اثر سالیسیلیک اسید و سدیم نیترو پروساید بر رشد و محتوی عناصر ضروری گیاهچه‌های کلزای بهاره رقم PF تحت تنش نیکل

Abstract

این پژوهش با هدف بررسی اثر سالیسیلیک اسید و سدیم نیترو پروساید بر رشد و محتوی عناصر ضروری گیاهچه‌های کلزا تحت تنش نیکل در مجتمع آزمایشگاهی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران انجام شد. برای این منظور اثر برهم کنش نیکل، سالیسیلیک اسید (SA) و سدیم نیترو‌‌ پروساید (SNP) به عنوان دهنده‌ی نیتریک اکسید (NO) در کلزای (<em>Brassica napus</em> L.) رقم PF بررسی گردید. گیاهچه‌های 21 روزه به مدت ده روز در معرض غلظت‌هایی از نیکل (شاهد و5/0 میلی مولار)، SA (شاهد و2/0 میلی‎مولار) و SNP (شاهد و2/0 میلی مولار) قرار گرفتند. علایم سمیت نیکل مانند کلروز و نکروز در برگ‌های گیاهچه‌های تحت تیمار نیکل مشاهده شد. تیمار با نیکل موجب کاهش وزن‌تر و خشک ریشه‌ها و اندام‌های هوایی شد. هم‎چنین محتوی عناصر معدنی (منیزیم، آهن، کلسیم، فسفر و پتاسیم) در ریشه‌ها و اندام‌های هوایی گیاهچه‌های کلزای تحت تیمار نیکل به شدت کاهش یافت. اما محتوی نیتروژن در ریشه‌های این گیاهچه‌ها افزایش و در اندام‌های هوایی کاهش یافت. تجمع نیکل در ریشه‌ها به مراتب بیشتر از بخش‌های هوایی گیاهچه بود. گیاهچه‌های تحت تنش نیکل که در معرض SA یا NO به‌ویژه SA + NO قرار گرفتند، در مقایسه با گیاهچه‌هایی که فقط تحت تاثیر تنش نیکل بودند، کاهش علایم سمیت و بهبود رشد را نشان دادند. در این گیاهچه‌ها SA یا NO و به‌ویژه برهم کنش این دو ماده موجب کاهش انتقال نیکل از ریشه به اندام‌های هوایی شده و محتوی عناصر معدنی را در تیمارهای نیکل افزایش دادند. این یافته‌ها نشان دادند که کاربرد SA یا NO به‌ویژه در حالت توام، با توقیف نیکل در ریشه‌ها و از طرف دیگر با بهبود تغذیه عناصر معدنی، به‌طور قابل توجهی موجب برطرف شدن اثر سمی نیکل در گیاهچه کلزا شده است.