جنایات ارتکابی علیه مسلمانان روهینگیا در پیشگاه دیوان کیفری بین‌المللی و دیوان بین‌المللی دادگستری

Abstract

از سال 2017 دولت میانمار سرکوب شدیدی را علیه مردم روهینگیا روا داشته که با واکنش‌های متعدد بین‌المللی روبه‌رو شده است. وضعیت مردم روهینگیا برای دولت‌ها، دادگاه‌های بین‌المللی، سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای و دادگاه‌های داخلی آزمونی حقوق بشری است و هرکدام مطابق با چارچوب‌های مقرر در حقوق بین‌الملل پاسخی به این حوادث داده‌اند. این مقاله تعمقی بر عملکرد دیوان بین‌المللی دادگستری در دستور موقت مورخ 20 ژانویه 2020 در دعوی گامبیا علیه میانمار و طرح وضعیت بنگلادش- میانمار در دیوان کیفری بین‌المللی دارد. دیوان کیفری بین‌المللی در مرحله پیش دادرسی با تفسیری موسع از اساسنامه رم، عنصر فرامرزی را برای تحقق برخی از جرائم ضروری دانسته است و بر این اساس علی‌رغم عدم عضویت میانمار در اساسنامه، دیوان مجاز به اعمال صلاحیت برای جرم اخراج از مبدأ میانمار به مقصد بنگلادش و آغاز تحقیقات از سوی دادستان شد. دیوان بین‌المللی دادگستری نیز مفهوم فنی تعهدات عام‌الشمول دولت‌های عضو یک معاهده را که پیش از این در عرصه عمل استنادی به آن صورت نگرفته بود، در مورد وضعیت مردم روهینگیا مورد توجه قرار داده است. این مطالعه، نوآوری‌ها و پاسخ‌های حقوق بین‌الملل برای احقاق حقوق این اقلیت مذهبی را نمایان می‌سازد.