رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی)

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی

سردبير: دکتر مهدی نمازی زاده

موضوع :  تربیت بدنی

شاپا چاپی: ۲۵۳۸-۲۷۳X

شاپا الكترونيكی: ۲۵۳۸-۵۵۹۳

ايميل:  journal@ssrc.ac.ir

وبسایت:  mbj.ssrc.ac.ir

تعداد شماره ها: 33

تعداد مقالات: 231

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

شماره جاری

مقایسة اثر رقابت فردی و گروهی بر اکتساب و یادداری یک مهارت ورزشی

مرتضی محسنی; احمدرضا موحدی; مهدی رافعی بروجنی

رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی), دوره 11, شماره 37, صفحه 17-32
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22089/mbj.2017.4303.1510

ازبین شیوه­های مختلف رقابت، مطالعات متعددی آثار نسبی رقابت فردی و گروهی را بر تکالیف شناختی، بهبود تصمیم­گیری و اجرای مهارت­های ورزشی بررسی کرده­اند؛ باوجوداین، آثار انواع مختلف رقابت بر یادگیری مهارت­های ورزشی بررسی نشده­ است. هدف اصلی از انجام پژوهش حاضر، مقایسة آثار رقابت فردی و گروهی بر اکتساب و یادداری سرویس چکشی والیبال بود. تعداد 40 دانش­آموز دورة متوسطة دوم (18-16 سال) که تجربه­ای در این مهارت نداشتند، به­صورت دردسترس انتخاب شدند. با توجه به نمرات پیش­آزمون، شرکت­کنندگان به دو محیط رقابت فردی و گروهی تقسیم شدند. شرکت­کنندگان هر دو گروه تکلیف را در 10 جلسه تمرین کردند. پیش‌آزمون قبل از مداخله، آزمون­های اکتساب در مرحلة اکتساب و آزمون‌های یادداری فوری و تأخیری بعد از مداخله اجرا شدند. برای اندازه‌گیری اجرای شرکت‌کنندگان از آزمون سرویس والیبال ایفرد (1984) استفاده شد. برای تحلیل‌داده­ها، آزمون تی نمونه­های مستقل و آزمون تحلیل واریانس با تکرار سنجش در سطح معناداری 05/0 استفاده شد. نتایج نشان داد که در مرحلة اکتساب بین گروه‌های موردمطالعه تفاوت معناداری وجود نداشت؛ اما در مرحلة یادداری، میانگین امتیازهای گروه رقابت گروهی به‌طور معناداری بهتر از گروه رقابت فردی بود. بنابر نتایج پژوهش می­توان اذعان کرد که یادگیری سرویس چکشی والیبال در محیط رقابت گروهی نسبت به رقابت فردی بهتر است. معلمان و مربیان می­توانند برای استفاده از نوع رقابت در محیط تمرین برای آموزش سرویس والیبال به دانش‌آموزان نوجوان، به یافته‌­های این پژوهش توجه نمایند

تعیین روایی و پایایی آزمون اولریخ ـ سه (TGMD-3) با حمایت بینایی در پسران با اختلال اتیسم

مهران سلیمانی; جلال دهقانی زاده; الهام دانشیار; پریسا پارسافر

رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی), دوره 11, شماره 37, صفحه 33-52
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22089/mbj.2018.6220.1706

