در راستای توصیف اسناد تاریخی: شناسایی و معرفی مهرهای صدراعظم‌های قاجار

Abstract

چکیدهمهرها ابزاری برای متخصصان آرشیوها و محققان در توصیف و شناخت اسناد قدیمی هستند.هدف: تولید منبعی مستند و مرجع از مهر صدراعظم‌های قاجار در دورۀ صدارت.روش٫ رویکرد پژوهش: روش پژوهش کتاب‌خانه‌ای است و ابزار جمع‌آوری اطلاعاتْ سیاهۀ وارسی است. جامعۀ موردمطالعه فرمان‌های پژوهش‌کدۀ تاریخ معاصر و سایر مراکز اسنادی است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: متن مهر صدراعظم‌های دورۀ قاجار از ابتدای این دوره تا اواسط دورۀ ناصری از آیات قرآن، اذکار، دعاها، کنیه‌ها، عناوین، القاب و نام‌ها گرفته شده بود. از صدارت میرزاآقاخان نوری واژۀ صدراعظم در مهرها راه یافت. دو واژۀ هم‌معنی اتابک اعظم و وزیر اعظم در دورۀ مظفری در مهرها باب شد. در مهرهای دورۀ محمدعلی‌شاه، واژه‌های اتابک اعظم و صدراعظم پیدا شد. در این تحقیق از 24 صدراعظم 54 نقش مهر با مستندات، توضیح شکل، علائم، مناسبت تاریخ حک، نوع خط و زبان به‌دست آمد. از دورۀ ناصری علامت شیروخورشید در برخی از مهرها ظاهر شد. شکل مهرها مستطیل، مربع، بیضی، هشت‌گوش و گلابی بود و خط اغلب آن‌ها نستعلیق و زبان مهرها عربی، فارسی/عربی و فارسی بود. در این تحقیق از 24 صدراعظم 54 نقش مهر با مستندات، توضیح شکل، علائم، مناسبت تاریخ حک، نوع خط و زبان به‌دست آمد و با این تحقیق بخشی از کمبود منبع مرجع در شناخت مهرهای رجال پوشش داده شد.