سلامت اجتماعی و اعتیاد

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: ستاد مبارزه با مواد مخدر ریاست جمهوری

سردبير: دکتر مجید صفاری نیا

موضوع :  علوم اجتماعی

ايميل:  info@sh-addiction.ir

وبسایت:  sh-addiction.ir

تعداد شماره ها: 21

تعداد مقالات: 147

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

شماره جاری

بررسی و تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره متوسطه دوم از نظر توجه به مؤلفه های پیشگیری از وابستگی به موادمخدر

سیروس محمودی

سلامت اجتماعی و اعتیاد, دوره 6, شماره 21, صفحه 11-26

پژوهش حاضر با هدف بررسی کتاب­های درسی دوره متوسطه دوم از نظر توجه به مؤلفه­ های پیشگیری از وابستگی به مواد انجام شد. روش این پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل محتوا بود. جامعه پژوهشی شامل همه کتاب­ های درسی دوره متوسطه دوم بود که در سال1397 چاپ شده است. نمونه­ گیری انجام نشد و همه جامعه پژوهشی بررسی شد. ابزار جمع ­آوری اطلاعات سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته بود که روایی آن به وسیله متخصصان و کارشناسان مربوطه تایید شد.یافته­ های پژوهش نشان داد که فراوانی مؤلفه ­های رویکرد پیشگیری از وابستگی به مواد، در دوره متوسطه دوم در رشته علوم تجربی 197 مورد، در رشته علوم انسانی 173 مورد و در رشته ریاضی 165 مورد است. در پایه ­های دهم و یازدهم توجه کافی به مؤلفه ­های رویکرد پیشگیری از وابستگی به مواد نشده است. همچنین در کتاب­های درسی دوره متوسطه دوم به مؤلفه­ های «جرم و قوانین مرتبط با وابستگی به مواد»، «سابقه تاریخی مصرف موادمخدر»، «نقش استعمار در گسترش موادمخدر» هیچ اشاره ­ای نشده است. بر این اساس پیشنهاد می­ شود در کتاب ­های دوره متوسطه دوم (به ویژه در پایه ­های دهم و یازدهم) توجه بیشتری به مؤلفه­ ­های پیشگیری از وابستگی به مواد شود.

مقایسه احساس شرم، گناه و رشد اخلاقی بین دانش آموزان دختر با و بدون والد وابسته به مواد

نسیم معجز; سمیه تکلوی

سلامت اجتماعی و اعتیاد, دوره 6, شماره 21, صفحه 27-44

پژوهش حاضر با هدف مقایسه احساس شرم، گناه و رشد اخلاقی بین دانش­ آموزان دختر با و بدون والد وابسته به مواد انجام شد. روش پژوهش از نوع علّی – مقایسه­ای بود. جامعه آماری شامل همه دانش­ آموزان مشغول به تحصیل مقطع اول متوسطه شهرستان نیر در سال 97-96 بود. نمونه ­ای به حجم  60 نفر(30 دانش ­آموز با والد وابسته به مواد و  30 دانش­ آموز با والد بدون وابستگی به مواد) به روش نمونه­ گیری در دسترس انتخاب شد. ابزار پژوهش پرسش ­نامه رشد اخلاقی لطف آبادی (2007) و  مقیاس آمادگی شرم و گناه کوهن، ولف، پنتر و اینسکو (2011) بود. داده ­ها با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین دانش آموزان دختر با و بدون والد وابسته به مواد در احساس شرم، گناه و رشد اخلاقی تفاوت معناداری وجود دارد. بدین صورت که دانش­ آموزان دارای والد وابسته به مواد در پرسش­ نامه احساس شرم و گناه نمرات بالاتر و در رشد اخلاقی  نمرات کمتری داشتند. در مجموع نتایج حاکی از آن بود که دانش­ آموزان دارای والد وابسته به مواد احساس شرم و گناه بیشتر و رشد اخلاقی کمتری  را نسبت به دانش­ آموزان بدون والد وابسته به مواد تجربه می­کنند.

اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بر تغییر نگرش دانشجویان نسبت به موادمخدر