آزمون رشد حرکتی درشت نسخة سه (اولریخ، 2016) برای طیف اتیسم همراه با حمایت بینایی پیشنهاد شده است که در مطالعة حاضر، هنجاریابی این آزمون در پسران سالم و در پسران با اختلال طیف اتیسم ارزیابی شد. پژوهش حاضر، توصیفی- هنجاری و طرح پژوهش، مقطعی و بالینی بود. نمونة آماری 160 پسر سه تا 10 سال شهر ارومیه با میانگین سنی 09/3 ± 73/7 بودند که 80 نفر با اختلال اتیسم و 80 نفر سالم و بدون اختلال یا بدون تأخیر رشدی- حرکتی بودند. ابزار جمع­آوری داده­ها، آزمون اولریخ- سه با حمایت بینایی بود که مهارت­های بنیادی کودکان را در دامنة سنی سه تا10 سال ارزیابی می­کند. آزمون شامل شش مهارت­ جابه‌جایی و هفت مهارت ­توپی بود. بررسی پایایی آزمون ازطریق آلفای کرونباخ، پایایی بین­ارزیاب، پایایی درون­ارزیاب و بازآزمایی نشان داد که آزمون اولریخ- سه در پسران سالم و اولریخ- سه با حمایت بینایی در کودکان با اختلال اتیسم ابزاری پایا است. روایی آزمون نیز ازطریق مقایسة نمره‌های کودکان سالم و کودکان با اختلال اتیسم و بررسی همبستگی سن با عملکرد حرکتی درشت ارزیابی شد. کودکان سالم در عملکرد حرکتی نسبت به کودکان با اختلال اتیسم برتری داشتند و عملکرد حرکتی کودکان با اختلال اتیسم با حمایت بینایی نسبت به آزمون بدون حمایت بینایی، بهبود داشت. ارتباط بین سن و خرده­مقیاس جابه‌جایی، مهارت­ توپی و نمرة کل در کودکان با اختلال اتیسم و سالم تأیید شد و در خرده­مقیاس جابه‌جایی در آزمون با حمایت بینایی بسیار کم بود. آزمون رشد حرکتی درشت نسخة سه، به‌عنوان آزمونی روا و پایا در کودکان سالم و در کودکان با اختلال اتیسم در بازة سنی سه تا 10 سال اعتبار و اطمینان ارزیابی را دارد و می‌تواند استفاده شود.

اثر تمرین‌های چشم ساکن بر یادگیری مهارت‌های تنیس روی میز

فهیمه تقی زاده; فاطمه سادات حسینی; محسن بهنام

رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی), دوره 11, شماره 37, صفحه 53-68
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22089/mbj.2019.6255.1708

هدف از انجام این مطالعه، بررسی کارآمدی تمرین‌های چشم ساکن در یادگیری مهارت‌های تنیس روی میز بود. بدین‌منظور، 28 بازیکن مبتدی به‌طور تصادفی در دو گروه قرار گرفتند. گروه کنترل 12 جلسه تمرین‌های رایج و گروه تجربی یک جلسه تمرین‌های چشم ساکن و 12 جلسه تمرین‌های رایج با تمرکز بر تمرین‌های چشم ساکن را انجام دادند. نتایج نشان داد که گروه تجربی در فاکتورهای بینایی و دقت عملکرد در تمام مهارت‌ها بهبود یافتند و میانگین دقت عملکرد در گروه کنترل (7.1= M، 3.2 = M) و تجربی (10.2 = M، 6.3 = M) به‌ترتیب در اجرای سرویس و دریافت سرویس بود. یافته‌های مطالعة حاضر از ادبیات پژوهشی دراین‌زمینه حمایت می‌کنند که تمرین‌های چشم ساکن در مقایسه با تمرین‌های رایج، اکتساب مهارت در افراد مبتدی را سرعت می‌بخشند و شواهد اولیه‌ نشان می‌دهند که پروتکل‌های تمرینی چشم ساکن مختصر می‌توانند تأثیر تمرینی بلندمدت داشته باشند.

شناسایی نقشه‌های خودسازمانی در تیم ملی فوتبال ایران از دیدگاه نظریة شبکه‌های اجتماعی: تحلیلی بر عملکرد هجومی در مسابقات جام جهانی 2018 روسیه

محسن محمدی; علی شریف نژاد; عباس بهرام

رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی), دوره 11, شماره 37, صفحه 69-86
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22089/mbj.2018.6279.1710

