فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ اسلام

 

مجموعه‌های این پایگاه

ارسال های اخیر

  • بررسی تحلیلی محتوای متعه‌نامه‌های دوره قاجار 

    زندیه, حسن؛ دستوان, احمد (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2024-01-21)
    اسناد به عنوان یکی از منابع دست اول، نقش مهمی در پژوهش‌های تاریخی ایفا می‌کنند. اسناد مُتعه به عنوان گونه‌ای از اسناد شرعی برآمده از فقه اسلامی، اصول و چارچوب معینی دارند که اطلاعات فراوانی در زمینة فرهنگ، اجتماع، اقتصاد ...

  • تحلیل ویژگی‌های مؤثر بر بهبود عملکرد سازمان دعوت فاطمیان (297ـ567ق) 

    انصاری, راضیه؛ چلونگر, محمد علی؛ اله یاری, فریدون (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2024-01-21)
    سازمان دعوت به عنوان بزرگ‌ترین دستگاه تبلیغاتی خلافت فاطمیان (297ـ567ق)، وظیفه خطیر گسترش و تبلیغ آموزه‌های اسماعیلی و فراهم آوردن زمینه‌های تسلط فاطمیان به عنوان تنها خلافت مشروع بر سرزمین‌های اسلامی را بر عهده داشت. این ...

  • مقایسه رویکرد سلجوقیان ایران و فاطمیان مصر در واگذاری اقطاعات 

    اسمعیلی, پوریا؛ برومنداعلم, عباس؛ بهرام نژاد, محسن؛ حاتمی, امیرحسین (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2024-01-21)
    این نوشتار رویکردهای سیاسی و نظامی سلاجقه ایران و فاطمیان مصر را در نحوه واگذاری اقطاعات نظامی و استغلال به امیران آن دو حکومت مقایسه می‌کند. مقاله با بهره‌گیری از روش مقایسه‌ای مبتنی بر وصف و تحلیل به این یافته‎ها رسیده ...

  • نقش سنت‌های عاشورایی مردمی در شکل‌گیری فرهنگ عاشورایی در ایران (656ـ907ق) 

    رحیمی ثابت, محمد علی؛ الویری, محسن؛ ابطحی, علیرضا (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2024-01-21)
    شناسایی سنت‌های عاشورایی در میان مردم عادی و نقش این سنت‌ها در شکل‌گیری فرهنگ عاشورایی در مقاطع مختلف تاریخی دارای اهمیت بسیاری است؛ از همین رو مقاله پیش رو برای پاسخ به این پرسش تدوین شده است که سنت‌های عاشورایی مردمی، ...

  • نقش تاریخ در فرایند استنباط فقهی با تأکید بر کشف سنت و حکم فقهی 

    محمدی, سید مهدی (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2024-01-21)
    یکی از عرصه‌های مهم مباحث نوپدید فقهی، بررسی نقش تاریخ در فقه‌پژوهی با تأکید بر پرسش‌هایی درباره چگونگی کشف سنت و خاستگاه صدور حکم فقهی است. در این پژوهش با روش تحلیلی ـ استنادی، نقش دانش تاریخ در عرصه دو پرسش مذکور بررسی ...

  • بررسی تحلیلی تعامل ائمه: با دو رویکرد عقل‌گرا و نص‌گرا؛ مطالعه تطبیقی گونه‌های مواجهه صادقین8 با سران معتزله و اصحاب اثر 

    توحیدی نیا, محمدعلی؛ کافی, مجید؛ توحیدی نیا, روح الله (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2024-01-21)
    عقل‌گرایی و نص‌گرایی از چالش‌برانگیزترین موضوعات تاریخ تفکر اسلامی بوده و نخستین نشانه‌ها و ثمرات خود را در تفکر و عمل اصحاب اثر و معتزله نشان داده است. در نوشته حاضر پس از طرح مهم‌ترین گونه‌های مواجهه صادقین8با این دو ...

