اثر برخی عوامل بوم‌شناختی بر کمیت و کیفیت ماده مؤثره گیاه دارویی سنبله بادکنکی در منطقه تویسرکان

Abstract

<strong>چکیده</strong> به منظور تعیین اثر برخی عوامل اکولوژیک بر اسانس گیاه دارویی سنبله بادکنکی، <br /><strong>چکیده</strong> به منظور تعیین اثر برخی عوامل اکولوژیک بر اسانس گیاه دارویی سنبله بادکنکی، <br /> نمونه­های گیاهی و خاک از هفت زیستگاه ویژه این گونه در زیستگاه­های مختلف خانگرمز، سرکان و سرابی در شهرستان تویسرکان جمع­آوری شد. بخش­های هوایی گیاه پس از خشک و آسیاب شدن، توسط روش تقطیر با آب اسانس­گیری شد. اسانس‌ تهیه شده با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف­سنج مورد تجزیه و شناسایی قرار گرفت. برخی خصوصیات خاک نظیر بافت خاک، اسیدیته، هدایت الکتریکی، کربن آلی و مواد خنثی شونده اندازه­گیری شد. از روش رسته­بندی تجزیه افزونگی برای بررسی ارتباط عوامل محیطی و ترکیبات اسانس استفاده شد. تجزیه شیمیایی اسانس نمونه­ها منجر به تشخیص و شناسایی 23 ترکیب شیمیایی شد. ترکیبات caryophyllene oxide، e-citral، z-citral، spathulenol، ar-curcumine، 1,8-cineol، limonene و <br /> α-terpineol به عنوان ترکیبات اصلی مشخص شدند. ترکیبات dibutylphtalate، isobutylphtalate، trans-caryophyllene، spathulenol، α-copaeneو cadinene-δ به طور مشترک در همه زیستگاه­های ویژه وجود داشت. ماده e-citral (geranial) و z-citral (neral) تنها در زیستگاه­های ویژه دو و هفت مشاهده شد. بیشترین بازده اسانس مربوط به زیستگاه ویژه سه با بیشترین ارتفاع از سطح دریا و کمترین بازده مربوط به زیستگاه ویژه شش با کمترین ارتفاع از سطح دریا بود. اسیدیته نمونه­های خاک در کلاس خنثی و بافت خاک در بیشتر زیستگاه­های ویژه در گروه بافت متوسط قرار گرفت. از بین عوامل اکولوژیک، بافت خاک و ارتفاع بیشترین تأثیر را بر کمیت و کیفیت ماده مؤثره این گونه در منطقه مورد مطالعه نشان داد. <br />