پژوهشنامه سبک زندگی

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل یاسین

سردبير: بهشتی-احمد

شاپا: ۲۴۷۶-۳۱۰۱

ايميل:  journal@manaviyat.ir

وبسایت:  journal.manaviyat.ir

تعداد شماره ها: 8

تعداد مقالات: 67

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

شماره های پيشين نشریه

شماره جاری

بررسی مشروعیت سبک زندگی ریاضتی بر اساس قاعده لاضرر

مجید عطایی نظری; سیدحسن اسلامی

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 9-26

ریاضت که به‌عنوان سبک زندگی عرفانی و برای تهذیب نفس از جانب سالکان ریاضت‌پیشه در قالب دستورالعمل‌های خاص سلوکی تحقق می‌یابد، در برخی از موارد موجب آسیب‌های فراوان بدنی می‌شود که موجب کم‌رغبتی نسبت به این‌گونه از سبک زندگی شده است. تشخیص اینکه کدام‌یک از این آسیب‌ها مجاز و کدام‌یک ممنوع است و این جواز و منع پیرو چه اصول و قواعدی است، امری است لازم که با روش توصیفی و تحلیلی به آن می‌پردازیم. با توجه به اینکه این آسیب‌ها با قاعده لاضرر پیوندی ناگسستنی دارند، به این قاعده با توجه به اصول و قواعد و همچنین مبانی حاکم بر آن می‌پردازیم تا راهنمای مشتاقان این‌گونه از سبک زندگی شود. بر این اساس، چون سبک زندگیِ ریاضتیِ پیشنهادی ما در مسیر عقل و شرع و عرف بوده و انسان علاوه بر همه‌جانبه‌نگری، به مرتبه معنوی خود توجه داشته و ضرر معتنابهی بر او وارد نمی‌شود و مصلحت اهمی نیز در انجام ریاضت وجود دارد، می‌توان حکم به جواز این سبک از زندگی نمود.

بازشناسی جایگاه حرم امام‌زادگان در هویت شهری با تأکید بر سبک زندگی ایرانی -اسلامی

اصغر مولائی

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 27-50

هویت سکونتگاه‌ها می‌تواند بر اساس امامزاده‌ها به‌عنوان کانونی سبک‌ساز و قلب تپنده شهرها مطالعه شود. امامزاده‌ها به‌عنوان مرکزی مذهبی، فرهنگی، اجتماعی، نقش مهمی در سبک زندگی و هویت شهرهای ایرانی دارند. این فضاها ضمن داشتن مرکزیت در استخوان‌بندی شهرهای ایرانی، بسترِ رویدادها و حیات فرهنگی-اجتماعی شهروندان در مناسبت‌ها و ایام خاص هستند. جایگاه حرم امام‌زاده‌ها در سبک زندگی، در تداوم حیات پایدار از طریق آیین زیارت، توسل و نیایش، در مناسبت‌های خاص به کانون برگزاری آیین‌ها و سنت‌های دینی و مذهبی به‌ویژه جشن‌ها، اعیاد و عزاداری‌های تبدیل می‌شوند. ازاین‌رو، مقاله حاضر به بازشناسی جایگاه و اهمیت بنیادین حرم امام‌زاده‌ها در هویت شهرها و سبک زندگی شهروندان می‌پردازد. به‌طورکلی، امام‌زاده‌ها نقشی هویت‌بخش و سبک‌ساز در ساختار فرهنگی، اجتماعی و کالبدی شهری دارند. در بعد فرهنگی و اجتماعی، جاذب افراد و گروه‌های جامعه در فضایی واحد و القای حس‌وحال مذهبی و روحانی، نماد پایدار فرهنگی و بستر بی‌بدیل نمایشگر هویت اجتماعی محسوب می‌شود. این امر باعث پایداری فرهنگی و اجتماعی شهرها گشته و موجبات تقویت امنیت روانی، اجتماعی و فرهنگی جامعه را فراهم می‌آورند. در بعد کالبدی، امام‌زاده‌ها، در نقاط کلیدی و ساختاری شهرها و روستاها قرار دارند. در این راستا، ارتباط و اتصال فضاهای امام‌زاده با اجزا و عناصر پیرامون خود به‌ویژه شبکه معابر و مسیرهای اصلی و فرعی، مساجد، بازارها و محله‌های پیرامونی، حائز اهمیتی قابل‌توجه در طراحی شهری سکونتگاه‌های مذکور است. رابطه بین سبک زندگی ایرانی-اسلامی و حرم‌های مطهر امامزادگان را می‌توان در ابعاد نیایش و زیارت، محضور و معاشرت در اجتماع، رفتار و گفتار، جلو و پوشش، خرید و مصرف، تفریح و فراغت، کسب‌وکار، تربیت فرزندان بررسی نمود که در هرکدام از ابعاد مذکور سبک زندگی ایرانی-اسلامی دارای اصول، قواعد، الگوها و مصادیقی است.