  • جستاری در مضامین رؤیاهای رسول اکرم و جایگاه آن در تصمیم‌گیری‌های آن حضرت 

    تقوی سنگدهی, سیده لیلا؛ آقامحمدی, سمیه؛ اشتری تفرشی, علیرضا (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2024-01-21)
    خواب حالتی است توأم با آسایش و آرامش که بر اثر از کار بازماندن حواس ظاهر در انسان و حیوان پدید می‌آید. رؤیا آن چیزی است که در خواب دیده می‌شود؛ بخشی از رؤیاها صادقانه هستند. این پژوهش با روش وصفی ـ تحلیلی مضامین رؤیاهای ...

  • آسیب‌شناسی شورای اقتصاد عصر پهلوی دوم در مسیر توسعه اقتصادی؛ یک بررسی تاریخی 

    عابدینی, رحیم؛ فیاض انوش, ابوالحسن؛ دهقان نژاد, مرتضی (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-11-22)
    یکی از نهادهایی که در دوره پهلوی دوم، برای دست یافتن به توسعه اقتصادی ایجاد شد، شورای اقتصاد بود که روزهای دوشنبه در پیشگاه پادشاه پهلوی با حضور تیم اقتصادی دولت تشکیل می‌شد. مقاله حاضر، با تمرکز بر «مسئله توسعه اقتصادی ...

  • شرکت‌های تجاری فارس در دوره قاجار و چالش‌های داخلی و خارجی آن 

    رنجبر, محمد علی؛ بینشی فر, فاطمه (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-11-22)
    تأسیس شرکت‌های تجاری در دوره قاجار (1210-1344ق)، از منظر صاحبان آنها، تنها یک اقدام اقتصادی به شمار نمی‌رفت؛ بلکه در شرایط سده نوزدهم میلادی که تجار ایرانی در رویارویی با انحصار تجاری شرکت‎‌‌های اروپایی بودند، اهداف گسترده ...

  • بررسی عوامل استیلای خلیفه الناصر بر خوزستان و تداوم آن در دوره خوارزمشاهیان 

    مودت, لیدا؛ پاپی, سجاد (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-11-22)
    خوزستان، یکی از ایالت­های مهمّ ایران در دوران اسلامی بود. این ایالت، مانند دیگر مناطق ایران، در سده‌های نخستین اسلامی توسط کارگزاران دستگاه خلافت اداره می­شد. به‌تدریج با آشکار شدن علایم انحطاط دستگاه خلافت عباسی (132-656ق)، ...

  • نقش خاتون‌های واقف در تداوم گفتمان رسمی سلجوقیان 

    رحیم پور ازغدی, طاهره (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-11-22)
    وقف، به عنوان سنّتی پسندیده همواره مورد اقبال دولت‌های اسلامی بوده است؛ اما کمتر به کارکردهای فرهنگی آن توجه شده است. دولتمردان سلجوقی (429ـ589ق) و وابستگان آنها، اعم از زن ومرد، با نگاه اندیشه‌محور به وقف، به سیاست‌های ...

  • تحول نام‌گذاری در میان مسلمانان تا نیمه قرن سوم هجری 

    هاتف المفرجی, احمد (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-11-22)
    نام‌گذاری، یک رفتار اجتماعی بازتاب‌دهنده فرهنگ و گرایش‌های یک جامعه است. این پژوهش، به بررسی نام‌های رایج نزد مسلمانان تا نیمه قرن سوم هجری پرداخته است. بدین منظور، ضمن مرحله‌بندی این نام‌گذاری، برای اطمینان از واقعی بودن ...

  • نقد گزارش بیت ذوالأقفال در فتح طلیطله 

    اسلامی, سهراب؛ فرهمند, یونس (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-11-22)
    فتح اندلس، در زمان خلافت ولید‌بن‌عبدالملک (86-96ق)و به رهبری موسی‌بن‌نصیر (19ـ97ق) و طارق‌بن‌زیاد (50ـ101ق) طیّ سال‌های92-95ق کامل شد و در نتیجه این فتح، اقوام متعددی به اندلس قدم گذاشتند. این نوشتار، با هدف چگونگی ورود ...

