب، به‌طور فراوان ای میزان تلفات کاهش‌یافته است. درنتیجه حفاظ‌های ایمنی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سیستم‌های ایمنی در تمام برنامه‌های بکار رفته اثربخش بوده است.