پیش‌بینی سلامت عمومی، بر اساس سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده در دانشجویان کارشناسی روان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران

فریده حسین ثابت; زهرا رضا زاده

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 51-66

این پژوهش با هدف پیش‌بینی میزان سلامت عمومی بر اساس سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده در دانشجویان کارشناسی روان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران اجرا شده است. روش: آزمودنی‌ها (96 نفر) دانشجویان کارشناسی روان‌شناسی بودند و از پرسشنامه‌های سلامت عمومی (GHQ-28)، سبک زندگی اسلامی (ILST) و استرس ادراک‌شده (PSS) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل رگرسیون مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: همبستگی میان متغیرهای سلامت عمومی و سبک زندگی اسلامی، (295/0-)، سلامت عمومی و استرس ادراک‌شده (723/0) و سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده (226/0 -) بود که هر دو از نظر آماری معنادار است. در تحلیل رگرسیون، هر دو متغیر سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده به‌طور مستقل زیرمقیاس‌های افسردگی و اضطراب را پیش‌بینی می‌کردند. نتیجه‌گیری: سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده به‌طور مستقل قادر به پیش‌بینی زیرمقیاس‌های مرتبط با سلامت روان دانشجویان هستند؛ بنابراین از طریق ارتقای سبک زندگی اسلامی و کاهش استرس ادراک‌شده در میان دانشجویان، می‌توان سلامت روان را افزایش داد.

بررسی و تبیین مبانی دینی جایگاه و نقش زنان در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

محسن اخباری; منصوره زارعان

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 67-88

ازآنجاکه سطح توسعه کشورها، تابعی از شاخص‌های کیفیت گروه‌های گوناگون جمعیتی است، بی‌تردید توسعه متعادل و پایدار بدون مشارکت زنان که نیمی از جمعیت کشورها را تشکیل می‌دهند، امکان‌پذیر نیست. زن در جایگاه انسان، محور توسعه و از ارکان اساسی آن است و توسعه ایدئال، توسعه‌ای است که موقعیت انسانی و طبیعی زن را لحاظ کرده و تفاوت‌های او را با مرد نادیده نگیرد و نقش‌های متناسب با ویژگی‌های او را در نظر بگیرد؛ اما در حال حاضر، جایگاه و نقش کنونی زنان نسبت به وضعیت مطلوب و آرمانیِ مورد تأکید در فرهنگ دینی فاصله بسیار دارد. ازجمله راهکارها در جهت تغییر این شرایط، نظریه‌پردازی در خصوص مشارکت زنان در عرصه پیشرفت و توجه به ظرفیت آن‌ها در سیاست‌گذاری‌های کلانی همچون سند الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت است. الگویی که برخلاف نمونه‌های غربی آن، نباید صرفاً به ابعاد مادی پیشرفت نگاه کند، بلکه ضروری است تا همه ابعاد وجودی زن مسلمان و نقش‌های عام و خاص او در فرایند پیشرفت را مدنظر قرار دهد. در این مقاله، تلاش شده تا با تبیین مبانی دینیِ جایگاه جنسیتی زن، زمینه توجه به جایگاه و نقش زنان در تدوین الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت فراهم گردد و از این طریق، زمینه طرح شاخص‌ها و معیارهای صحیح و منطبق با مبانی دینی و فرهنگی برای سیاست‌گذاری‌های کلان در برنامه‌های کشور ایجاد شود. در این تحقیق، پس از جمع‌آوری داده‌ها از طریق اسناد کتابخانه‌ای از روش تحلیل کیفی و عقلی جهت تحلیل و تبیین داده‌های مستخرج از منابع دینی استفاده می‌شود.

