پژوهش در نظامهای آموزشی

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: انجمن پژوهشهای آموزشی ایران

سردبير: دکتر فریبرز درتاج

شاپا: ۲۳۸۳-۱۳۲۴

ايميل:  info@jiera.ir

وبسایت:  www.jiera.ir

تعداد شماره ها: 48

تعداد مقالات: 948

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

مدل پاسخگویی اثربخش دانشگاه های دولتی: مطالعه آمیخته

محسن شاکری حسین آباد; عباس عباس پور; حمید رحیمیان; مقصود فراستخواه

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 7-22

هدف پژوهش حاضر، بررسی ادراک و نگرش اساتید و صاحب‌نظران نسبت به ابعاد پاسخگویی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بود. این پژوهش بر مبنای رویکرد آمیخته اکتشافی با مشارکت 309 نفر از اساتید، صاحب‌نظران، مسئولین آموزش عالی و دانشجویان دکتری در سال 1394 انجام شد. هدف مرحله کیفی کاوش مقوله‌های مرتبط با پاسخگویی و فراهم نمودن مبنایی برای طراحی پرسشنامه و مدل مفهومی برای استفاده در مرحله کمی بود. در ابن مرحله مصاحبه نیمه ساختار یافته با سؤالات باز پاسخ با بیست نفر از صاحبنظران برای گردآوری داده ها انجام شد. مصاحبه ها تا آنجا ادامه پیدا نمود که احساس شد جواب های ارائه شده با پاسخ‏های قبلی مشابهت داشته و چیزی به یافته‏ها اضافه نمی کنند و اصطلاحاً یافته های مصاحبه به حد اشباع رسیده است. تحلیل عاملی مرتبه اول و مرتبه دوم و تجزیه و تحلیل مدل معادلات ساختاری در مرحله کمی مدلی را فراهم نمود که روابط بین عوامل متمایز پاسخگویی اثربخش در دانشگاه‌های دولتی را نشان می دهد. یافته‌های پژوهش، مدلی اکتشافی برای توصیف روابط میان شرایط علی پاسخگویی متوازن به نیازهای ذینفعان، راهبردهای پاسخگویی، ابعاد زمینه‌ای و ویژگی‌های محیطی دانشگاه‌های دولتی و پیامدهای حاصل از آن را ارائه می دهد.

شناسایی و اعتباربخشی مؤلفه‌های برنامه مطلوب آموزش ریاضی پیش از دبستان و تحلیل محتوای کتب مربوط

ناهید شیرانی بیدآبادی; احمدرضا نصر اصفهانی; سید ابراهیم میر شاه جعفری; احمد عابدی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 23-36

پژوهش حاضر از نوع تحلیل محتوا می باشد. بدین منظور ابتدا اهداف، اصول، روش آموزش و ارزشیابی برنامه با توجه به مقالات و برنامه کشورهای پیشرو در این زمینه، تبیین شد، و سپس به‌منظور مشخص شدن محتوا، با بررسی آزمون‌های شایستگی ریاضی در بدو ورود به دبستان و بررسی مقالات و کتب مربوط به آموزش ریاضیات در سن پیش از دبستان، به روش تحلیل محتوای کیفی یازده مفهوم آموزشی مشخص گردید. به‌منظور اعتباربخشی برنامه تبیین شده، به روش نمونه‌گیری هدفمند، ۱۵ فرد متخصص انتخاب شده و برنامه در اختیار آن‌ها قرار داده شد. کفایت اصول، اهداف، روش‌های تدریس و نحوه ارزشیابی برنامه مورد تایید متخصصان قرار گرفت لیکن در رابطه با محتوا، دو مقوله با نظر متخصصان حذف شد و نسبت روایی محتوایی برنامه CVR)) با روش لاوشه برابر با ۸۳/۰ و پایایی آن ۹۱/۰ مورد تائید قرار گرفت. درنهایت با بررسی کتب آموزش ریاضی پیش از دبستان و با روش تحلیل محتوای کمی، مفاهیمی که در حال حاضر تدریس می‌شود مشخص گردید. نتایج بررسی محتوای آموزش ریاضی پیش از دبستان نشان داد، مفاهیم نگهداری ذهنی عدد و نگهداری ذهنی طول در هیچ‌کدام از کتب مذکور وجود نداشته و پس ‌از آن طبقه‌بندی منطقی، الگوسازی و توالی منطقی، بازشناسی در غیاب الگو و تقارن ساده دارای کمترین فراوانی می‌باشند. همچنین نتایج تحلیل محتوا نشان داد روش آموزش موجود در کتب تنها از طریق آوردن شکل برای هر مفهوم و درخواست از کودک جهت انجام دستورالعمل مربوط به آن است.