هدف از انجام پژوهش حاضر، استفاده از روشی نوین مبتنی‌بر تکنیک‌های شبکه‌های اجتماعی برای شناسایی نقشه‌های خودسازمانی در تیم‌های فوتبال بود. نوع پژوهش مشاهده‌ای بود و براساس داده‌های استخراج‌شده از سایت فیفا، بعد از هر بازی شاخص‌هایشبکه در دو سطح میکرو و ماکرو سازمان‌دهی ‌شدند و سه بازی رسمی تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی 2018 تحلیل شدند. درمجموع، 517 فاز هجومی در سه بازی تحلیل شدند. برای هر فاز هجومی یک سری ماتریکس‌های مجاورت ایجاد شدند که براین‌اساس، مقادیر چگالی، ضریب خوشه‌بندی و مرکزیت بازی براساس موقعیت نسبی بازیکن در زمین در دو سطح با استـفـاده از نـرم‌افـزار Nod XL تحلیل شدند. نتایج حاصل توضیحی را برای عملکرد تاکتیکی و ویژگی‌های شبکه‌های تیم ملی ایران در این بازی‌ها فراهم کرد و مقادیر پایین چگالی و ضریب خوشه‌بندی بر وجود راه‌حل‌های تاکتیکی ضعیف در فاز هجومی دلالت داشتند. به‌طورکلی، یافته‌های این پژوهش راهبردهایی عملیاتی را فراهم می‌کنند که بتوان ازطریق آن‌ها ساختار شبکة تیمی و شاخص‌های آن را در تیم‌های فوتبال بررسی کرد و بتوان به مربیان در درک ویژگی‌های رفتار تیمی، بهبود تصمیم‌گیری درحین مسابقه و ارائة پروتکل‌های تمرینی مناسب کمک کرد.

مقایسة اختلالات بینایی و مشکلات حرکتی دربین کودکان زودرس و سالم سه تا هفت سال

علی عباس زاده; عبدالله قاسمی; علی حیرانی; مهشید زارع زاده

رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی), دوره 11, شماره 37, صفحه 87-106
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22089/mbj.2019.6540.1729

وزنهنگامتولدازشاخص­هایمهمسلامتنوزادانو بهترینروش سنجش پیامدبارداری درنظرگرفتهمی­شود. هدف از انجام مطالعة حاضر، مقایسة اختلالات بینایی و مشکلات حرکتی دربین کودکان سه تا هفت سال با وزن خیلی کم تولد، وزن بسیار کم تولد و سالم بود. شرکت­کنندگان این پژوهش 128 کودک با وزن تولد بسیار کم، خیلی کم و سالم بودند که به‌صورت دردسترس انتخاب شدند. از آزمون مجموعة ارزیابی حرکتی کودکان- ویرایش دوم برای سنجش عملکرد حرکتی استفاده شد. همچنین، یک چشم‌پزشک اطفال کارکردهای بینایی شامل تیزی بینایی، حساسیت تقابلی، دید سه‌بعدی، انحراف چشم، نیستاگموس، انطباق‌پذیری، همگرایی و ادراک بینایی کودکان را ارزیابی کرد. نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد که بین عملکرد حرکتی سه گروه کودک تفاوت معناداری وجود داشت (0.001 = P). بین عملکرد بینایی سه گروه تفاوت معناداری وجود نداشت(0.051 = P). براساس نتایج، اختلالات بینایی و حرکتی در کودکان زودرس در مقایسه با جمعیت سالم بیشتر هستند؛ بنابراین، اولین گام شناخت بیشتر بالینی کودکان است.

تحلیل محتوا و مقایسة نشریه‌های تخصصی در حوزه رفتار حرکتی و روان‌شناسی ورزشی ایران

ملیحه نعیمی کیا; امین غلامی; معصومه هلالی زاده; سعید آهار; راضیه ایرانی

رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی), دوره 11, شماره 37, صفحه 107-134
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22089/mbj.2019.6625.1735

