تحلیل سطح حس تعلق به مکان‌های تفریحی به‌واسطۀ تبیین معنای مکان (نمونۀ موردی: دهکدۀ تفریحی زاینده‌رود)

Abstract

معنایی که کاربران به مکان نسبت می‌دهند، در شکل‌گیری حس تعلق به مکان و سطح این حس تأثیرگذار است؛ با‌وجوداین، پژوهشگرانِ این حوزه به‌ندرت ارتباط میان معنای مکان و تعلق به آن را بررسی کرده‌اند. این مسئله در مناطق طبیعی و تفریحی با توجه به وسعت منطقه و طرح‌های راهبردی، از اهمیت بیشتری برخوردار است. این مقاله بر آن است که چگونگی تعلق افراد به محیط‌های طبیعی و شدت این تعلق را به‌واسطۀ معنای مکان بررسی کند. برای این منظور، دهکدۀ زاینده‌رود به‌عنوان مکانی تفریحی-اقامتی که از منابع طبیعی در استان اصفهان بهره‌مند است، به‌عنوان نمونۀ ‌موردی انتخاب شد. روش تحقیق در این مقاله، روش ترکیبی اکتشافی است. نخست برای شناسایی معانی‌ای که گردشگران به دهکدۀ تفریحی زاینده‌رود نسبت می‌دهند، از مصاحبه استفاده شد. معانی به‌دست‌آمده از مرحلۀ قبل برای طراحی پرسشنامه‌ استفاده شد و این معانی در قالب چهار عامل اصلی تعلق به مکان به پرسشنامه شکل داد. هدف از این پیمایش، بررسی تفکرات و احساساتی است که گردشگران با تعلقات متفاوت به نمونۀ مدنظر نسبت می‌دادند. نتایج این مقاله نشان می‌دهد که سطح بالای معنا در یک مکان، باعث ایجاد و افزایش شدت تعلق به آن مکان می‌شود. همچنین، زیبایی و منابع طبیعی منحصربه‌فرد به ترتیب بیشترین و ارتباط با دنیای طبیعی کمترین امتیاز را در سطح معنایی در میان افراد با سطوح مختلف حس تعلق به مکان داشتند. در میان عوامل مؤثر در ایجاد این حس، پیوند اجتماعی و هویت مکان به ترتیب بیشترین و کمترین امتیاز را در بین شرکت‌کنندگان این پیمایش داشتند. در انتها تأکید می‌شود که ایجاد تسهیلات تفریحی در این مکان‌ها باعث افزایش تعاملات اجتماعی و در ادامه، افزایش سطح حس تعلق به مکان در میان کاربران می‌شود.