اولین گزارش گونه ( Nais variabilis Piguet, 1906 (Annelida: Oligochaeta: Naididae و الگوی پراکنش زمانی و مکانی آن در مصب رودخانه‌های چشمه‌کیله تنکابن و سردآبرود چالوس (حوضه جنوبی دریای خزر)

Abstract

<strong>کرم کم تار </strong><strong><em>Nais variabilis</em></strong><strong>در زیستگاه‌های آب‌شیرین و لب‌شور بسیار متداول و دارای پراکنش جهانی می‌باشد. این گونه که قبلاً از فون آب‌شیرین ایران و سواحل جنوبی دریای خزرگزارش نشده بود، در هنگام بررسی لیمنولوژیکی رودخانه و مصب چشمه‌کیله و سردآبرود در امتداد سواحل ایرانی دریای خزر یافت گردید. نمونه ­برداری به ­مدت یک‌سال به­ صورت دو ماه یک ­بار، از آبان ماه 1393 تا شهریور ماه 1394 در سه ایستگاه در هر مصب (</strong><strong>S1</strong><strong> در اکوسیستم رودخانه، </strong><strong>S2</strong><strong> در اکوسیستم مصب و </strong><strong>S3</strong><strong> در اکوسیستم دریا) با استفاده از نمونه ­بردارهای گرب مدل ون وین (با سطح مقطع 0/03 مترمربع) و سوربر (با سطح مقطع 0/1 مترمربع با چشمه‌های به ابعاد 0/2 میلی‌متر) در سه تکرار انجام شد. نتایج حاصل از پراکنش زمانی نشان می‌دهد که بیش­ ترین و کم ­ترین تراکم و توده‌زنده این گونه به‌­ترتیب در آبان ماه (79/8</strong><strong>±</strong><strong>118/8 تعداد در مترمربع و 0/034</strong><strong>±</strong><strong>0/075 گرم در مترمربع) و شهریور ماه (9/8</strong><strong>±</strong><strong>26/5 تعداد در مترمربع و 0/005</strong><strong>±</strong><strong>0/015 گرم در مترمربع) بود و دارای اختلاف معنی‌داری می‌باشند </strong><strong>(</strong><strong>0/05</strong><strong><</strong><strong>P</strong><strong>)</strong><strong>. پراکنش مکانی این گونه در بین ایستگاه‌های مورد بررسی اختلاف معنی‌داری را نشان داد (</strong><strong>0/05</strong><strong>></strong><strong>P</strong><strong>)</strong><strong> به ­طوری‌که ایستگاه‌های رودخانه‌ای تراکم و توده‌زنده (83/3</strong><strong>±</strong><strong>139/4 تعداد در مترمربع و 0/029</strong><strong>±</strong><strong>0/08 گرم در مترمربع) بیش ­تری نسبت به ایستگاه‌های مصبی (10/6</strong><strong>±</strong><strong>21 تعداد در مترمربع و 0/006</strong><strong>±</strong><strong>10/05 گرم در مترمربع) و ایستگاه‌های دریایی (0</strong><strong>±</strong><strong>0 تعداد در مترمربع و 0</strong><strong>±</strong><strong>0 گرم در مترمربع) داشته‌اند. تراکم و توده‌زنده این گونه در رودخانه و مصب چشمه‌کیله بیش ­تر از سردآبرود بود. همبستگی معنی‌داری</strong><strong>(</strong><strong>0/05</strong><strong>></strong><strong>P</strong><strong>)</strong><strong> بین تراکم و توده ‌زنده </strong><strong><em>N. variabilis</em></strong><strong> با عوامل محیطی در آب (دما و شوری) و رسوب (دانه‌بندی و مواد آلی کل) مشاهده گردید.</strong>