بررسی اثرات فلز سنگین سرب بر تجمع زیستی و تخریب بافت های هپاتوپانکراس و عضلۀ میگوی رودخانه ای شرقی (Macrobrachium nipponense)

Abstract

<strong>این پژوهش با هدف بررسی اثر فلز سنگین سرب بر رفتارهای زیستی، تجمع­زیستی و تخریب بافت­های هپاتوپانکراس و عضلۀ میگوی رودخانه­ای شرقی </strong><strong>(<em>Macrobrachium nipponense</em>)</strong><strong>انجام گرفت. با توجه به مطالعات انجام شده و دامنة غلظتی ثبت شدة فلز سنگین سرب در رودخانه‌های منتهی به تالاب انزلی، تحقیق حاضر با چهار تیمار و سه تکرار انجام شد. در این تحقیق، یک تیمار شاهد (فاقد سرب) و سه تیمارِ فلز سنگین سرب با غلظت­های 5، 15 و 25 میلی­گرم در لیتر در نظر گرفته شد و اثرات تحت استرسی تیمارها به مدت دو ماه بر میگوی رودخانه­ای شرقی مورد بررسی قرار گرفت. در طول تحقیق میگوها روزانه دو بار در حد استاندارد و به میزان اشتهاء با پلت غذادهی شدند. بر اساس نتایج به‌دست آمده، در تیمارهای غلظتی سرب رفتارهای تولیدمثلی، پوست‌اندازی و جفت‌گیری میگوها متوقف گردید و با افزایش غلظت فلز سنگین سرب در تیمارها، میزان تجمع­زیستی سرب در بافت­های هپاتوپانکراس و عضله به‌طور معنی‌داری افزایش یافت (0/05></strong><strong>p</strong><strong>). نتایج بافت­شناسی نیز نشان داد که با افزایش غلظت فلز سنگین سرب در بافت هپاتوپانکراس باعث ایجاد ضایعات بافتی نظیر افزایش فضای بین سلولی، ایجاد لومن­های غیر عادی، ملانیزه شدن و بازسازی سلول­های هپاتوسیت و دفرمه شدن کلی بافت هپاتوپانکراس می‌گردد. هم چنین با افزایش غلظت فلز سنگین سرب در تیمارها، در بافت عضله نیز ضایعاتی نظیر موجی شکل شدن میوسین­ها (رشته­های عضلانی)، بدشکلی رشته­های عضلانی و ادغام رشته­های عضلانی شد. یافته­های این تحقیق نشان داد که فلز سنگین سرب از نظر رفتارهای زیستی، باعث اختلال در فعالیت‌های تولیدمثلی، جفت‌گیری، پوست اندازی و رشد در میگوها شده و در سطح بدن نیز باعث بروز پاسخ‌های بافتی حاد می­گردد که با توجه به آلودگی رودخانه‌های محل زیست این گونه </strong><strong>(تالاب انزلی و رودخانه­های منتهی به آن)</strong><strong> به فلز سنگین سرب، مدیریت این اکوسیستم‌های آبی و جلوگیری از ورود انواع فاضلاب‌های تصفیه نشده به این رودخانه‌ها بسیار ضروری است.</strong>