تحقیقات تاریخ اجتماعی

ارسال های اخیر

  • گفتمان‌ مسلط بر نظام آموزشی و متون درسی زنان در دوره رضاشاه (مقطع دبیرستان) 

    زندیه, حسن؛ سمیعی, فاطمه (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    شکل‌گیری نهاد آموزشی مدرن در ایران موجب شد؛ زنان به موضوعی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی دولت نوگرای پهلوی تبدیل شوند. از آن جا که دولت پهلوی با حمایت نخبگان و روشنفکران با هدف نوسازی ایران تشکیل یافت؛ از همان ابتدای امر ...

  • کارکرد و کژکارکردهای خواجگان در دربار قاجار 

    خزائی, یعقوب (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    مقاله حاضر سعی در تبیین و ایضاح کارکرد و کژکارکردهای خواجگان در دربار قاجاریه دارد. نویسنده موضوع حاضر را بر بنیاد نظریه کارکردگرایی و کژکارکردی تجزیه و تحلیل نموده است و بر این اساس پرسش اصلی مقاله عبارت است از اینکه چه ...

  • کنشگران خاموش و میدان سیاست: بررسی نقش زنان در جنبش ملی نفت 

    معتقدی, ربابه (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    چکیده:این پژوهش به بازنمایی نقش زنان در جنبش ملی‌شدن نفت تا کودتای ۲۸ مرداد در سالهای ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۲ می‌پردازد و می‌کوشد تا مشارکت و چگونگی تلاش زنان به عنوان بخشی از جامعه در جریان نهضت ملی‌شدن نفت را بررسی کند. دغدغه اصلی ...

  • عوامل موثر بر تحول بافت جمعیتی جامعه عرب خوزستان (سال1188 تا1306ش) 

    البوعلی, محمد؛ اکبری, محمدعلی (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    در دورۀ قاجار، شکل خاصی از ترکیب قومیتی جمعیت و به‌تبع آن نحوه حکمرانی محلی در خوزستان پدید آمد که بخشی از آن نتیجه ورود قبایل جدید همانند بنی‌کعب بود. در سال 1306 ق. با فرمان آزادسازی کشتیرانی در رود کارون، اقتصاد این خطه ...

  • چند لایه بودن مفهوم شهر در دوره ساسانی 

    غیاثی, امید؛ زرین کوب, روزبه (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    در دوره ساسانی شهرهای بسیاری ساخته و یا نوسازی شد و مورخان سده‌های نخستین اسلامی شهرسازی را از ویژگی‌های بنیادین شاهان ساسانی برشمرده‌اند. از آغاز دوره ساسانی و با روی کار آمدن شاهانی مانند اردشیر بابکان و شاپور یکم روند ...

  • بارخوانی نقادانه مطالعات فرودستان: مسئله سلطه فرودست و ضرورت یک بازاندیشی 

    عنبری, موسی؛ سوری, نرگس؛ جلایی پور, حمیدرضا (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    نوشتار حاضر با تکیه بر منطق نظری مطالعات فرودستان به نقد درونی آن پرداختهو پرسش اصلی‌ آن این است که آیا می‌توان علی‌رغم داعیه این مطالعات سویه نخبه‌گرایانه‌ای در آن ردیابی کرد؟ بدین منظور با استفاده از روش تحلیل ثانویه و ...

  • رشد و تحول افکار فمنیستی در ایران و بررسی آن از جنگ جهانی اول تا جنگ جهانی دوم 

    جوانمردی, علیه؛ پورمحمدی املشی, نصراله؛ فلاح توتکار, حجت (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    فمینیسم از جمله جنبش‌های مهم اجتماعی در دنیا هست که توانست تغییرات گسترده‌ای در وضعیت زنان به وجود بیاورد، اما تلقی تحصیلکردگان مناطق گوناگون جهان از این جنبش یکسان و همانند نبوده است. زنان و مردان تحصیلکرده‌ی ایران هم تحت ...

  • مولفه‌های هویت ایرانی در میان پناهندگان فرقه دمکرات آذربایجان در جمهوری آذربایجان 

    درازی, علی؛ علی صوفی, علیرضا؛ دهنوی, نظام علی (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    مؤلفه‌های هویت ایرانی در میان پناهندگان فرقه دمکرات آذربایجاندر جمهوری آذربایجانچکیدهفرقه دمکرات آذربایجان با حمایت شوروی در سال 1324 ش تشکیل شد و پس از یک سال فروپاشید. یکی از پیامدهای برجسته فروپاشی این حکومت، پناهنده ...

  • تأملی در «چیستی» و «ماهیت» تاریخ اجتماعی 

    ماخانی, محمدجلال؛ ملائی توانی, علیرضا (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    تاریخ اجتماعی یکی از شاخه‌های مشهور در مطالعات تاریخی است و این مقاله در پی ارائۀ تصویری از چارچوب دانشِ تاریخ اجتماعی است. اگرچه «چیستی» و «ماهیت» این دانش همواره مورد توجه دانشوران این حوزه بوده است، با این حال به نظر ...

  • زندگی روزانه کارگران مهاجر ایرانی در جنوب قفقاز؛ مطالعه موردی: وضعیت مسکن(از1266تا 1332ق/1850تا 1914م) 

    آقاجری, سید هاشم؛ احمدی, مهدی؛ رحمانیان, داریوش (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    مهاجرت نیروی کار ایرانی به قفقاز از1266ق/1850م شروع شد به­گونه­ای که هر ساله چندین هزار نفر کشور را ترک می­کردند و در کارخانه‌ها، صنایع نفت، مزارع و اسکله‌ها در بدترین شرایط مشغول به کار می­شدند. یکی از مهمترین مسائلی که ...

