پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت

ارسال های اخیر

  • بررسی معضل معنایی بیت «ای گل تو دوش...» از حافظ بر پایة نظریة انسجام واژگانی هالیدی و حسن 

    مرادی, ایوب (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-11-22)
    بیت «ای گل تو دوش داغ صبوحی کشیده‌ای/ ما آن شقایقیم که با داغ زاده‌ایم»، یکی از ابیات بحث‌برانگیز حافظ است که ابهامات متعددی دربارة معنی آن مطرح است. اینکه مقصود از داغ صبوحی چیست؟ یا داغ‌کشیدن چه معنای مشخصی می‌تواند داشته ...

  • اقتباس طنزآمیز حافظ از کرامتی صوفیانه 

    مالمیر, تیمور؛ ابطحی, زهرا (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-11-22)
    حافظ دربارۀ صوفیه نظر مساعدی ندارد و هر وقت از عارف، پیر، صوفی و تعابیر جایگزین آنها نظیر اهل خلوت، خلوت‌گزیده، کوته‌آستینان، پشمینه‌پوش، اهل خانقاه و صومعه یاد می‌کند، با طنز و تعریض همراه است. درک و تبیین مفهوم این طنز ...

  • نقد جامعه‌شناختی داستان سیاسنبو براساس نظریۀ ساختارگرایی تکوینی گلدمن 

    قلاوندی, زیبا؛ حاجی‌پور, علی (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-11-22)
    جامعه­شناسی ادبیات، دانشی میان‌رشته­ای است که می­کوشد با روشی علمی رابطۀ میان ساختار ادبی و جامعه را بررسی کند. گلدمن از نظریه­پردازان این شاخه در روش خود (ساختارگرایی تکوینی) در پی ایجاد ارتباطی معنادار میان اثر ادبی و ...

  • اسطورۀ ایزدان و باشندگان فعال در شعر معاصر فارسی 

    سلمانی نژادمهرآبادی, ساغر (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-11-22)
    «اسطوره» مفهومی بسیار اثربخش در زندگی انسان‌هاست که هر زمان، به شیوه‌ای خود را نشان می‌دهد. در گذشته‌های دور به‌عنوان جزء حقیقی زندگی انسان‌ها بوده و اینک در بخشی از حافظه ناخودآگاه بشر موجود است. ایزدان و باشندگان فعال ...

  • تفنن ساختار و تنوع مضامین در ملمعات نور‌الدین عبدالرحمن بن احمد جامی 

    رسولی, حجت؛ احمدی, شلیر (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-11-22)
    نور‌الدین عبدالرحمن بن احمد جامی، ملقب به خاتم الشعرا، شاعر توانای ایرانی قرن نهم هجری قمری است که به دو زبان فارسی و عربی تسلط داشته است. دربارۀ تسلط جامی به زبان عربی، همین بس که الفوائد الضیائیة فی شرح الکافیة، مشهور ...

  • ظرفیت‌ها و محدودیت‌های نظریة باختین در نقد ادبی 

    پاینده, حسین (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-11-22)
    میخائیل باختین در زمرة تأثیرگذارترین نظریه‌پردازان نقد ادبی در قرن بیستم محسوب می‌شود که آراء و اندیشه‌هایش، به‌ویژه در حوزه نقد رمان، بسیار مورد توجه پژوهشگران مطالعات ادبی جهان قرار گرفته است؛ هرچند که در ایران نقد باختینی ...

  • بررسی و مقایسۀ نوع ادبی در سه اثر منثور فارسی (حسین کرد شبستری، داراب‌نامه و چهارمقاله) 

    نصراللهی, یدالله؛ ابراهیمی, عاطفه (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-08-23)
    ادبیات در مقام علم، در هر جامعه‌ا‌ی همواره در حال گسترش بوده است؛ آثار جدید دائماً خلق و صورت‌های زبانی نو همواره به آن افزوده می‌شوند. در این میان، لزوم یک طبقه‌بندی منسجم در ادبیات تمام جوامع احساس شده است تا کار مطالعه ...

