مدل سازی مطلوبیت زیستگاه بهاره و تابستانه گراز (1758 Sus scrofa, Linnaeus) در پناهگاه حیات وحش جاسب اراک با استفاده از روش حداکثر آنتروپی

Abstract

<strong>درک صحیح ارتباط بین توزیع حیوانات و زیستگاه آن­ ها می ­تواند نقش مهمی، در حفاظت و مدیریت گونه ­های در معرض تهدید داشته باشد. جمعیت­ های گراز وحشی (</strong><strong><em>Sus</em></strong><strong> <em>scrofa</em></strong><strong>) به ه</strong><strong>­</strong><strong>طور چشمگیر در دهه­ های اخیر در سرتاسر ایران افزایش یافته است. گسترش دامنه فعالیتی گراز وحشی در زیستگاه ­های مختلف، سبب افزایش تعارض این گونه با انسان شده است. بدین منظور، آگاهی از نیاز­های زیستی گراز نقش مهمی در برنامه</strong><strong>­</strong><strong>ریزی مدیریت گونه و زیستگاه دارد. مدل­ سازی مطلوبیت زیستگاه گونه گراز، به بررسی عوامل مؤثر بر مطلوبیت زیستگاه و کاهش مطلوبیت برخی نواحی، به</strong><strong>­</strong><strong>منظور کنترل اثرات مخرب آن­ ها می­ پردازد. هدف از مطالعه حاضر، مدل­ سازی مطلوبیت زیستگاه گراز در دو فصل بهار و تابستان در پناهگاه حیات­ وحش جاسب اراک، به</strong><strong>­</strong><strong>عنوان ابزاری مهم در شناسایی نحوه توزیع و پراکنش گونه­ ها، می ­باشد. در این مطالعه با استفاده از ده متغیر محیطی و روش آنتروپی بیشینه (</strong><strong>MaxEnt</strong><strong>) نقشه مطلوبیت زیستگاه گونه تهیه شد. نتایج حاصل از مدل با استفاده از آماره سطح زیر منحنی (</strong><strong>AUC</strong><strong>) و منحنی ویژگی عامل دریافت‌کننده (</strong><strong>ROC</strong><strong>) ارزیابی شد و اهمیت نسبی متغیر­ها براساس آزمون جک نایف مشخص شد. نتایج نشان داد که مدل در پیش‌بینی مناطق مطلوب زیستگاه گونه، موفق بوده است (0/77=</strong><strong>AUC</strong><strong>). براساس نتایج حاصل از تحلیل حساسیت سنجی، متغیر­های مدل رقومی ارتفاع، شیب و فاصله تا روستا بیش ­ترین تأثیر را در انتخاب زیستگاه مطلوب گونه داشته‌اند. بررسی­ ها نشان داد،گراز به مناطقی با تیپ پوشش گیاهی (</strong><strong>Perennual grasses, Artemisia aucheri, Astragalus spp</strong><strong>)، مناطق مسطح با شیب بسیار پایین (0 تا 7 درصد) تمایل بیش</strong><strong>­</strong><strong>تری دارد. مطلوبیت زیستگاه با، افزایش ارتفاع و کاهش فاصله از روستا رابطه عکس دارد.</strong>