جستارهای تاریخی

ارسال های اخیر

  • تکاپوی ایرانیان برای پایه گذاری نهاد علم سیاست (رشتۀ علوم سیاسی از زمان تأسیس تا به امروز) 

    حسنی فر, عبدالرحمن (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    علم سیاست در ایران، در ابتدا در قالب مدرسه علوم سیاسی(1278ش) و بعد در قالب دانشگاه، طراحی و راه‏اندازی شد. این الحاق سیاست و حقوق با شکل‏گیری «دانشکده علوم سیاسی و حقوق» با تاسیس دانشگاه تهران در 1313 تکمیل شد. در دوره ...

  • بحران ناکارآمدی دولت٬ ومسئله سقوط حکومت پهلوی 

    ایرانشاهی, حامد؛ آبادیان, حسین؛ عادلفر, باقرعلی؛ فلاح توتکار, حجت (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    کارآمدی مفهومی است که اگر چه با حوزه‌های اقتصادی و مدیریتی دارای پیوستگی است٬ لیکن به واسطه پیوند مستحکم‌تر با مفهوم قدرت٬ در علم سیاست نیز دارای مصادیق بارز و قابل اهمیتی است. کارآمدی نظام‌های سیاسی٬ اصلی‌ترین عامل ثبات ...

  • مقوله‌های تاریخ اجتماعی در نامه‌های اخوانی دورة سلجوقی(مطالعة موردی: اثر عتبه‌الکتبه از منتجب‌الدین جوینی) 

    یوسفی فر, شهرام؛ ملازئی, یاسر (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    نامه‌های اخوانی یا شخصی، به عنوان یک گونه منبع تاریخی، داده‌های اجتماعی غنی را دربردارند. این نامه‌ها که خارج از الگویِ نوشتاری دیوانی، بیشتر از سوی نگارندگان پایین دست به بالادست تحریر نوشته شده، حاوی طرح احوال و امور ...

  • سعید نفیسی(1274ـ 1345ش) و تاریخنگاری ناسیونالیستی در ایران 

    فردوسی, علی؛ سپهری راد, امید؛ اکبری, امیر (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    پس از شکست ایران از روسیه، اندیشه‌های جدید نظیر ناسیونالیسم وارد عرصه سیاست و فرهنگ ایران شد. حاکمیت قاجاریه به علت مشکلات زیاد داخلی و خارجی نتوانست خود را با تمدن جدید وفق دهد؛ اما حکومت پهلوی که به دنبال ساخت دولت_ملت ...

  • مفهوم قانون در اندیشه شیخ ابراهیم زنجانی (با تأکید بر مشروح مذاکرات مجلس دوم و سوم مشروطه) 

    مرادخانی, فردین؛ احمدی, امیر (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    قانون از مفاهیم کلیدی عصر مشروطه است. بررسی این مفهوم از منظر تاریخ مفاهیم از آن جهت حائز اهمیت است که سیر تکوین و تحول آن را نمایان می‌سازد. در این راستا برای بررسی مفهوم قانون از مشروح مذاکرات مجلس استفاده شده و آرای شیخ ...

  • مناسبات پوشش زنان و قشربندی اجتماعی در صدر اسلام؛ بازخوانی احادیث بر اساس رویکرد انسان‌شناسی تفسیری 

    شهبازی, امین؛ گرامی, سید محمد هادی (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    در چند دهه‌ی اخیر حجاب از مسائل پر اهمیت جامعه‌ی ایرانی بوده است. مهم‌ترین نقش در این میان مربوط به خوانش متون دینی است که معنا و کیفیت حجاب را تعیین می‌کند. تقریباً تمام مطالعات در راستای واکاوی حجاب در صدر اسلام با روش‌ ...

  • تأملاتی دربارۀ هویت شخصی و وضعیت روایی سلیم بن قیس و کتاب او 

    استادی, کاظم (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    کتاب‌ منسوب به سلیم بن قیس، تنها اثر تاریخی ـ کلامی شیعی باقی مانده از قرن اول هجری قمری قلمداد می‌شود، که به دلایل مختلفی مورد توجه و اهمیت واقع شده؛ که در صورت اثبات وجودِ شخصیت سلیم و اصالت کتاب‌های منسوب به وی، این ...