مظفر قلی زاده; محمود منظری

سلامت اجتماعی و اعتیاد, دوره 6, شماره 21, صفحه 45-56

پژوهش حاضر به منظور تعیین اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بر تغییر نگرش دانشجویان پسر نسبت به موادمخدر صورت گرفت. طرح پژوهش حاضر شبه آزمایشی با  طرح پیش ­آزمون–پس ­آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانشجویان پسر مقطع کارشناسی دانشگاه فرهنگیان حضرت رسول اکرم (ص) اهواز بود که در سال تحصیلی ۹۷-۹۶ مشغول به تحصیل بودند. ۳۰ نفر از افراد واجد ملاک­های ورود از طریق روش نمونه ­گیری دردسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی (15 نفر) و گواه  (15 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش تحت مداخله آموزش هوش اخلاقی قرار گرفت. شرکت کنندگان پرسش­  نامه نگرش­سنج مواد مخدر را  در پیش ­آزمون و پس ­آزمون تکمیل نمودند. داده ­ها با استفاده  از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که آموزش هوش اخلاقی در تغییر نگرش دانشجویان نسبت به اثرات استفاده از موادمخدر، تمایل به مصرف مواد و خطرات استفاده از مواد مخدر مؤثر بوده است. به نظر می ­رسد که هوش اخلاقی نوعی توانایی اخلاقی یکپارچه ­کننده است که موجب افزایش خودکنترلی (یکی از فضیلت­های هوش اخلاقی) افراد می ­شود. در مجموع، نتایج نشان داد آموزش هوش اخلاقی بر تغییر نگرش دانشجویان نسبت به مواد مخدر مؤثر است و می ­توان از آن استفاده کرد.

اثربخشی ارائه زیرآستانه تصاویر مرتبط با موادمخدر و دخانیات بر باورهای مرتبط با مصرف مواد، عقاید وسوسه انگیز و ولع مصرف

رضا شباهنگ; فرزین باقری شیخانگفشه; سجاد رضائی

سلامت اجتماعی و اعتیاد, دوره 6, شماره 21, صفحه 57-76

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر ارائه زیرآستانه تصاویر مرتبط با موادمخدر و دخانیات بر عقاید وسوسه ­انگیز، باورهای مرتبط با مواد و ولع مصرف انجام شد. روش پژوهش شبه آزمایشی با طرح پیش ­آزمون-پس­ آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش متشکل از مردان مصرف­کننده مواد مخدر در سال 1397 بود که به کلینیک­ های ترک اعتیاد شهر رشت (ناحیه دو) مراجعه کرده بودند. در میان آن­ ها نمونه ­ای به حجم 100 شرکت­ کننده با روش نمونه­ گیری در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (50 نفر) و گروه گواه (50 نفر) گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش ­نامه عقاید وسوسه ­انگیز (رایت، 1993)، پرسش­ نامه باورهای مرتبط با مواد (رایت، 1993) و مقیاس ولع مصرف مواد (سوموزا و همکاران، 1995) بودند. پس از اجرای پیش­ آزمون، تصاویر مرتبط با مواد مخدر (اختیاری و همکاران، 2010) و دخانیات (خزال و همکاران، 2012) به صورت زیرآستانه به گروه آزمایش ارائه شد، در حالیکه گروه گواه در معرض تصاویر زیرآستانه خنثی رنگی قرار گرفتند. پس از اتمام برنامه، هر دو گروه تحت انجام پس ­آزمون قرار گرفتند. نتایج پژوهش بیانگر افزایش نمرات پس  آزمون عقاید وسوسه انگیز و ولع مصرف در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون بود. در حالیکه بین نمرات این دو گروه از نظر  باورهای مرتبط با مواد تفاوت معناداری بدست نیامد. با توجه به تاثیر ارائه زیرآستانه تصاویر مرتبط با موادمخدر و دخانیات بر عقاید وسوسه ­انگیز و ولع مصرف مواد، می­ توان از روش ارائه زیرآستانه در زمینه ­های بالینی در افراد وابسته به مواد استفاده کرد.

اعتیاد جنسی و همبودی آن با وابستگی به موادمخدر

قاسم سید هاشمی; بهزاد شالچی; شلاله حسین نژاد; لطیفه سادات مردانی

سلامت اجتماعی و اعتیاد, دوره 6, شماره 21, صفحه 77-96

اعتیاد جنسی با افکار و اعمال جنسی مداوم و شدید مشخص می ­شود که تاثیر منفی بر زندگی افراد دارد. معتادان جنسی تلاش ­های فراوانی برای کنترل و یا به تعویق انداختن احساسات و اعمال جنسی انجام می­دهند، اما این تلاش ­ها با شکست همراه است. اعتیاد جنسی متاثر از یک عامل و علت مشخصی نیست و تصور می ­شود که عوامل زیستی، روان­ شناختی و اجتماعی مختلفی در آن نقش دارند. اعتیاد جنسی همانند شرایط روانپزشکی دیگر، دارای همبودی با اختلالات روانی هستند که در برخی گروه­ ها از جمله مجرمان جنسی، افراد مبتلا به بیماری ­های عفونی(HIV/AIDS) و اختلالات مصرف مواد شیوع بیشتری دارد. هدف از پژوهش حاضربررسی اعتیاد جنسی و همبودی آن با وابستگی به موادمخدر با استفاده از روش مطالعه‌ اسنادی بود. در این مطالعه­ چالش ­ها و مناقشات مختلفی که از زمان ظهور اعتیاد جنسی در ادبیات پژوهشی و بالینی مطرح شد است، تبیین و توصیف شدند. همچنین پایه­ های نوروبیولوژیکی رفتارهای جنسی اعتیادی، اختلالات مصرف مواد، و همبودی­ های آن­ ها ارائه شد. در بعد درمانی مطالعات پژوهشی و بالینی به گسترش استفاده از عوامل روان­ دارویی برای درمان اعتیاد جنسی اشاره کرده ­اند و در تعدادی از رویکردهای دیگر، هم دارودرمانی و هم روان ­درمانی برای درمان افراد دارای اعتیاد جنسی پیشنهاد شده است. بروز اعتیاد جنسی از طریق رفتار جنسی و فرآیندهای اعتیادآور صورت می ­پذیرد و برای درمان آن باید هم رفتارهای جنسی و هم فرآیندهای اعتیادی زیربنایی را مورد هدف قرار داد. شکاف ­های قابل توجهی در پایه دانش علمی حاضر در ارتباط با اعتباربخشی­ های پیشین، حاضر و پیش­ بینی­ کننده برای اعتیاد جنسی یا اختلال فزون­ کنشی جنسی وجود دارد. برای وضعیت فعلی و چالش­ هایی که در رابطه با این اختلال و همبودی آن با اختلالات دیگر (به ویژه اختلالات مصرف مواد) وجود دارد، همانند بسیاری از اختلالات روانپزشکی دیگر، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است تا این اختلال به­ صورت کامل تبیین شود.

