شناسایی روند تغییرات سالانه و دهه های خشکسالی حوضه آبخیز کارون بزرگ با استفاده از شاخص بارش- تبخیر و تعرق استاندارد شده (SPEI)

Abstract

در این پژوهش از شاخص خشکسالی SPEI برای شناسایی رخداد خشکسالی و ترسالی سالانه، روند تغییرات دهه­ای و مساحت تحت تاثیر آن در حوزه آبخیز کارون بزرگ استفاده شده است.از آنجایی که شاخص خشکسالی SPEI بیلان آبی را با درنظر گرفتن بارش، دما و تبخیر و تعرق برآورد می­کند از آمار بارش، دما و تبخیر و تعرق پتانسیل به روش تورنث­وایت جهت آشکارسازی تغییرات زمانی، فراوانی شدت و تداوم خشکسالی­های سالانه و تغییرات دهه­ای مکانی رخداد خشکسالی در طول دوره آماری 46-1345 تا 96-1395 در قالب 5 دهه استفاده شد.<br /> این داده­ها در یک شبکه 44*44 کیلومتر برای حوزه آبخیز کارون بزرگ استخراج و با اعمال شاخص خشکسالی SPEI مساحت پهنه­های تحت تاثیر خشکسالی طی 5 دهه محاسبه و مناطق با پتانسیل بالای خطر خشکسالی شناسایی شد.<br /> روند تغییرات زمانی رخدادها نشان داد که با توجه به روند افزایش دما، بر فراوانی، تداوم و شدت خشکسالی در دهه اخیر افزوده شده است.<br /> شدیدترین رخداد خشکسالی در سال آبی 87-1386 در دهه پنجم رخ داد است.<br /> نتایج پهنه­بندی دهه­ای نشان داد دهه پنجم خشک­ترین دهه است به طوریکه در این دهه 13 درصد مساحت حوضه آبخیز با خشکسالی بسیار شدید، 53 درصد خشکسالی شدید، و 29 درصد خشکسالی متوسط و ضعیف همراه بوده و در مجموع تقریبا 95 درصد مساحت حوضه با خشکسالی مواجه و تنها در محدوده بسیار کوچکی در حدود کمتر از 5 درصد شرایط نرمال بوده است.<br /> آگاهی و علم به روند این تغییرات می تواند به تصمیم گیرندگان مدیریت منابع آب جهت مدیریت یکپارچه حوضه آبخیز کمک کند.