عوامل مؤثر بر گزینش سبک زندگی در چارچوب نظام ارزشی اسلامی- ایرانی در میان جوانان مورد مطالعه: جوانان شهر کرمانشاه

جمال عبداله‌پور; محمدعزیز احمدی; مرتضی سعیدیان; هدایت حاتمی

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 89-113

پژوهش حاضر عوامل مؤثر بر گزینش سبک زندگی سالم و ناسالم جوانان شهر کرمانشاه را در چارچوب نظام ارزشی اسلامی-ایرانی و در پرتو یک دیدگاه نظری ترکیبی مشتمل بر آرای گیدنز، بوردیو، رایزمن و دیوید چنی، مورد بررسی و تحلیل قرار می‌دهد. روش گردآوری داده‌ها به‌صورت پیمایش بوده که در جامعه آماری جوانان 15 تا 29 ساله انجام شده و داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری، تحلیلِ توصیفی و تبیینی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند اگر سبک زندگی را در یک طیف ده‌نمره‌ای از سالم به ناسالم در نظر بگیریم، بیشتر افراد در نیمه‌ی سالم طیف قرار می‌گیرند. تبیین عوامل مؤثر بر گزینش نوع سبک زندگی نشان داد که متغیرهای دین‌داری، سرمایه اقتصادی، سرمایه اجتماعی، گروه مرجع، سن و تأهل بر تغییرات سبک زندگی تأثیرگذار بوده‌اند. نتایج، بیانگر آسیب‌های اندکی در سبک زندگی جوانان است که پیشنهاد تئوریک پژوهش مبتنی بر پیشگیری از آسیب‌های سبک زندگی و ارتقاء جنبه‌های سالم آن در چارچوب نظام ارزشی جامعه است.

بررسی مؤلفه «امید» در سبک زندگی دینی و نقش رسانه دیداری تلویزیون در گسترش امیدآفرینی دینی

محمدجواد شعبانی; مهراب صادق نیا; سیدمرتضی میرتبار

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 115-144

یکی از اصلی‌ترین مؤلفه‌های سبک زندگی اصیل دینی که بارها در منابع دینی بر اهمیت آن تأکید شده و نبود آن از بزرگ‌ترین گناهان تلقی گردیده است، «امیدواری» است. امیدواری دینی، مقوله‌ای شناختی، انگیزشی و عاطفی با بیمی همراه با شوق در دستیابی به اهدافی ممکن‌الوصول در آینده است و لازمه آن، مثبت‌اندیشی، باور به اسباب فرامادی و... است که با تلاشی فعالانه، اراده بالا، تحمل و پایداری در رسیدن به اهداف در ذات وجودی انسان شعله‌ور می‌شود؛ بنابراین باید آن را از پیش‌شرط‌های سبک زندگی اسلامی و از مقولات مهم تعلیم و تربیت اسلامی و نیز از ضروریات تبلیغ دینی در جامعه تلقی نمود. از سوی دیگر، در عصر کنونی که «عصر ارتباطات» نامیده شده، مهم‌ترین ابزار ارتباط، توسعه، ترویج و تبلیغ دینی «رسانه‌های مدرن» خصوصاً رسانه‌های دیداری هستند؛ ازاین‌رو، باید پی برد که راه‌های تعامل بهتر و حضور اثربخش دینِ امیدآفرین اسلام در رسانه مدرن دیداری کدم‌اند؟ در این نوشتار، ابعاد مختلف ارتباط بین امیدآفرینی دین و رسانه تلویزیون موردبررسی قرار گرفته است. روش تحقیق در این پژوهش با رویکرد کیفی، علاوه بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای و اسنادی، انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با برخی از خبرگان رسانه‌ای به شیوه «تحلیل مضمون از نوع مقایسه‌ای» است. نتایج حاصل از این تحقیق، بیانگر وجود مشکلات فراوان در مسیر تحقق تعامل مطروحه و فاصله بین «وضع موجود» با «وضع مطلوب» است که رفع و حل آن نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، خلاقیت و نوآوری، بازمهندسی جدول‌پخش (کنداکتور)، به‌کارگیری مدیران رسانه‌ای آشنا با دین‌شناسی، بومی‌سازی رسانه مدرن، تغییر در نگرش، تولید پیام از محتوا و... است.