تدوین الگوی شکل‌گیری انتقال یادگیری به محیط کار در برنامه‌های توسعه منابع انسانی

الهام سادات سلیمانی; علی اکبر امین بیدختی; محمود نجفی; مرتضی کرمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 37-51
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.164438.1756

هدف از پژوهش حاضر ارائه مدلی برای انتقال یادگیری به محیط کار بود. به‌این منظور بر مبنای طرح مطالعه کیفی و با استفاده از رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد انجام شد. جامعه آماری شامل مدیران، اعضای هیئت علمی، کارمندان و کارشناسان و متخصصان منابع انسانی دانشگاه فردوسی مشهد بودند که با توجه به سطح اشباع داده‌ها، 30 نفر از آن‌ها به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته استفاده شد و تحلیل مصاحبه‌ها با استفاده از رهیافت نظام‌مند استراوش و کوربین کدگذاری باز، محوری، منتخب صورت گرفت. با استفاده از مثلث‌سازی و روش بازخورد مشارکت‌کنندگان و خبرگان غیر مشارکت‌کننده از اعتبار تحلیل‌ها اطمینان حاصل شد. بر اساس نتایج به دست آمده، شرایط علی انتقال یادگیری سه دسته عوامل شناسایی شد: عوامل فردی، عوامل آموزشی، عوامل سازمانی. شرایط زمینه‌ای انتقال یادگیری: شرایط و جو انتقال، عوامل مدیریتی و توان مالی سازمان بودند. شرایط مداخله‌گر شامل: عوامل فراسازمانی؛ عوامل راهبردهای شامل: راهبردهای ساختاری، راهبردهای فرایندی و راهبردهای محیطی بودند. همچنین پیامدهای انتقال یادگیری در دو سطح فردی و سازمانی شناسایی شد.

پیش بینی اضطراب تحصیلی بر اساس ادراک محیط کلاس با میانجی گری سبک های مقابله ای در دانش آموزان دختر مقطع دوم متوسطه شهر تهران

شیما وفا; نسرین باقری; مینا مجتبایی; خدیجه ابوالمعالی الحسینی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 53-86
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.158699.1718

هدف مطالعه حاضر ارائه الگوی ساختاری به منظور پیش بینی اضطراب تحصیلی بر اساس ادراک محیط کلاس با میانجی گری سبک های مقابله ای در دانش آموزان است. روش پژوهش از نوع توصیفی، و با روش همبستگی است. جامعه آماری مورد مطالعه کلیه دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه مدارس دولتی شهر تهران که در سال تحصیلی 96-1395 مشغول به تحصیل می باشند. در این پژوهش از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای استفاده شد. حجم نمونه این الگو شامل 480 دانش آموز دختر مقطع دوم متوسطه شهر تهران است. دانش آموزان به پرسشنامه های ادراک رابطه والد فرزند فاین، جی مورلند و اندرو شوبل (1983) فرم مادر و پدر ، ادراک محیط کلاس ساخته‌ی فراسر، فیشر و مک‌روبی (1996)، وضعیت اقتصادی اجتماعی تیمز، سبکهای مقابله ﺍﻧﺪﻟﺮ ﻭ ﭘﺎﺭﻛﺮ (1990)، اضطراب تحصیلی ابوالمعالی و همکاران (1994) پاسخ دادند. به منظور تحلیل داده ها و پاسخ به پرسش های پژوهش از روش الگو یابی معادلات ساختاری استفاده شد که برای بررسی روابط علّی موجود میان متغیرهای مکنون مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد هر هفت مؤلفه ادراک محیط کلاس (همبستگی، حمایت معلم، درگیری با کلاس ، تحقیق، جهت گیری تکلیف، همکاری، عدالت) با هر چهار مؤلفه اضطراب تحصیلی به صورت منفی و در سطح 01/0 همبسته بودند. همچنین سبک مقابله مسئله مداری به صورت منفی و دو سبک مقابله اجتنابی و هیجان مداری به صورت مثبت و در سطح معناداری 01/0 با هر چهار مؤلفه اضطراب تحصیلی همبسته بودند.

