شناسایی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر برنامه‌ریزی و طراحی شهر دوستدار سالمند (نمونۀ موردی: کلان‌شهر تبریز)

Abstract

الگوی جمعیت جهانی، روندی روبه‌رشد به سوی سالمندی دارد و ضروری است فضاهای شهری، سازه‌ها و خدمات به‌طور ایدئال با ذهنیت سالمندان برنامه‌ریزی و طراحی شوند. دراین‌راستا، در سال 2006 سازمان بهداشت جهانی 8 شاخص کلیدی را به‌عنوان ضروریات شهر دوستدار سالمند مطرح کرده که نیازمند برنامه‌ریزی و طراحی شهرها در راستای تحقق این شاخص‌ها احساس می‌شود. با توجه به اهمیت تحقق شهر دوستدار سالمند در عصر حاضر، هدف از تحقیق حاضر شناسایی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر برنامه‌ریزی و طراحی شهر دوستدار سالمند در کلان‌شهر تبریز است. روش تحقیق در مطالعۀ حاضر، کمّی با ماهیت کاربردی-توسعه‌ای است که به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از مدل حداقل مجذورات جزئی در نرم‌افزار Warp-PLS استفاده شده است. جامعۀ آماری تحقیق نیز شامل مدیران، مسئولان و کارشناسان شهری تبریز (حدوداً 1500 نفر) است و حجم نمونه براساس مدل اصلاح‌شدۀ کوکران 340 نفر برآورد شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد بیشترین اثرگذاری در تحقق شهر دوستدار سالمند تبریز، در بُعد برنامه‌ریزی مربوط به مؤلفه‌های نظام برنامه‌ریزی و مدیریتی یکپارچه و هماهنگی و مشارکت نهادی و در بُعد طراحی مربوط به مؤلفه‌های کالبد دوستدار سالمند و حمل‌ونقل است که به‌ترتیب ضرایب استخراج‌شده براساس مدل ساختاری تحقیق برای هر کدام 76/0، 68/0، 62/0 و 57/0 بوده است. همچنین نتایج حاکی از آن است که بهره‌مندی از دیدگاه‌های همه‌شمولی فضاهای شهری همچون دیدگاه بنکزون1، گلداسمیت2 و طراحی اجتماعی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تحقق شهر دوستدار سالمند تبریز است.