بررسی مشروعیت سبک زندگی ریاضتی بر اساس قاعده لاضرر

مجید عطایی نظری; سیدحسن اسلامی

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 9-26

ریاضت که به‌عنوان سبک زندگی عرفانی و برای تهذیب نفس از جانب سالکان ریاضت‌پیشه در قالب دستورالعمل‌های خاص سلوکی تحقق می‌یابد، در برخی از موارد موجب آسیب‌های فراوان بدنی می‌شود که موجب کم‌رغبتی نسبت به این‌گونه از سبک زندگی شده است. تشخیص اینکه کدام‌یک از این آسیب‌ها مجاز و کدام‌یک ممنوع است و این جواز و منع پیرو چه اصول و قواعدی است، امری است لازم که با روش توصیفی و تحلیلی به آن می‌پردازیم. با توجه به اینکه این آسیب‌ها با قاعده لاضرر پیوندی ناگسستنی دارند، به این قاعده با توجه به اصول و قواعد و همچنین مبانی حاکم بر آن می‌پردازیم تا راهنمای مشتاقان این‌گونه از سبک زندگی شود. بر این اساس، چون سبک زندگیِ ریاضتیِ پیشنهادی ما در مسیر عقل و شرع و عرف بوده و انسان علاوه بر همه‌جانبه‌نگری، به مرتبه معنوی خود توجه داشته و ضرر معتنابهی بر او وارد نمی‌شود و مصلحت اهمی نیز در انجام ریاضت وجود دارد، می‌توان حکم به جواز این سبک از زندگی نمود.

بازشناسی جایگاه حرم امام‌زادگان در هویت شهری با تأکید بر سبک زندگی ایرانی -اسلامی

اصغر مولائی

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 27-50

 هویت سکونتگاه‌ها می‌تواند بر اساس امامزاده‌ها به‌عنوان کانونی سبک‌ساز و قلب تپنده شهرها مطالعه شود. امامزاده‌ها به‌عنوان مرکزی مذهبی، فرهنگی، اجتماعی، نقش مهمی در سبک زندگی و هویت شهرهای ایرانی دارند. این فضاها ضمن داشتن مرکزیت در استخوان‌بندی شهرهای ایرانی، بسترِ رویدادها و حیات فرهنگی-اجتماعی شهروندان در مناسبت‌ها و ایام خاص هستند. جایگاه حرم امام‌زاده‌ها در سبک زندگی، در تداوم حیات پایدار از طریق آیین زیارت، توسل و نیایش، در مناسبت‌های خاص به کانون برگزاری آیین‌ها و سنت‌های دینی و مذهبی به‌ویژه جشن‌ها، اعیاد و عزاداری‌های تبدیل می‌شوند. ازاین‌رو، مقاله حاضر به بازشناسی جایگاه و اهمیت بنیادین حرم امام‌زاده‌ها در هویت شهرها و سبک زندگی شهروندان می‌پردازد. به‌طورکلی، امام‌زاده‌ها نقشی هویت‌بخش و سبک‌ساز در ساختار فرهنگی، اجتماعی و کالبدی شهری دارند. در بعد فرهنگی و اجتماعی، جاذب افراد و گروه‌های جامعه در فضایی واحد و القای حس‌وحال مذهبی و روحانی، نماد پایدار فرهنگی و بستر بی‌بدیل نمایشگر هویت اجتماعی محسوب می‌شود. این امر باعث پایداری فرهنگی و اجتماعی شهرها گشته و موجبات تقویت امنیت روانی، اجتماعی و فرهنگی جامعه را فراهم می‌آورند. در بعد کالبدی، امام‌زاده‌ها، در نقاط کلیدی و ساختاری شهرها و روستاها قرار دارند. در این راستا، ارتباط و اتصال فضاهای امام‌زاده با اجزا و عناصر پیرامون خود به‌ویژه شبکه معابر و مسیرهای اصلی و فرعی، مساجد، بازارها و محله‌های پیرامونی، حائز اهمیتی قابل‌توجه در طراحی شهری سکونتگاه‌های مذکور است. رابطه بین سبک زندگی ایرانی-اسلامی و حرم‌های مطهر امامزادگان را می‌توان در ابعاد نیایش و زیارت، محضور و معاشرت در اجتماع، رفتار و گفتار، جلو و پوشش، خرید و مصرف، تفریح و فراغت، کسب‌وکار، تربیت فرزندان بررسی نمود که در هرکدام از ابعاد مذکور سبک زندگی ایرانی-اسلامی دارای اصول، قواعد، الگوها و مصادیقی است.

