مرور نسیم خرد بر اساس عنوان

در حال نمایش موارد 1 - 20 از 147

  • ادله و براهین اثبات عالم عقل در فلسفه صدرایی 

    شفیعی, محمدتقی (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2015-11-22)
    بحث از اثبات عالم عقل و در پی آن کیفیت صدور عالم کون و فساد از حقیقت هستی و نحوه‌ی چینش عوالم وجود، از جمله مسائل مهم در مباحث هستی‌شناسانه‌ی فلسفه‌ی اسلامی است. اثبات عقول یکی از مهم‌ترین و دشوارترین مباحث حکمی و فلسفی ...

  • اراده انسان از دیدگاه فلاسفه اسلامی (ابن سینا، ملاصدرا، علامه طباطبایی و امام خمینی) 

    حسینی‌زارگر, سیدهاشم (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2017-11-22)
    همان اندازه که تصدیق به وجود «اراده»، در انسان امری بدیهی و وجدانی است، شناخت معنا و حقیقت «اراده» امری پیچیده و مشکل است. به همین دلیل علی رغم وحدت نظر متفکران در وجود اراده، در تفسیر و بیان ماهیت کلی آن اختلاف نظر وجود ...

  • اراده آزاد انسان؛ بررسی تطبیقی نظریه اصول فقه معاصر و حکمت متعالیه 

    افشارپور, مجتبی؛ قمی, محسن (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2020-11-21)
    مختار یا مجبور بودن انسان در افعال خود، مسئله‌ای است که از دیرباز ذهن انسان‌های عاقل را به خود مشغول کرده است. حتی با پذیرش اختیار، دقت در لایه‌های درونی نفس انسانی شبهه غیرمختار بودن انسان را از زاویه‌ای دیگر مطرح می‌سازد. ...

  • ارائه معنایی جامع برای نفس‌الأمر و بررسی قلمرو آن 

    کاظمی, هادی (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2018-11-22)
    آنچه به بداهت اولیّه مورد پذیرش فیلسوف قرار می‌گیرد، اصل وجود واقعیتِ خارجی و نفس‌الأمر به نحو فی‌الجمله است و نه حقیقتِ معانی و انحای نفس‌الأمر؛ زیرا موضوع فلسفه، موجود بما هو موجود است و موجود بما هو موجود، همان «واقعیت» ...

  • ارزیابی «مقام گردآوری و داوری» و «روش خاص و عام» در روش‌شناسی حکمت متعالیه 

    عباسی, حسین (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2022-08-23)
    فهم حکمت متعالیه به‌عنوان دستگاه نظام‌وار هستی‌شناسی و احاطه به عرصه‌های پژوهش‌شده آن نیازمند توجه به مبانی و نوع روش‌شناسی حاکم بر آن است. حکمت متعالیه فلسفه‌ای اسلامی است که شهود و متن دینی و عرفان نظری در آن حضور دارد ...

  • ارزیابی نقدهای کتاب «پندار خدا» نوشته ریچارد داوکینز، بر برهان وجودی آنسلم 

    اسکندری, رضا (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2020-05-21)
    الحاد طبیعی بر دو مسئله «مفهوم خدا» و «حوزه تبیینی علم و دین» بنا شده است. مفهومِ خداوند در لسان الحاد جدید با مفهومِ مطرح‌شده در ادیان ابراهیمی بالاخص اسلام متفاوت است. همچنین علم و دین دو حوزه متفاوت‌اند و از حیث تبیینی، ...

  • اصل علیت در فلسفه و فیزیک 

    موحدی اصل, محسن (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2015-11-22)
    فلاسفه اصل علیت را قانونی کلی و عقلی می‌دانند؛ ولی فیزیک‌دانان، به ویژه در حوزه‌ی کوانتوم، آن را طرد کرده و به مقابله با فلاسفه پرداخته‌اند. اصل علیت در فلسفه‌ی اسلامی یک ضرورت عقلی است؛ زیرا هر پدیده‌ای، هم در حدوث و هم ...

