اثر کاربرد تلفیقی کودهای دامی و شیمیایی بر اسانس و برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک بادرشبو در شرایط تنش کمبود آب

Abstract

مدیریت مصرف انواع کودهای دامی و شیمیایی و بقایای آن­ها در خاک از لحاظ تأثیرات زیست محیطی و عملکرد گیاهان به­ویژه در مناطق خشک و نیمه­خشک ایران حائز اهمیت است. این آزمایش به­صورت کرت­های خرد­شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه سطح رژیم آبیاری شامل 100 (شاهد)، 75 و 50% نیاز آبی به­عنوان فاکتور اصلی و شش سطح مصرف کود شامل 1) عدم مصرف کود (شاهد) 2) 25% کود اوره + 75% دامی 3) 50% کود اوره + 50% دامی 4) 75% کود اوره + 25% دامی 5) 100% کود اوره و 6) 100% دامی به­عنوان فاکتور فرعی، با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال 1393 انجام شد. نتایج نشان داد که رژیم آبیاری 50% باعث کاهش غلظت کلروفیل­های a، b و کل، عملکرد اسانس سرشاخه گلدار، برگ و ساقه گردید؛ در حالی­که غلظت کاروتنوئیدها و پرولین را نسبت به شاهد به­ترتیب 83 و 5/13 درصد افزایش داد. تیمارهای کودی 25% کود اوره + 75% دامی، 50% کود اوره + 50% دامی، 75% کود اوره + 25% دامی، 100% کود اوره و 100% دامی غلظت کاروتنوئیدها را نسبت به شاهد به­طور معناداری افزایش دادند به­طوری­که بیشترین غلظت کاروتنوئیدها با میانگین 35/1 میلی­گرم در گرم در تیمار 25% کود اوره + 75% دامی به­دست آمد. همبستگی مثبت و معناداری نیز بین کلروفیل a، b، کل، درصد اسانس، عملکرد اسانس برگ و عملکرد اسانس سرشاخه گلدار مشاهده شد. بیشترین عملکرد اسانس ساقه، برگ و سرشاخه گلدار به­ترتیب با میانگین 9/219، 2/103 و 7/92 گرم در مترمربع با کاربرد 50% کود اوره به­همراه 50% کود دامی و آبیاری کامل به­دست آمد. بنابراین، برای دستیابی به حداکثر عملکرد اسانس بادرشبو در شرایط آب و هوایی شهرکرد، کاربرد 50% کود اوره به­همراه 50% کود دامی و آبیاری کامل توصیه می­گردد.