پیش‌بینی سلامت عمومی، بر اساس سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده در دانشجویان کارشناسی روان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران

فریده حسین Ø «Ø§Ø¨Øª; زهرا رضا زاده

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 51-66

این پژوهش با هدف پیش‌بینی میزان سلامت عمومی بر اساس سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده در دانشجویان کارشناسی روان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران اجرا شده است. روش: آزمودنی‌ها (96 نفر) دانشجویان کارشناسی روان‌شناسی بودند و از پرسشنامه‌های سلامت عمومی (GHQ-28)، سبک زندگی اسلامی (ILST) و استرس ادراک‌شده (PSS) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل رگرسیون مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: همبستگی میان متغیرهای سلامت عمومی و سبک زندگی اسلامی، (295/0-)، سلامت عمومی و استرس ادراک‌شده (723/0) و سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده (226/0 -) بود که هر دو از نظر آماری معنادار است. در تحلیل رگرسیون، هر دو متغیر سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده به‌طور مستقل زیرمقیاس‌های افسردگی و اضطراب را پیش‌بینی می‌کردند. نتیجه‌گیری: سبک زندگی اسلامی و استرس ادراک‌شده به‌طور مستقل قادر به پیش‌بینی زیرمقیاس‌های مرتبط با سلامت روان دانشجویان هستند؛ بنابراین از طریق ارتقای سبک زندگی اسلامی و کاهش استرس ادراک‌شده در میان دانشجویان، می‌توان سلامت روان را افزایش داد.

بررسی و تبیین مبانی دینی جایگاه و نقش زنان در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت

محسن اخباری; منصوره زارعان

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 67-88

ازآنجاکه سطح توسعه کشورها، تابعی از شاخص‌های کیفیت گروه‌های گوناگون جمعیتی است، بی‌تردید توسعه متعادل و پایدار بدون مشارکت زنان که نیمی از جمعیت کشورها را تشکیل می‌دهند، امکان‌پذیر نیست. زن در جایگاه انسان، محور توسعه و از ارکان اساسی آن است و توسعه ایدئال، توسعه‌ای است که موقعیت انسانی و طبیعی زن را لحاظ کرده و تفاوت‌های او را با مرد نادیده نگیرد و نقش‌های متناسب با ویژگی‌های او را در نظر بگیرد؛ اما در حال حاضر، جایگاه و نقش کنونی زنان نسبت به وضعیت مطلوب و آرمانیِ مورد تأکید در فرهنگ دینی فاصله بسیار دارد. ازجمله راهکارها در جهت تغییر این شرایط، نظریه‌پردازی در خصوص مشارکت زنان در عرصه پیشرفت و توجه به ظرفیت آن‌ها در سیاست‌گذاری‌های کلانی همچون سند الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت است. الگویی که برخلاف نمونه‌های غربی آن، نباید صرفاً به ابعاد مادی پیشرفت نگاه کند، بلکه ضروری است تا همه ابعاد وجودی زن مسلمان و نقش‌های عام و خاص او در فرایند پیشرفت را مدنظر قرار دهد. در این مقاله، تلاش شده تا با تبیین مبانی دینیِ جایگاه جنسیتی زن، زمینه توجه به جایگاه و نقش زنان در تدوین الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت فراهم گردد و از این طریق، زمینه طرح شاخص‌ها و معیارهای صحیح و منطبق با مبانی دینی و فرهنگی برای سیاست‌گذاری‌های کلان در برنامه‌های کشور ایجاد شود. در این تحقیق، پس از جمع‌آوری داده‌ها از طریق اسناد کتابخانه‌ای از روش تحلیل کیفی و عقلی جهت تحلیل و تبیین داده‌های مستخرج از منابع دینی استفاده می‌شود.

