تعیین غلظت آرسنیک در ماهی قزل آلای رنگین کمان (Oncorhynchus mykiss) و ارزیابی خطر مصرف آن در استان کردستان

Abstract

<strong>فلز</strong><strong>آرسنیک به ­عنوان یکی از فلزات سنگین آلاینده­ اکوسیستم ­های آبی موجب ایجاد مسمومیت و نگرانی در مصرف ماهی شده</strong><strong>­</strong><strong> است. پژوهش حاضر با هدف بررسی غلظت فلز آرسنیک در بافت کبد و عضله، هم­ چنین ارتباط آن با وزن و طول چنگالی ماهی قزل­ آلای رنگین­ کمان </strong><strong>(</strong><strong><em>Oncorhynchus mykiss</em></strong><strong>)</strong><strong> و ارزیابی خطر مصرف آن انجام شد. 60 قطعه ماهی قزل­ آلای رنگین­ کمان در دو حوضچه پرورش ماهی واقع در شهرستان ­های سنندج (روستای ننله) و کامیاران (روستای دیوزناو) تهیه گردید (تعداد 30 قطعه از هر حوضچه) و پس از هضم اسیدی نمونه­ های مذکور، غلظت فلز آرسنیک به­ وسیله دستگاه جذب اتمی مدل </strong><strong>Phonix 986</strong><strong> اندازه ­گیری شد. میانگین غلظت فلز آرسنیک در</strong><strong>بافت­ های</strong><strong>کبد</strong><strong>و عضله به ­ترتیب 28/16 و 15/68 میکروگرم برگرم وزن خشک به ­دست آمد. تجمع آرسنیک در بافت کبد بیش از بافت عضله مشاهده شد (0/05</strong><strong>></strong><strong>P</strong><strong>). ارتباط نسبتاً قوی بین غلظت این فلز با طول چنگالی و وزن کل داشت (0/01</strong><strong>></strong><strong>p</strong><strong>). هم ­چنین نتایج نشان داد بین حوضچه­ های شهرستان کامیاران و سنندج از لحاظ غلظت آرسنیک در بافت­ های مورد مطالعه، تفاوت معنی­ داری وجود نداشت. با توجه به نتایج محاسبه شاخص خطر برای مصرف روزانه 25 گرم ماهی خطرمصرف وجود دارد و مقدار حداکثر مصرف روزانه مجاز 1/3 گرم برای یک فرد بالغ 70 کیلوگرمی محاسبه گردید. با مقایسه غلظت­ های اندازه ­گیری شده این تحقیق با حد مجاز استانداردهای بین‌المللی در بافت عضله مشخص شد، غلظت آرسنیک بیش از استانداردهای­ </strong><strong>USEPA</strong><strong>، </strong><strong>FAO</strong><strong> و </strong><strong>WHO</strong><strong> می ­باشد.</strong>