اثربخشی آموزش راهبردهای خودتنظیمی بر خودکارآمدی تحصیلی و سازگاری تحصیلی دانش آموزان ناسازگار

معصومه زنگی آبادی; مسعود صادقی; عزت اله قدم پور

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 69-85

چکیده هدف: رفتارهــای ناسازگارانه دانش آموزان رفتارهایی هستند که با نظر پدر و مادر، اطرافیان، جامعه و مدرسه سازگاری ندارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای خودتنظیمی بر خودکارآمدی تحصیلی و سازگاری تحصیلی دانش آموزان دختر ناسازگار دوره دوم متوسطه شهر کرمان انجام شد. روش بررسی: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ نحوه جمع آوری اطلاعات تجربی از نوع شبه آزمایشی با طرح شبه پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه آزمایش گروه گواه است. جامعه آماری این پژوهش شامل دانش آموزان دختر ناسازگار در مدارس دوره متوسطه دوره دوم ناحیه 2 شهر کرمان است. نمونه مورد بررسی بر اساس هدف‌های پژوهش عبارت بودند از 30 دانش آموز ناسازگار که به کمک آزمون سازگاری دانش آموزان دبیرستانی (AISS)، ناسازگار تشخیص داده شدند و سپس با گمارش تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 15 نفر) تقسیم شدند. به گروه آزمایش 8 جلسه 90 دقیقه‌ای راهبردهای خودنظم‌دهی آموزش داده شد و گروه کنترل در این مدت آموزشی دریافت نکردند. داده‌ها با استفاده از روشهای آماری میانگین، انحراف استاندارد و تحلیل کواریانس تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد آموزش راهبردهای خودتنظیمی بر خودکارآمدی تحصیلی و سازگاری تحصیلی دانش آموزان ناسازگار دوره متوسطه در سطح P0/01 تاثیر معناداری دارد. نتیجه‌گیری: آموزش خودتنظیمی در جهت استفاده از راهبردهای شناختی و راهبرد فراشناختی به دانش‌آموزان ناسازگار ارائه شود تا کمتر شاهد ناسازگاری تحصیلی و عدم خودکارآمدی تحصیلی اینگونه دانش‌آموزان باشیم. کلیدواژه‌ها: آموزش راهبردهای خودنظم دهی، خودکارآمدی تحصیلی، سازگاری تحصیلی، دانش آموزان ناسازگار.

پیش‌‏بینی قصد کارآفرینی دانشجویان براساس سرمایه‏‌ی روانشناختی و انطباق‏‌پذیری مسیر شغلی

علی شیخ الاسلامی; غفار کریمیان‌پور; عارفه کیانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 87-101
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.170416.1794