عوامل مؤثر بر گزینش سبک زندگی در چارچوب نظام ارزشی اسلامی- ایرانی در میان جوانان مورد مطالعه: جوانان شهر کرمانشاه

جمال عبداله‌پور; محمدعزیز احمدی; مرتضی سعیدیان; هدایت حاتمی

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 89-113

پژوهش حاضر عوامل مؤثر بر گزینش سبک زندگی سالم و ناسالم جوانان شهر کرمانشاه را در چارچوب نظام ارزشی اسلامی-ایرانی و در پرتو یک دیدگاه نظری ترکیبی مشتمل بر آرای گیدنز، بوردیو، رایزمن و دیوید چنی، مورد بررسی و تحلیل قرار می‌دهد. روش گردآوری داده‌ها به‌صورت پیمایش بوده که در جامعه آماری جوانان 15 تا 29 ساله انجام شده و داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری، تحلیلِ توصیفی و تبیینی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند اگر سبک زندگی را در یک طیف ده‌نمره‌ای از سالم به ناسالم در نظر بگیریم، بیشتر افراد در نیمه‌ی سالم طیف قرار می‌گیرند. تبیین عوامل مؤثر بر گزینش نوع سبک زندگی نشان داد که متغیرهای دین‌داری، سرمایه اقتصادی، سرمایه اجتماعی، گروه مرجع، سن و تأهل بر تغییرات سبک زندگی تأثیرگذار بوده‌اند. نتایج، بیانگر آسیب‌های اندکی در سبک زندگی جوانان است که پیشنهاد تئوریک پژوهش مبتنی بر پیشگیری از آسیب‌های سبک زندگی و ارتقاء جنبه‌های سالم آن در چارچوب نظام ارزشی جامعه است.

بررسی مؤلفه «امید» در سبک زندگی دینی و نقش رسانه دیداری تلویزیون در گسترش امیدآفرینی دینی

محمدجواد شعبانی; مهراب صادق نیا; سیدمرتضی میرتبار

پژوهشنامه سبک زندگی, دوره 5, شماره 1, صفحه 115-144

یکی از اصلی‌ترین مؤلفه‌های سبک زندگی اصیل دینی که بارها در منابع دینی بر اهمیت آن تأکید شده و نبود آن از بزرگ‌ترین گناهان تلقی گردیده است، «امیدواری» است. امیدواری دینی، مقوله‌ای شناختی، انگیزشی و عاطفی با بیمی همراه با شوق در دستیابی به اهدافی ممکن‌الوصول در آینده است و لازمه آن، مثبت‌اندیشی، باور به اسباب فرامادی و... است که با تلاشی فعالانه، اراده بالا، تحمل و پایداری در رسیدن به اهداف در ذات وجودی انسان شعله‌ور می‌شود؛ بنابراین باید آن را از پیش‌شرط‌های سبک زندگی اسلامی و از مقولات مهم تعلیم و تربیت اسلامی و نیز از ضروریات تبلیغ دینی در جامعه تلقی نمود. از سوی دیگر، در عصر کنونی که «عصر ارتباطات» نامیده شده، مهم‌ترین ابزار ارتباط، توسعه، ترویج و تبلیغ دینی «رسانه‌های مدرن» خصوصاً رسانه‌های دیداری هستند؛ ازاین‌رو، باید پی برد که راه‌های تعامل بهتر و حضور اثربخش دینِ امیدآفرین اسلام در رسانه مدرن دیداری کدم‌اند؟ در این نوشتار، ابعاد مختلف ارتباط بین امیدآفرینی دین و رسانه تلویزیون موردبررسی قرار گرفته است. روش تحقیق در این پژوهش با رویکرد کیفی، علاوه بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای و اسنادی، انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با برخی از خبرگان رسانه‌ای به شیوه «تحلیل مضمون از نوع مقایسه‌ای» است. نتایج حاصل از این تحقیق، بیانگر وجود مشکلات فراوان در مسیر تحقق تعامل مطروحه و فاصله بین «وضع موجود» با «وضع مطلوب» است که رفع و حل آن نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، خلاقیت و نوآوری، بازمهندسی جدول‌پخش (کنداکتور)، به‌کارگیری مدیران رسانه‌ای آشنا با دین‌شناسی، بومی‌سازی رسانه مدرن، تغییر در نگرش، تولید پیام از محتوا و... است.

ابر کلیدواژگان