ارزیابی پتانسیل مناطق خشک و نیمه خشک در حفظ زیستگاه‌های مطلوب سم‌داران کوه‌زی تحت تاثیر تغییر اقلیم آینده: مطالعه موردی قوچ وحشی (Ovis sp) و بز وحشی (Capra aegagrus)

Abstract

<strong>تهدیدات انسانی در طول چندین دهه اخیر تاثیرات منفی زیادی بر جمعیت‌ های سم‌ داران ایران داشته‌ است. این در حالی است که تغییر اقلیم نیز می‌ تواند به ­واسطه تغییر شرایط زیستگاهی کنونی این گونه‌ها به­ طور مضاعف میزان آسیب‌ پذیری آن­ ها را افزایش دهد. در این مطالعه، تاثیر تغییر اقلیم بر زیستگاه‌ های مطلوب دو ­سم‌ دار آسیب‌ پذیر قوچ وحشی­ </strong><strong>(</strong><strong><em>Ovis</em></strong><strong> sp</strong><strong>)</strong><strong> ­و بز وحشی ­</strong><strong>(</strong><strong><em>Capra aegagrus</em></strong><strong>)</strong><strong> و هم­ چنین میزان جا به‌ جایی پراکنش کنونی آن ­ها در امتداد گرادیان ارتفاع و عرض جغرافیایی در مناطق مرکزی ایران بررسی گردید. پیش‌ بینی‌ های آینده با استفاده از رویکرد مدل­ سازی­ تجمعی و داده‌ های اقلیمی تهیه شده توسط پنج مدل گردش عمومی جو براساس سناریو 8.5 PCR</strong><strong> انجام گرفت. جا به‌ جایی پراکنش گونه‌ ها در واکنش به تغییر اقلیم نیز با محاسبه اختلاف میانگین ارتفاع و اختلاف فاصله جغرافیایی میان مراکز ثقل پراکنش کنونی و آینده کمی گردید. نتایج به دست آمده نشان داد که تغییر اقلیم آینده به ­ترتیب سبب کاهش بیش از 68</strong><strong>% و­ 75% زیستگاه‌ های مطلوب قوچ وحشی و بز وحشی خواهد شد که بیش ­تر زیستگاه‌ های واقع در مناطق کم ارتفاع بخش جنوب­ (خراسان جنوبی،­ یزد و فارس) و مرکز ­(شرق اصفهان) منطقه مطالعه را شامل می‌ شود. در نتیجه تغییر اقلیم هم ­چنین بخش اندکی از زیستگاه‌ های نامطلوب کنونی برای دو گونه در آینده مطلوب خواهد شد که طبق پیش‌ بینی‌ ها گسترش آن ­ها محدود به شمال منطقه (استان سمنان) می‌ باشد.­ نتایج ارزیابی‌ ها هم­ چنین نشان داد که پراکنش کنونی قوچ ­وحشی و بز وحشی به ­ترتیب به میزان ­و ­150 متر در امتداد گرادیان ارتفاع ­و ­167 و ­124 کیلومتر در امتداد عرض جغرافیایی جا به‌ جا خواهد شد.</strong>