بررسی تاثیر شاخص‌های قابلیتی و کارکردی شهرداری در حضور و مشارکت شهروندان (نمونۀ موردی: شهرداری مشهد)

Abstract

بحث‌‌های زیادی دربارۀ تنگناهای مالی شهرداری مطرح بوده و پیشنهاد بسیاری از محققان بر این است که شهرداری باید درآمد پایدار داشته‌‌باشد؛ اما واقعیت آن است که شهرداری نهادی خدماتی است و باید هزینۀ خدمات خود را از شهروندانی اخذ کند که از این خدمات بهره‌‌مند می‌‌‌‌شوند؛ بنابراین اگر شهرداری توانایی دریافت این هزینه‌‌ها را ندارد، این فرض مطرح است که ممکن است نقصی در سیاست‌گذاری‌‌ها یا کارکردهای این نهاد وجود دارد. به همین منظور، این بررسی قصد داشت فرضیۀ وجود سیاست‌گذاری و وضعیت کارکردی شهرداری را به آزمون بگذارد. روش این بررسی از نوع توصیفی و تحلیلی بوده و داده‌‌های مورد نیاز از 150 نفر از کارشناسان حوزۀ برنامه‌‌ریزی شهری گردآوری شد. داده‌‌های گردآمده با استفاده از آزمون تی تک‌نمونه‌‌ای، آزمون فریدمن و همچنین روش تحلیل عاملی تأییدی و معادلات ساختاری مبتنی بر واریانس با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی (PLS) تحلیل شد. نتایج نشان داد که بین کارکرد و کیفیت سیاست‌‌های تدوین‌شده و همچنین شاخص‌‌های قابلیتی و عملکردی شهرداری مشهد، رابطۀ مثبت و معنی‌داری برقرار است؛ اما چون کیفیت و کارکرد سیاست‌‌های طراحی‌‌شده در سطح مناسبی قرار ندارد، شاخص‌‌های قابلیتی و کارکردی دچار ضعف اساسی بوده و همین عامل در ناکامی شهرداری در کسب هزینۀ خدمات ارائه‌شده به ساکنان اثرگذار بوده و شهروندان این نهاد را نه یک نهاد خدماتی که سازمانی حاکمیتی قلمداد می‌‌کنند. تا این اختلال مرتفع نشود، شهرداری همچنان مجبور است از شیوه‌‌هایی کسب درآمد کند که علاوه بر ناپایداربودن، مشکلات زیادی را برای شهر و شهروندان ایجاد می‌کند.