پژوهش حاضر با هدف پیش‏بینی قصد کارآفرینی دانشجویان براساس سرمایه‏ی روانشناختی و انطباق‏پذیری مسیر شغلی انجام گرفت. روش پژوهش توصیفی_همبستگی بود. جامعه‏ی آماری پژوهش را دانشجویان دانشگاه محقق اردبیلی در سال‌تحصیلی 1397 تشکیل می‏دادند که از میان آنها با استفاده از روش نمونه‏گیری تصادفی خوشه‏ای تعداد 243 دانشجو انتخاب شدند. از پرسشنامه‌ی قصد کارآفرینی لینان، رودریگرز، رودی‌کانتچ (2011)، پرسشنامه‌ی سرمایه‏ی روانشناختی لوتانز، یوسف و آولیو (2007) و پرسشنامه‌ی انطباق‏پذیری مسیر شغلی ساویکاس (2012) برای جمع‏آوری داده‌ها استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‏ها از آزمون‏های ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون استفاده شد. یافته‏ها نشان داد که بین سرمایه‏ی روانشناختی (خودکارآمدی، امیدواری، خوش‏بینی و تاب‏آوری) و انطباق‏پذیری مسیر شغلی (دغدغه، کنترل، کنجکاوی و اعتماد) با قصدکارآفرینی دانشجویان رابطه‏ی مثبت معناداری وجود دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون آشکار کرد که تقریباً 20 درصد از کل واریانس قصد کارآفرینی دانشجویان براساس سرمایه‏ی روانشناختی و انطباق‏پذیری مسیر شغلی قابل پیش‏بینی است که متغیر انطباق‏پذیری مسیر شغلی سهم بیشتری داشت. بنابراین، می‏توان نتیجه گرفت که سرمایه‏ی روانشناختی و انطباق‏پذیری مسیر شغلی از متغیرهای مرتبط با قصد کارآفرینی دانشجویان می‏باشند که نیازمند توجه و برنامه‏ریزی هستند.

شناسایی عوامل موثر برکاهش کارآموزان آموزشگاه های فنی و حرفه ای آزاد

علیرضا بافنده زنده; بهبود محمدزاده

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 103-117

ااین مقاله باهدف شناسایی علل کاهش کارآموزان آموزشگاه‌های فنّی و حرفه‌ای آزادتهیه شده است. باتوجه به هدف،روش تحقیقِ آمیخته اکتشافی،به عنوان روش مناسب تحقیق انتخاب شد. روش تحقیق شامل دومرحله کیفی وکمّی بود. درمرحله کیفی بااستفاده ازتحلیل مضمون و انجام مصاحبه‌های هدفمند و عمیق با 20 نفرازخبرگان آموزش‌های فنّی وحرفه‌ای،داده-هاگردآوری شد.سپس با کدگذاری اولیه و تعریف مضمون‌های فرعی و اصلی،عوامل موثربرکاهش کارآموزان درآموزشگاه-های فنّی وحرفه‌ای آزادشناسایی گردیدند. درمرحله کمّی براساس نتایج مصاحبه‌های مرحله اول،پرسشنامه‌ای تنظیم شد. نمونه آماری دراین مرحله 270 نفرازمدیران و موسسان آموزشگاه‌های آزاد فنّی و حرفه‌ای استان آذربایجان شرقی بودند.داده‏های گردآوری شده از طریق پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی دسته‌بندی شد.بدین صورت عوامل موثربرکاهش کارآموزان،موردشناسایی مجددقرارگرفت.نتایج تحلیل عاملی اکتشافی همراستابا نتایج به‌دست آمده ازتحلیل مضمون بود.نتایج هردو روش کیفی وکمّی نشان داد عوامل آموزشگاهی(منابع فیزیکی،منابع انسانی ومالی،برنامه‌های آموزشی و بازاریابی آموزشی)،عوامل سازمانی(محتوا،خط‌مشی،پشتیبانی و ارزشیابی) وعوامل محیطی(رقبا،بازارکار،فرهنگ جامعه،قوانین و سیاست‌های دولت) سه عامل مهم کاهش کارآموزان آموزشگاه‌های فنّی وحرفه‌ای آزاد هستند. واژه‌های کلیدی:آموزشگاه فنّی وحرفه‌ای آزاد،تحلیل عاملی اکتشافی،تحلیل مضمون،عوامل کاهش کارآموزان

اثربخشی آموزش زبان با کمک مودل برعملکرد درک مطلب زبان آموزان ایرانی

بهزاد نزاکت گو; جلیل فتحی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 119-136
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.150284.1649