  • تحلیل داستان «شیر و گاو» و بازجست کار دمنه بر پایۀ نظریۀ دریافت 

    قنبری, کامران؛ شیری, قهرمان (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-08-23)
    کتاب کلیله و دمنه سیاست­نامه­ای در پوشش حکایت­های تمثیلی و اخلاقی است. نویسنده با استفاده از این پوشش و ترفند، مخاطب را از ادراکِ روشنِ موضوع اصلی کتاب؛ یعنی سیاست، باز­می­دارد. داستان «شیر و گاو» از برجسته‌ترین داستان­های ...

  • جستاری در تخلّص‌های غریب و طنزآمیز در شعر فارسی 

    فضیلت, محمود؛ فهندژسعدی, حمیدرضا (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-08-23)
    از موضوعات بایستۀ بررسی و پژوهش در تاریخ شعر فارسی، تخلص و تخلص‌گزینی است. بر اساس اسناد باقیمانده در دیوان شاعران و کتب تذکره، هرچه از قرون چهارم و پنجم هجری به‌سوی قرون متأخر می‌آییم، ضرورت داشتن تخلص در میان سخن‌سرایان ...

  • اصول سوررئالیسم در منظومۀ کفش‌های مکاشفه 

    زمرّدی, حمیرا؛ آزاد, حمیده (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-08-23)
    سوررئالیسم را می‌توان مکتبی در بزرگداشت ضمیر پنهان شمرد. اگرچه روند جنبش‌های ادبی پیش از آن رهیافت‌هایی در ستایش ضمیر پنهان اتخاذ کرده بودند، امّا سوررئالیسم این روند ستایشگری را به پرستش‌گری رساند. تمامی مفاهیم مورد عنایت ...

  • بررسی وابسته‌های عددی خاص در شعر خاقانی شروانی 

    دهمرده, حیدرعلی؛ تنهایی, سمیه (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-08-23)
    خاقانی شروانی، سراینده نامدار و قصیده‌پرداز قرن ششم هجری، از بزرگ‌ترین شاعران زبان و ادب فارسی است. شاعری که پیچیدگی مضامین، زبان فاخر و فنون شاعری کم‌نظیرش، او را همواره خاص جلوه می‌دهد. استفاده از وابسته‌های عددی خاص در ...

  • پژوهشی در عناصر و مؤلّفه‌های زبان ادبی آثار خواجه عبدالله انصاری 

    حاتمی, حافظ (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-08-23)
    زبان ادبی یا زبان شاعرانه و بلاغی اصطلاحی است که گاهی در برابر زبان معمول روز‌مره و خودکار قرار می‌گیرد و گاهی در مقابل زبان علمی به کار‌‌ می‌رود. زبان ادبی و شاعرانه؛ هرچند پدیده‌ای است درونِ نظام زبان، امّا تعریف، ویژگی‌ها، ...

  • ارزیابی تعریب شعر «مهتاب» نیما یوشیج با تکیه بر نظریۀ وینی و داربلنه 

    ملا ابراهیمی, عزت؛ مسلمی, زهرا؛ درستکار, هانیه (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-05-22)
    ترجمة شعر به دلیل ظرافت‌های زبانی و ادبی ویژة آن، همواره از حساسیت بالایی برخوردار بوده است. در این میان، شعر معاصر فارسی که از لحاظ شکل، قالب و مضمون با شعر سنتی مغایرت دارد، تجربه‏های بسیار متفاوتی را هنگام ترجمه از سر ...