  • بررسی عوامل مؤثر در رشد اقتصاد نیشابور در عصر طاهریان 

    سوقندی, محمدرضا؛ دلبری, شهربانو؛ عظیم‌زاده طهرانی, طاهره؛ مهدوی دامغانی, محمود (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-11-22)
    طاهریان (207-250ق)، نخستین حکومت در ایرانِ دوره اسلامی هستند که توانستند اندیشه و هویت ایرانی را بر پایه تعالیم اسلامی دوباره احیا نمایند. اگرچه طاهریان وابسته به خلافت عباسیان بودند، اما در عهد فرمانروایی عبدالله‌بن‌طاهر ...

  • نقش انجمن ایالتی آذربایجان و روزنامه انجمن تبریز در ادبیّات عصر مشروطه 

    آتشبار, سعید؛ صدری, منیژه؛ سادات, سید محمود؛ کاظمی راشد, منیژه (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-06-22)
    آثار ادبی دوره مشروطه - اعم از نظم و نثر - نقش خطیری در فرازوفرود نهضت مشروطیت ایفا کرده است. این آثار هم بر نهضت مشروطیت تأثیر داشت و هم از آن متأثر شد. آثار ادبی پدید آمده در تبریز در راستای اقدامات انجمن ایالتی آذربایجان ...

  • ستیز و سازش آصف‌جاهیان با استعمار انگلیس (1135 ـ 1368 ه.ق) 

    طرفداری, منصور (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-06-22)
    یکی از نتایج سلطه­ی استعمار انگلستان بر شبه‌قاره هند که تا سال 1274 ه.ق در قالب کمپانی هند شرقی و سپس با نظارت مستقیم دولت انگلستان صورت گرفت، خاتمه بخشیدن به امپراتوری گورکانی (1274- 932 ه.ق) و سلطه بر حکومت‌های محلی ...

  • تقابل عقیدتی صفویان و ازبکان با تأکید بر اندیشه‌های فضل‌الله روزبهان خنجی و مکاتبات مبادله شده بین عالمان و دولتمردان 

    فیضی سخا, مهدی (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-06-22)
    اختلافات صفویان (1135-907 هـ ق) و ازبکان (1007-906 هـق) منحصر به آوردگاه‌ نظامی نبود و این دو در عرصه‌های دیگر نیز تقابل داشتند. در این میان، تقابل عقیدتی که از ابتدای شکل‌گیری روابط دو حکومت، به وجود آمد و در قالب مکتوباتی، ...

  • بررسی و تحلیل نقش سیاسی و فرهنگی شاه‌طاهر در گسترش مذهب تشیع در دکن عصر نظام‌شاهیان (1004-896 ه.ق) 

    یاری, سیاوش؛ سلیمانی یان, مسلم؛ محسن بیگی, فاطمه (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-06-22)
    نظام‌شاهیان (حک: 1046-895 ه‌ق) یکی از امارت‌های مهم شیعی در دکن در جنوب هندوستان بود که توسط احمد نظام‌شاه (916-895 ه.ق) با مرکزیت شهرهای «جونار» و «احمدنگر» تأسیس شد. یکی از مسائل مهم در پیوند با این حکومت، جایگاه و نقش ...

  • نقد و واکاوی نام اَرمینیه در چهار قرن نخست هجری بر اساس منابع اسلامی ـ ارمنی 

    جعفریان, رسول؛ خسروی, تورج (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-06-22)
    مسلمانان در اواخر سال (19 ق/640 م) برای نخستین بار پا به قفقاز جنوبی گذاشتند و پس از انجام نبردها، یورش‌ها و کشمکش‌های فراوان سرانجام توانستند ارمنستان، اران و گرجستان را تسخیر نمایند و میراث‌دار ساسانیان در این منطقه ...

  • تحول و تداوم حاکمیت فاطمی بر اساس نظریه اقتدار سنتی ماکس وبر 

    دهقان, معصومه؛ فرخنده زاده, محبوبه (دانشگاه باقرالعلوم علیه السلامBaqir al-Olum University, 2023-06-22)
    خلافت فاطمی که در قرن­های سوم تا ششم هجری قمری گستره‌ای عظیم از سرزمین‌های غرب جهان اسلام را در برگرفت؛ بر اساس جنبشی سیاسی _ مذهبی با تکیه‌بر آموزه‌های کلامی شیعه اسماعیلیه که معتقد به اصل مهم امامتِ منصوص اسماعیل (درگذشته ...

View more