گردوهای کهن‌سال ایران (بخش اول)

Abstract

درخت گردو (<strong><em>Juglans</em></strong><strong><em> regia</em></strong>) در ایران به صورت بومی و دست‎کاشت در بیشتر استان‌های کشور حضور دارد. گردو درختی مرتفع است که در حالت جنگلی گاهی ارتفاع آن به 25 متر می‎رسد، این درخت در باغ‌های استانهای مختلف جهت بهره‎برداری از محصول آن گاهی به مدت چند قرن حفظ شده‎است از این رو پایه‎های فراوان کهن‌سالی از آن در ایران وجود دارد. بررسی انجام شده تا سال 1395 نشان از حضور حدود یکصد و پنجاه پایه کهنسال از این گونه در کشور دارد که از این تعداد 104 پایه بازدید و اطلاعات و ویژگی‌های آنها ثبت شده است و در مجموع در 27 استان کشور حضور پایه‌های کهنسال آن گزارش شده است. در این مقاله پایه‎های کهن‌سال آن در هشت استان معرفی می‎شود. به طور یقین در ادامه شناسایی درختان کهن‌سال در استان‎های بیشتری پایه‎های آن شناسایی و در شماره‎های بعد معرفی خواهند شد. تا کنون استان اصفهان با 24 پایه گردوی کهن‌سال بیشترین فراوانی را دارد و بعد از آن استان­‌های قزوین با 22 پایه، استان سمنان با 21 پایه و استان خراسان شمالی با 19 پایه قرار دارند. مسن‌ترین گردوی کهنسال ایران با حدود 900 تا 950 سال سن و محیط 1010 سانتی‎متر در استان اصفهان قرار دارد و بعد از آن گردوهای کهن‌سال چپانلو در استان خراسان شمالی و باغ خان اورگان در استان چهار محال و بختیاری قرار دارند. گردوی پنجم روستای یارود در استان قزوین با میانگین قطر تاج 1/39 متر و سطح تاج پوشش 1200 متر مربع، گسترده‎ترین تاج را در بین تمامی کهن‌سال‎های شناسایی شده در ایران دارد.