  • اعتباریت ماهیت از دیدگاه علامه طباطبایی 

    کمیجانی, حامد (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2017-05-22)
    مقصود از ماهیت در مبحث اصالت وجود، حقیقتی است که در پاسخ از چیستی شیء بیان می‌شود. همچنین یکی از معانی اعتباریت، امری است که اولاً و بالذات منشأ آثار شیء خارجی نیست. علامه طباطبایی از این ماهیت اعتباری به عنوان حد وجود یاد ...

  • انسان‌شناسی اپیکوری و رواقی: مروری بر نگرش‌های انسان‌شناختی در عصر هلنیسم 

    رفیعی, محمد مهدی (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2023-07-23)
    هلنسیم دوره‌ای غریب از تاریخ فلسفه، میان دو عصر قریب باستان و قرون وسطاست. این دوره در برگیرنده اندیشه‌های مهمی چون اپیکوریسم، رواقی‌گری و فلسفه نوافلاطونی بوده و آثار قابل‌توجهی بر سده‌های بعدی داشته است. پژوهش حاضر با ...

  • اهداف تعلیم و تربیت و بایسته‌های آن با تأکید بر دیدگاه ابن‌سینا درباره نفس 

    شهریاری نیسیانی, شهناز (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2017-05-22)
    پژوهش حاضر به منظور رفع بخشی از معضلات نظام تربیتی و حرکت در جهت تدوین پشتوانه نظری ـ فلسفی بومی، در زمینه اهداف تعلیم و تربیت و بایسته‌های آن بر اساس دیدگاه ابن‌سینا درباره نفس انجام شد. روش پژوهش تحلیلی ـ استنباطی است و ...

  • آثار نظریه استاد فیاضی مبنی بر عینیت وجود و ماهیت 

    عارفی, الیاس (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2015-11-22)
    پس از آنکه صدرالمتألهین، به شکلی ویژه به مسئله «اصالت وجود و اعتباریّت ماهیت» پرداخت، شارحانِ پس از او در صدد برآمدند تا تفسیری صحیح از این اصل ارائه بدهند. در این میان، چهار نظریّه و تفسیر ارائه شده است که تفسیر منتخب؛ ...

  • آسیب‌شناسی و بررسی وضعیت متون درسی دانش منطق در حوزه علمیه قم 

    نورمحمدی نجف آبادی, یحیی (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2023-02-20)
    متون درسی یکی از ارکان مهم آموزش در هر نظام آموزشی‌اند که نقش عمده‌ای در فرایند تعلیم و تعلُّم دارند و همواره مورد اهتمام برنامه‌ریزان آموزشی بوده‌اند. بررسی وضعیت متون آموزشی و آسیب‌شناسی کتاب‌های درسی در راستای اصلاح، ...

  • آگاهی به اشیای مادی؛ حضوری یا حصولی 

    معزز, یوسف (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2021-11-22)
    علم حضوری عالم (خواه واجب تعالی، خواه مجردات عالی و خواه انسان)، به شیء مادی از جمله مسائل عویصه در حکمت است که متفکران درباره آن اختلاف د‌ارند و برخی به عدم تعلق علم به مادیات قائل ‌شده‌اند و برخی به تعلق علم به آن. دلایل ...