  • بررسی «سه تابلو مریم» میرزاده عشقی، بر اساس نظریۀ کنش پی‌یر بوردیو 

    مسعودی علوی, حمیدرضا؛ سلاجقه, پروین؛ یوسف فام, عالیه (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-05-22)
    سیدمحمدرضا کردستانی مشهور به میرزاده عشقی از پیشگامان شعر نو در دورۀ مشروطه به شمار می‌آید که در اشعارش به مسایل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اشاره می‌کند؛ به همین دلیل اشعار وی را می‌توان با رویکرد جامعه‌شناسانه تحلیل کرد. ...

  • مقایسۀ ساختار عروض فارسی و موسیقی کلاسیک ایرانی 

    محبوبی مقدم, مهران؛ حیدری, علی (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-05-22)
    از دیرباز، در متون موسیقی و عروض، اشاراتی به وجوه اشتراک میان آن دو شده است. اگر برخی از موسیقی‌دانان، موسیقی کلاسیک ایرانی را برآمده از عروض دانسته‌اند و هنرجویان خود را به آموختن زحافات دو و سه ‌هجایی ترغیب می‌کرده‌اند. ...

  • معارضات همام و سعدی از دیدگاه صرف و نحو 

    عظیمی, حمیدرضا؛ هاشمیان, سیده فاطمه (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-05-22)
    در دوره‎های مختلف تاریخ ادب فارسی فنّ معارضه یا جواب در میان شاعران، به ویژه شاعران سرشناس هر دوره با دیگران رواج داشته است. تعدادی از این معارضات در دایرۀ تقلید صرف محصور گشتند و تعدادی دیگر با نوآوری‌های سازندگان آنها ...

  • تصویر در تصویر (پژوهشی در تصویرهای هم‌پیوند براساس غزلیات حافظ) 

    طاهری, حمید (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-05-22)
    در علوم بلاغی، برخی از اصطلاحاتی که بر فنون بلاغی یا تصاویر خیال اطلاق گردیده، به ­دلایل متعدد دقیق نیست و امروزه نیاز مبرم است که در تعریف و تحقیقشان بازخوانی و بازبینی صورت گیرد. یکی از این شگردها آن است که چند تصویر به ...

  • تحلیل روان‌شناختی شخصیت «إریان» در رمان الرجل الذی آمن بر اساس نظریۀ مارتین سلیگمن 

    زارع دُرنیانی, عیسی؛ عبدالله زاده, فؤاد (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-05-22)
    رویکرد مثبت‌نگر که مارتین سلیگمن، اساس آن را در روان‌شناسی بنیان نهاد، از رویکردهای کاربردی در تحلیل روان‌شناختی شخصیت اصلی رمان است و بر تواتمندی و فضیلت‌های شش‌گانۀ شخصیت، یعنی شجاعت، خودکنترلی، انسانیت، عدالت، تعالی و ...

  • واکاوی مؤلفه‌های نظریۀ معنادرمانی ویکتور فرانکل در اشعار فروغ فرخزاد 

    آزادی‌خواه, مطهره؛ امیرارجمند, مریم؛ هاشمی, ماندانا (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-02-20)
    هدف و معنای زندگی، در حال حاضر یکی از مهم‌ترین سؤالات انسان است. ویکتور فرانکل نظریه‌پردازی است که در شیوۀ روان‏درمانی خود، یعنی معنادرمانی، از رهگذر تجربیات سختی که داشته به این پرسش پاسخ گفته است. هدف معنادرمانی کشف و ...

  • مفهوم‌سازی استعاری خود‌ستایی‌های خاقانی بر اساس نظریۀ استعارۀ مفهومی 

    منوچهری, مریم؛ شفق, اسماعیل (دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهرانTehran University, Faculty of Literature & Humanities, 2023-02-20)
    خاقانی شاعری است خود­ستا؛ به‌طوری‌که کمتر شعری را می‌توان یافت که او سخن از برتری خود نگفته باشد. یکی از دلایل خودستایی‌های خاقانی را عقدۀ حقارت بیان کرده‌اند. در روزگاران گذشته، سطح اجتماعی و اقتصادی خانواده در تعیین ...

View more