هدف از انجام مطالعۀ حاضر، تحلیل محتواى مقاله‌های نشریه‌های علمی-پژوهشى داخل کشور در حوزة رفتار حرکتی و روان‌شناسی ورزشی منتشرشده در سال‌هاى 1388 تا 1395 بود. پژوهش حاضر ازنوع کاربردى و روش پژوهش، تحلیل محتوا بود. در این مطالعه، درمجموع، 814 مقاله در شش نشریة مختلف بررسی شدند. پس از مراجعه به نسخة بایگانی شماره ‏های منتشرشده از نشریه‌ها و ورود داده ‏های کمّی خام در برگة کدگذاری، شاخص‏ های آماری توصیفی ازطریق نرم ‏افزار اس.پی.اس.اس. محاسبه شدند و جدول‏ های توزیع فراوانی تنظیم شدند. نتایج نشان داد که نشریة رفتار حرکتی با 28 درصد بیشترین تعداد و نشریة پژوهش‌نامة مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی با 7/5 درصد کمترین مقاله‌ را داشتند. مشاهده شد که کمترین زمان پذیرش مقاله‌ها به نشریة مطالعات روان‌شناسی ورزشی با میانگین 227/2 ± 50/3 ماه مربوط بود. نویسندگان مرد با 9/70 درصد، نویسندگان دانشجوی دکتری با 8/11 درصد، نویسندگان با رتبۀ علمی استادیار با 5/20 درصد و نویسندگان گرایش رفتار حرکتی با 4/71 درصد، بیشتر نویسندگان مقاله‌ها بودند. همچنین، مشخص شد که عمدة مقاله‌ها با موضوع روان‌شناسی ورزشی و بعد از آن، با موضوع یادگیری حرکتی منتشر شده‌اند و به حیطة رشد و کنترل حرکتی کمتر پرداخته شده است. دراین‌میان، مقولة هیجان‌ها (3/13 درصد) بیشتر از سایر موارد موردتوجه پژوهشگران بود. در مقاله‌های موردبررسی، عمدة آزمودنی ­ها غیرورزشکار و ازنظر سطح مهارت، «مبتدی» بودند و فقط 2/7 درصد در دستة «نخبه» قرار داشتند. همچنین، بیشتر مقاله‌ها در حوزة «سلامت» انجام شده بودند. نمونه­های انسانی، جوان و سالم اغلب نمونة آماری مقاله‌ها را تشکیل می­دادند و فقط در 5/12 درصد از مقاله‌ها،آزمودنی‌ها مبتلابه کم‌توانی بودند. نتایج نشان داد که در مقاله‌ها از منابع انگلیسی بیشتر از منابع فارسی استفاده شده بود. همچنین، بیشترین خوداستنادی نشریه در نشریة رشد و یادگیری حرکتی- ورزشی (124 مورد) و بیشترین خوداستنادی نویسنده به نشریة رفتار حرکتی (146 مورد) مربوط بود. اغلب پژوهش‌ها ازنوع کاربردی بودند و از روش پژوهش نیمه‌تجربی استفاده شده بود. همچنین، مشخص شد که دانشگاه تهران با 477 مورد، بیشترین سهم از مقاله‌ها را دربین نهادهای علمی مشارکت‌کننده به‌خود اختصاص داده است.براساس یافته‏های پژوهش می‏توان نتیجه‏گیری کرد که با توجه به بی‌توجهی به جامعة سالمندان و افراد کم‌توان و همچنین، نبود توازن در مطالعات انجام‌شده در حیطه ‏های گوناگون رفتار حرکتی، تعیین اولویت‏ های پژوهشی براساس نیازسنجی در نشریه ­های مختلف و اطلاع‌رسانی به پژوهشگران می‌تواند گامی درجهت رفع کمبودها و خلأ­های علمی و پژوهشی باشد. کمبود پژوهش‌های کیفی، کمبود مشارکت علمی بین‌رشته‌ای دربین نویسندگان مقاله‌ها، سهم کم دانشیاران و استادان درزمینة تولید مقاله‌ها، تمایل اندک به انجام پژوهش درزمینة رشد و کنترل حرکتی و بهره­ گیری کم از گروه سنی کودک و سالمند به‌عنوان نمونة پژوهش، از نقاط‌ ضعف و محدودیت­ های مهم درخور اشاره هستند.

خستگی ذهنی اثر بازخورد به کوشش‌های موفق در یادگیری حرکتی را تخریب می‌کند

میلاد خجسته مقنی; رسول زیدآبادی; محمدرضا شهابی کاسب; ایمان بحرینی بروجنی

رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی), دوره 11, شماره 37, صفحه 135-150
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22089/mbj.2019.7085.1777

