تعیین مؤلفه‌‌های موثر در مشارکت شهروندان در قالب نظریۀ دام اجتماعی و اثر تماشاگر (نمونۀ موردی: شهر مشهد)

Abstract

در این بررسی با تأکید بر مشارکت مالی که پیچیده‌ترین نوع مشارکت تلقی می‌شود، سعی شد با استفاده از نظریۀ دام اجتماعی و اثر تماشاگر، عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان مشهدی، مورد تجزیه ‌وتحلیل قرار گیرد. بدین‌منظور، عوامل اساسی مؤثر بر پرداخت عوارض نوسازی و خودرو، تعیین و اثر هریک از آن‌ها ارزیابی شد. روش تحقیق از نوع توصیفی و تحلیلی بود و داده‌های مورد نیاز از نمونه‌ای به حجم 300 نفر در قالب دو گروه مشارکت‌کننده و غیرمشارکت‌کننده، به‌دست آمد. داده‌های گردآوری‌ شده با استفاده از آزمون‌های تحلیل واریانس و آزمون تی با دو گروه مستقل تجزیه ‌و تحلیل شد. نتایج نشان داد که نگرش مشارکت‌کنندگان و غیرمشارکت‌کنندگان در ارتباط با عوامل مؤثر متفاوت بوده و بالاترین اثر مربوط به آگاهی از نحوۀ عمل پرسنل شهرداری و نزدیکان فرد و همچنین وجدان اخلاقی وی در رابطه با پرداخت عوارض است. در این روند اعتماد یا عدم‌اعتماد به توانمندی پرسنل شهرداری و همچنین نوع گرایش اعضای شورای شهر (اصلاح‌طلب یا اصولگرا) تأثیر آشکاری بر پرداخت عوارض نداشت. مطابق با این یافته، تبلیغات بی‌هدف و ارائۀ مشوق‌های ارائه‌شده، جایگاه چندانی در مشارکت مردم ندارد و چارۀ کار، شکل‌گیری و بسط سرمایۀ اجتماعی است.