رابطه بین ناگویی خلقی و بدتنظیمی هیجانی با آمادگی به اعتیاد در دانشجویان

عباسعلی صفی نژاد; عباس عبدالهی

سلامت اجتماعی و اعتیاد, دوره 6, شماره 21, صفحه 97-112

هدف پژوهش حاضر تعیین رابطه ناگویی خلقی و بدتنظیمی هیجانی با آمادگی به اعتیاد در دانشجویان بود. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود.  نمونه این پژوهش شامل  361 نفر از دانشجویان دانشگاه آزاد سمنان در سال 96 بودند که بر اساس جدول کرجسی و مورگان و به روش نمونه ­گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسش­ نامه­  ناگویی خلقی تورنتو (1994)، پرسش­ نامه­ دشواری در تنظیم هیجان گرتز و روئمر (2004) و پرسش ­نامه آمادگی به اعتیاد زرگر و همکاران (1385) بود.  داده ­ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین مولفه ­های ناگویی خلقی و آمادگی به اعتیاد رابطه وجود داشت. دشواری در شناسایی احساسات و دشواری در توصیف احساسات در مجموع 18 درصد از واریانس آمادگی به اعتیاد را تببین کردند. همچنین، نتایج نشان داد که بین مولفه­ های بدتنظیمی هیجانی با آمادگی به اعتیاد رابطه وجود داشت. عدم پذیرش پاسخ­ های هیجانی، دشواری در کنترل تکانه و دشواری در دست زدن به رفتار هدفمند در مجموع 29 درصد از واریانس آمادگی به اعتیاد را تببین کردند. در مجموع نتایج حاکی از اهمیت و نقش ناگویی خلقی و بدتنظیمی هیجانی در وابستگی به مواد بود لذا توجه به تنظیم هیجان با استفاده از راهبردهای مناسب در پیشگیری از وابستگی به مواد ضروری است.

اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌نگر بر سرمایه روان‌شناختی زنان بهبودیافته از وابستگی به مواد

نسترن زلفخانی; سولماز دبیری

سلامت اجتماعی و اعتیاد, دوره 6, شماره 21, صفحه 113-131

هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی روان‌درمانی مثبت نگر بر سرمایه­ های روان‌شناختی زنان بهبود‌یافته از وابستگی به مواد بود. روش پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. در این پژوهش، جامعه آماری شامل زنان بی‌سرپناه بهبودیافته از وابستگی به مواد در شهر تهران بود که از میان آن ­ها نمونه ای به حجم  36 نفر از آن­ ها به روش نمونه‌گیری در دسترس و با توجه به ملاک ­های ورود به پژوهش انتخاب شدند. نمونه‌های انتخاب شده به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل مقیاس تاب ­آوری کانر و دیویدسون (2003)، مقیاس خودکارآمدی عمومی شوارتزر و جروسالم (1995)، مقیاس امید اشنایدر و همکاران (1991)، و مقیاس خوش­ بینی شی یر و کارور (1985) بود. داده­ ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که روان‌درمانی مثبت‌نگر بر سه سرمایه روان‌شناختی (امید، خودکارآمدی و تاب­آوری) زنان بهبودیافته از وابستگی به مواد اثربخش بود و سطح این متغیرها را به طور معنا‌داری ارتقا داد، ولی در مؤلفه خوش‌بینی، تفاوت معناداری بین دو گروه آزمایش و کنترل یافت  نشد. به طور کلی می­ توان گفت که وجود عوامل حمایت کننده مانند سرمایه روان­ شناختی برای پیشگیری از وابستگی به مواد و بهبودی از آن امری ضروری است. همچنین، با توجه به نتایج به دست آمده، روان‌درمانی مثبت­ نگر می‌تواند به عنوان درمانی اثربخش برای ارتقاء سرمایه­ های روان­ شناختی مورد استفاده قرار گیرد.
 

ابر کلیدواژگان