  • آگاهی: ماهیت مکان در فلسفه اسلامی 

    صالحی آسفیجی, نورالله (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2020-11-21)
    درﺑﺎره‌ی ﻣﻜﺎن، اﻗﻮال ﻧﺎدری از ﻓﻼﺳﻔﻪ ذﻛﺮ ﺷﺪه و ﻣﺸﻬﻮر از ﺑﻴﻦ ﻓﻼﺳﻔﻪ‌ی ﻣﺴﻠﻤﺎن دو ﻗﻮل اﺳﺖ، ﻳﻜﻲ ﻗﻮﻟﻲ ﻛﻪ از اﻓﻼﻃﻮن ﻧﻘﻞ ﺷﺪه و ﺑﻌﻀﻲ از ﺣﻜﻤﺎی اﺳﻼﻣﻲ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﻼﺻﺪرا آن را ﺗﺄﻳﻴﺪ ﻛﺮده‌اﻧﺪ و دﻳﮕﺮی ﻗﻮل ﻣﻨﻘﻮل از ارﺳﻄﻮ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﭘﺬﻳﺮش ﻣﺸﺎﻳﻴﻦ ...

  • بازخوانی ادله نفی ماهیت از خداوند از دیدگاه فلاسفه اسلامی 

    رزاقی فام, حامد (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2017-11-22)
    مسئله ماهیت خداوند از مسائل پراهمیت در فلسفه اسلامی است. فلاسفه در مباحث الهیات بالمعنی الاخص، پس از اثبات واجب از صفات ثبوتی و سلبی او بحث می‌کنند. یکی از صفات سلبی، ماهیت نداشتن حق تعالی است که با بساطت حق رابطه تنگاتنگی ...

  • بازشناسی جایگاه عقل در ساحت عرفان با تاکید بر اندیشه ابن عربی 

    حسینی, سید شهاب الدین (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2023-07-23)
    این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی جایگاه عقل در ساحت عرفان را با توجه به دیدگاه محیی‌الدین عربی بررسی می‌کند. نویسنده پس از واکاوی معنای لغوی و اصطلاحی عقل، عقل و مراتب عقل، ونسبت مراتب عقل با دیدگاه عارفان را بررسی کرده، ...

  • بررسی انتقادی راهکارهای ارائه‌شده در خصوص تبیین «رابطه علیت و اختیار» در انسان 

    عباسی, محمد؛ کردفیروزجایی, یارعلی (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2019-05-22)
    این مقاله به بررسی آراء اندیشمندان درباره رابطه‌ی «علیت» و «اختیار» در انسان پرداخته است. در بسیاری از موارد دیده می‌شود که متفکران به ناسازگاری این دو مقوله اشاره می‌کنند. عده‌ای از آنها بر این باورند که اگر علیت پذیرفته ...

  • بررسی آراء اندیشمندان پیرامون حدوث و قدم نفس انسانی 

    ارزیده, محمدصادق (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2018-05-22)
    بحث درباره حدوث یا قدم نفس انسانی، از با سابقه‌ترین و پرچالش‌ترین مباحث میان اندیشمندان است. متفکران با مبانی فکری و روش‌های تحقیقی گوناگون خود، دیدگاه‌های متفاوتی در این‌باره دارند. بسیاری از متکلمان اسلامی، قائل به قدم ...

  • بررسی تطبیقی جبر و اختیار در سعادت و شقاوت از دیدگاه ملاصدرا و آیت الله مجتبی قزوینی 

    دهقان‌پور, علیرضا (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2022-08-23)
    سعادت و شقاوت از آغاز پیدایش بشر، موضوع اساسی و دغدغه اصلی او بوده است. از نظر آیت­الله مجتبی قزوینی، بحث سعادت و شقاوت چنان‌که در فلسفه و عرفان مطرح شده، مخالف معارف قرآنی است. این درحالی است که فلاسفه‌ای همچون ملاصدرا ...

  • بررسی تطبیقی رابطه خالق و مخلوقات از منظر ابن‌سینا و روایات شیعه 

    میرزایی, احمد (مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی, 2018-05-22)
    این تحقیق به منظور رسیدن به تصویری کلی از رابطه خداوند متعال با جهان هستی انجام شده است. بر اساس نظر ابن‌سینا و در نهایت مقایسه آن با مطالب برآمده از روایات شیعه در تبیین این رابطه انجام شده است. در واقع اگر بسیاری از مباحث ...