  • بازتاب دلائل و انگیزه‌های عراق از حمله به ایران بر بنیاد مندرجات روزنامه انقلاب اسلامی 

    رجایی, الهام؛ فلاح توتکار, حجت (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    دلائل و انگیزه‌های دولت عراق از حمله به ایران به عنوان یک موضوع پژوهشی مورد توجه و بررسی بسیاری از پژوهشگران و محققان سیاسی و تاریخی قرار گرفته و دیدگاه‌های مختلفی نیز در این خصوص ارائه شده است. در این میان روزنامه انقلاب ...

  • شورش ارسلان ارغون، سهم خواهی یا تصاحب قدرت 

    مومنی, محسن (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    حاکمیت سلجوقیان بر فلات ایران، بخش مهمی از گذشته این سرزمین می باشد. ترکمانان سلجوقی با ساختاری قبیله ای موفق به شکست غزنویان گردیدند. سلطان طغرل متاثر از اندیشه های حکومتداری این دیوانسالاران به شیوه ملکداری متمرکز متمایل ...

  • تبیین تاریخی استعاره‌‌های مفهومی «سلطه» در بیانیه 9 ماده‌‌ای «حُکم می‌‌کنم» رضاخان 

    منیری, سیدهاشم؛ اطهری, سیدحسین (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    در روز کودتای سوم اسفند 1299ش. رضاخان بیانیه‌‌ای در 9 ماده تحت عنوان «حُکم می‌‌کنم» صادر و توسط قزاقان در سطح شهر پخش نمود. او در میانه‌‌ی وضعیت استثنایی و عدم تعادل میان امر سیاسی و حقوق عمومی توانست با کنار زدن قانون به ...

  • کنکاشی پیرامون طایفه تمرتاش(تیمورتاش)خاستگاه عبدالحسین تیمورتاش(1260-1312ش) 

    فخر جعفری, سید حمید؛ سپهری راد, امید؛ مبین, ابوالحسن (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    چکیده:هدف: بررسی پیشینه تاریخی طایفه تمرتاش(تیمورتاش) به عنوان خاستگاه و محیط تربیتی، عبدالحسین خان تیمورتاش، یکی از شخصیتهای متنفذ عصر پهلوی اول است. روش/ رویکرد پژوهش: این پژوهش با روش تاریخی و با شیوۀ توصیفی - تحلیلی و ...

  • ازدواج و قواعد آن در جوامع استپی آسیای مرکزی (پیش از اسلام) 

    مویان, نوهات؛ حضرتی, حسن (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-10-23)
    پژوهش پیش رو به دنبال توصیف چگونگی ازدواج و قواعد آن در جوامع استپی آسیای مرکزی در دوران پیشااسلامی است. از این رو پس از مشخص کردن جغرافیای استپی آسیای مرکزی، بر جوامع این ناحیه تمرکز کرده و ویژگی‌های اصلی نهاد خانواده را ...

  • مؤلفه‌ها و مسائل نظم و امنیت ایالت کرمان از جنگ جهانی اول تا استقرار دولت پهلوی 

    بیگدلو, رضا؛ روستا, جمشید (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-04-21)
    موقعیت جغرافیایی، ساختار سیاسی و ویژگی‌های اجتماعی باعث شده که امنیت به مسئله‌ای مهم و تاریخی در جامعه ایرانی تبدیل شود. نظم و امنیت ایالت کرمان در برهه تاریخی جنگ جهانی اول تا برآمدن دولت پهلوی، تحت تأثیر عوامل متعدد داخلی ...