  • نماز میّت در شهرهای بزرگ ایران دوره‌ی اسلامی تا حمله‌ی مغول 

    شریعتی, سید محمد مهدی؛ غفرانی, علی (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2024-01-21)
    در ایران دوره‌ی اسلامی و با تاثیر از شریعت اسلام، مردگان با آداب اسلامی به خاک سپرده می‌شدند. از جمله آداب خاکسپاری اموات، اقامه‌ی نماز میت بود. اقامه‌ی نماز توسط خلیفه، امیران و کارگزاران حکومتی، دانشمندان دینی، قضات و ...

  • جایگاه و نقش نمادین قلمدان در بستر تاریخ اجتماعی قاجار 

    معین الدینی, محمد (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    اشیاء و آثار هنری هر دوره می‌توانند راوی تاریخ و سبک زندگی مردمان آن دوره باشند. ازجمله این اشیاء قلمدان است که کارکرد و جایگاه مهمی در متن زندگی اجتماعی و فرهنگی ایرانیان دوران قاجار داشت. ازاین‌رو مسئله این پژوهش واکاوی ...

  • زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی و سیر شکل‌گیری شرکت‌های قالی‌بافی در شهر قزوین 

    شادلو, داود؛ ایرانپور, امین؛ رشادی, حجت‌‌الله (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    در اواسط دورة قاجار،شرکت‌‌های چندملیتی تولید‌وتجارت صنعت‌فرش‌ایران را در دست گرفتند اما جنگ‌جهانی‌اول فعالیت آن‌ها را متوقف کرد.ازاین‌رو در اوایل دورة پهلوی،شرایط خلع‌ید شرکت‌های چندملیتی فراهم شد.در پی آن،با حمایت ...

  • بازنمایی باورهای ماوراء الطبیعی در دستبافته های عشایر بلوچ 

    عرفان منش, ساحل؛ نعمت شهربابکی, ابوالقاسم؛ عزیزی, حسن (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    طلسم و تعویذ از جمله اشیائی است که بشر از گذشته تا کنون برای رفع بلایا و مصائب از آنها استفاده ‌کرده است. از جمله اقوامی که استفاده از طلسم در بین آنها امروزه نیز رواج دارد، عشایر بلوچ هستند. آنان برای دفع بلاها و دوری از ...

  • مقدمه‌ای تحلیلی در حفاظت و مرمت بناهای تاریخی از منظر تاریخ اجتماعی 

    کیهان پور, محسن (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    خلقِ آثار ارزشمندِ هنری و معماری را در هر جامعه ای بخش مهمی از کنشهایِ فرهنگی ـاجتماعی محسوب میشود. اقدامات حفاظتی و مرمتیِ احتمالی در این آثار نیز به تبعِ آن، میتواند کنشی فرهنگی و اجتماعی باشد. عموماً امر حفاظت‌ومرمت از ...

  • دلالت‌های اجتماعی و فرهنگی تصویرگری نَبَطی و تأثیر آن بر ذهنیّت‌های تصویری در عربستان مرکزی 

    ذیلابی, نگار (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    فرهنگ نَبَطی در زمینۀ تصویرگری گنجینه‌ای غنی از مضامین کهنِ همسایگان پیرامونی و ذهنیّات بومی بوده که طی سده‌های متمادی بالیده و گسترش یافت، و برخی از بن‌مایه‌های آن در سرزمین‌های مرتبط به‌خصوص همسایه جنوبی ــ عربستان مرکزی ...

  • تاریخ اجتماعی معماری خانه و زندگی خانگی 

    حسینی, مهدی (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    رهیافت به تاریخ معماری خانگی ایران با نظر به تاریخ‌ اجتماعی آن به‌منزلۀ دانشی میان‌رشته‌ای هنوز نوپاست؛ در حالی که شواهد مرتبط با معماری خانه‌ها در میان منابع تاریخی کم نیست. راه منطقی برای این کار فهم و ایضاح روش‌ها و ...

  • بازتاب ایران پیش از اسلام در نمایشنامه جنگ مشرق و مغرب یا داریوش سوم (کدمانس) اثر یقیکیان با توجه به رویکرد تاریخگرایانه ابتدای دوران پهلوی 

    دادخواه تهرانی, مریم؛ ابراهیمی, عرفان (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    در اواخر دورا ن قاجار و با فروکش کردن احساسات مشروطه گرایانه و ضعف حکومت مرکزی، تاریخ ایران باستان بیش از پیش مورد توجه هنرمندان قرار گرفت. بعد از قدرت گرفتن رضا خان و افزایش کاوشگری باستان شناسی در نقاط مختلف ایران، بسیاری ...

  • تحلیل تاریخی اجتماعی مفهوم خلاقیت در طراحی سنتی 

    امرایی, بابک؛ باغبان ماهر, سجاد (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    طراحی سنتی اصطلاحی است که به دو معنی به کار گرفته می‌شود، نخست به معنی ترسیم نقوش و آرایه‌های تزئینیِ دارای سابقۀ تاریخی و دوم به معنی دیزاین و فرایند رسیدن به طرح محصول. این پژوهش روی معنی دوم تمرکز دارد. طراحی سنتی (با ...

  • واقعیت زیسته‌ی بصری و بازنمایی تصویر زنان در نگاره‌های خمسه تهماسبی 

    شیرازی, فاطمه (پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگیInstitute for Humanities and Cultural Studies, 2023-08-23)
    بیان مسئله: خمسه نظامی از جمله کتب بسیارغنی ادب فارسی است که به دلیل داشتن منظومه هایی عاشقانه وغنایی بارها مورد توجه نگارگران اعصار مختلف قرار گرفته و در عین حال، بستری مطلوب جهت مطالعه‌ی تاریخ اجتماعی و جایگاه فرهنگی ...

View more