خستگی ذهنی یک حالت روان‌شناختی است که به‌وسیلة دوره‌های طولانی فعالیت‌های شناختی ایجاد می‌شود. تأثیر خستگی ذهنی بر اجرای مهارت‌های حرکتی شناخته ‌شده است؛ اما تأثیر آن بر یادگیری مهارت‌های حرکتی کمتر بررسی ‌شده است؛ براین‌اساس، هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی نقش خستگی ذهنی بر اثربخشی بازخورد به کوشش‌های موفق در یادگیری تکلیف تولید نیرو بود. بدین‌منظور، ۴۴ پسر غیرورزشکار (۲۵-۱۸ سال) براساس خستگی ذهنی و نوع بازخوردبه چهار گروه تقسیم شدند. برای ایجاد خستگی ذهنی از نرم‌افزار استروپ استفاده شد و برای اطمینان از وقوع خستگی ذهنی از پرسش‌نامه‌های چند بعدی سنجش خستگی و مقیاس خودگزارشی بینایی استفاده شد. شرکت‌کنندگان در مرحلة اکتساب در ۱۲ دستة شش‌کوششی به تولید نیروی ملاک پرداختند. آزمون‌های یادداری فوری و انتقال یک، ۱۰ دقیقه بعد و آزمون انتقال دو، ۲۴ ساعت بعد از مرحلة اکتساب و بدون ارائة بازخورد اجرا شدند. برای تحلیل داده‌ها در مرحلة اکتساب، از آزمون تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری‌های مکرر و در آزمون‌های یادداری و انتقال، از آزمون تحلیل واریانس دوطرفه استفاده شد. یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که در مرحلة اکتسابفقط اثر بلوک‌های تمرینی معنا‌دار بودو تمام گروه‌ها درطی مرحلة اکتساب به‌صورت مشابهی پیشرفت معنا‌دار داشتند. نتایج آزمون‌های یادداری و انتقال نیز نشان داد که اثر اصلی خستگی ذهنی معنا‌دار بود؛ اما اثر اصلی بازخورد و تعامل خستگی ذهنی با بازخورد (به‌جز در آزمون یادداری) معنا‌دار نبود. یافته‌ها نشان می‌دهد که احتمالاً خستگی ذهنی موجب ازبین‌رفتن مزایای بازخورد به کوشش‌های موفق و کاهش یادگیری می‌شود.

اثر توهم بینایی بر یادگیری حرکتی ضربة پات‌گلف و خودکارآمدی در سالمندان

نسرین طحان; اسماعیل صائمی; رسول عابدان زاده

رفتار حرکتی (پژوهش در علوم ورزشی), دوره 11, شماره 37, صفحه 151-166
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22089/mbj.2019.7149.1783

پژوهش‌های انجام‌شده درزمینة تأثیر توهم بینایی بر یادگیری حرکتی و خودکارآمدی کودکان و بزرگسالان نتایج مثبتی در برداشته‌اند؛ ازاین­رو، هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی اثر توهم بینایی بر یادگیری ضربة پات‌گلف و خودکارآمدی در سالمندان بود. در این مطالعة نیمه تجربی، 22 سالمند با میانگین سنی 77/1 ± 77/62 سال به روش نمونه­گیری دردسترس انتخاب شدند و به‌طور تصادفی به دو گروه مساوی توهم بینایی بزرگ و توهم بینایی کوچک تقسیم شدند. شرکت­کنندگان تکلیف ضربة پات‌گلف را از فاصلة دومتری در مراحل پیش­آزمون (10 کوشش)، اکتساب (50 کوشش شامل پنج بلوک 10 کوششی)، یادداری (10 کوشش) و انتقال (10 کوشش، از فاصلة جدید 5/2 متری) انجام دادند. یادگیری حرکتی شرکت­کنندگان به‌صورت خطای شعاعی ضربات پات‌گلف ثبت شد. همچنین، از پرسش‌نامة خودکارآمدی بندورابرای سنجش خودکارآمدی استفاده شد. نتایج آزمون تحلیل واریانس مرکب و آزمون تی نشان داد که بین دو نوع توهم بینایی در مرحلة اکتساب و انتقال مهارت پات‌گلف تفاوت وجود نداشت؛ اما در مرحلة یادداری، بین یادگیری دو نوع توهم بینایی تفاوت معنا­دار وجود داشت (0.05 ≥ P) و توهم بینایی بزرگ نسبت به توهم بینایی کوچک به بهبود یادگیری حرکتی منجر شد. بهبود خودکارآمدی در هر دو گروه نشان داده شد؛ اما بین خودکارآمدی دو گروه تفاوت معنا­دار مشاهده نشد (P ˃ 0.05). براساس یافته­های مطالعة حاضر می‌توان نتیجه­گیری کرد که سالمندان همانند سایر گروه­های سنی، در شرایط توهم بینایی بزرگ، بهبود یادگیری حرکتی را در مهارت­هایی نظیر ضربة پات‌گلف تجربه می‌کنند. دلیل احتمالی این بهبود می‌تواند افزایش امیدواری تقویت‌شده در شرایط توهم بینایی بزرگ باشد.

ابر کلیدواژگان