  • زمینه‌ها و عوامل موثر در سرایت بیماری وبا در کرمانشاهان عصر قاجار (1210ه.ق-1304ه.ق) 

    علی بیگی, حسین (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-04-21)
    چکیده یکی از ایالت‌های غربی قلمرو قاجار که به سبب تنوع شرایط جغرافیایی، واقع شدن بر سر شاهراه تجاری بین‌النهرین و عتبات عالیات و هم مرز بودن با عثمانی مورد توجه دولت قاجار گرفت، ایالت کرمانشاهان بود. این ایالت به دلیل عدم ...

  • رویکرد روزنامه خلق نسبت به وضعیت اصناف (1332-1330) 

    سرگزی, زهرا؛ رحمتی, محسن؛ شاهرخی, علا< الدین شاهرخی (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-04-21)
    اصناف از گروه‌های اقتصادی مهم پس از تجار بودند که با حضور گسترده در انقلاب مشروطه از نقش سنتی خود فاصله گرفتند. در دوره پهلوی اول با سیاست‌های دولت محدود شدند. پس از اشغال ایران و تشکیل حزب توده که خود را هوادار طبقات ...

  • تقسیمات کشوری و جریان تمرکزگرایی و نوسازی در دوره رضاشاه1320-1304 ش 

    نوروزی, فرشید؛ خسروبیگی, هوشنگ؛ دهنوی, نظامعلی؛ علی صوفی, علیرضا (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-04-21)
    سیاست تمرکزگرایی و اجرای برنامه‌های نوسازی در دوره رضاشاه، در قالب برنامه‌های گوناگون و به صور مختلف در دستور کار قرار گرفت. در این دوره، اجرای برنامه‌ها و قوانینی چون نظام‌وظیفه اجباری، سجل احوال، کشف حجاب، تخته‌قاپو کردن ...

  • کاربست نظریه روانکاوی کارن هورنای در تحلیل شخصیت احمد کسروی 

    مرسلپور, محسن؛ اسدی, مهدی (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-04-21)
    احمد کسروی از بحث برانگیزترین شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران بود. بسیاری از کنش‌های او مغایر با عرف جامعه بود و پژوهش‌های وی جنبه‌ی ساختارشکن داشت. از این روی بررسی روانشناسی شخصیت وی می‌تواند به تببین کنش‌های او در عرصه‌های ...

  • همکاری دولت و اقوام در ایران پیشامدرن؛ مطالعه موردی قراردادهای گُلداسمید 

    ایرندگانی, یونس؛ سینایی, وحید؛ تقوی, سید محمد علی؛ منشادی, مرتضی (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-04-21)
    هدف این مقاله، شناخت شکل مسلط رابطه دولت و اقوام در ایران پیشامدرن است. نوع رابطه دولت و اقوام در ایران مفهومی ایستا نبوده و تحت تأثیر تحول ساخت دولت و قدرت دچار دگرگونی‌هایی شده است. از این رو پرسش اصلی این مقاله درباره ...

  • بینش و نگرش روحانیون مورخ در تاریخ نگاری معاصر ایرانی (بعد از انقلاب اسلامی 1357ش) 

    احمدوند, زینب؛ بیگدلو, رضا (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-04-21)
    روحانیت تشیع به عنوان یکی مهم‌ترین جریانهای سیاسی و فکری در ساختار سیاسی و فرهنگی کشور ایران به شکل مشخص از دوران صفویه مطرح گردید. در دوره بعد از انقلاب اسلامی 1357ش، روحانیون در قالب یک جریان تاثیرگذار در تمامی عرصه های ...

  • بررسی تاثیر بحران های پس از انقلاب اسلامی ایران در تغییر نقش جهادسازندگی (1358-1368) 

    جمالو, محمد؛ سراج, محسن؛ بیدگلی, محمود سادات (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیIHCS, 2023-04-21)
    پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به فرمان امام خمینی جهادسازندگی با هدف محرومیت‌زدایی از مناطق روستایی تشکیل شد. وظایف و مسئولیت‌های این نهاد در مدت دو دهه فعالیتش (1358-1378)، بارها دچار تغییر و تحولات بنیادی شد. تغییر در ماهیت ...

View more