ابزارهای مبتنی بر وب و اپلیکیشن هایی که پتانسیل لازم جهت افزایش انگیزه و تعامل میان زبان آموزان را دارند، توجهات زیادی را در میان جامعه ی آموزش زبان انگلیسی به خود جلب نموده اند. یکی از جدیدترین تکنولوژی های مبتنی بر وب که برای اهداف آموزشی به کار گرفته شده است مودل می باشد که یک محیط یادگیری مجازی با منبع آزاد است. با توجه به اهمیت تکنولوژی به طور کلی و نادر بودن مطالعات مربوط به استفاده از مودل در آموزش زبان دوم، این مقاله به بررسی تاثیر آموزش زبان دوم با کمک مودل بر توانایی درک مطلب زبان آموزان ایرانی می پردازد. بدین منظور در این مطالعه نمونه ای 46 نفری از زبان آموزان دوکلاس رشته ی زبان انگلیسی در یکی از واحد های دانشگاه آزاد اسلامی در ایران به عنوان آزمودنی های پژوهش استفاده گردید. در راستای هدف تحقیق، دانشجویان گروه آزمایش (25 نفر)، از یادگیری ترکیبی بهرمند گردیند که در آن مودل به آموزش درون کلاسی اضافه گردید، درحالی که دانشجویان گروه کنترل(21 نفر) فقط با همان روش سنتی آموزش درون کلاسی آموزش دیدند. این پژوهش در طول یک ترم به مدت 16 هفته انجام گرفت. تحلیل آماری داده ها بیانگر این بود که که عملکرد درک مطلب گروه آزمایش در پایان دوره بهتر از گروه کنترل بود. این یافته ها می تواند پیامد های قابل توجه نظری و کاربردی برای آموزش زبان انگلیسی به عنوان زبان دوم داشته باشد.

بررسی عوامل اثر گذار بر فرسودگی تحصیلی از دیدگاه دانشجویان و اعضای هیأت علمی

مریم حسینی لرگانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 139-152
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.160309.1731

فرسودگی تحصیلی باعث ایجاد احساس درماندگی، تحریک‌پذیری، ناامیدی در دانشجویان و در نتیجه کاهش انگیزه و افت عملکرد و پیشرفت تحصیلی دانشجویان می‌شود؛ بنابراین، شناسایی عوامل اثرگذار بر فرسودگی تحصیلی دانشجویان در جهت ارائه راهبردها و راهکارهایی برای کاهش آن از اهمیت و ضرورت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی مفهومی برای تبیین عوامل مؤثر بر فرسودگی تحصیلی در بین دانشجویان نظام آموزش عالی دولتی کشور انجام شد. در این پژوهش از روش کیفی تحلیل محتوا استفاده شد. جامعۀ مورد مطالعه در این پژوهش شامل دانشجویان و اساتید دانشگاه های دولتی کشور در سال 1396 بودند، که با روش نمونه‌گیری گلوله برفی برای مطالعه شناسایی شدند. پس از دو مصاحبه گروهی نیمه ساختار یافته با دانشجویان (21 نفر) و اساتید (10 نفر) و 6 مصاحبۀ انفرادی با اساتید و 14 مصاحبۀ انفرادی با دانشجویان نظام آموزش عالی دولتی کشور، شامل 31 استان در سال 1396، اشباع دادها حاصل گردید. داده‌های حاصل از بحث و گفتگو با دانشجویان و اساتید مورد مطالعه با استفاده از تحلیل محتوای عرفی کدگذاری و طبقه‌بندی شدند. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که مؤلفه‌های اصلی الگوی مفهومی عوامل مؤثر بر فرسودگی تحصیلی دانشجویان نظام آموزش عالی دولتی کشور شامل: ناکارآمدی آموزش، عوامل فرهنگی، تقلب علمی، اقتصادمحور شدن آموزش، مشکلات خانوادگی، ضعف علمی و رفتاری اساتید، مشکلات زیرساختی، عامل حمایتی- انگیزشی و ویژگی‌های شخصیتی بودند. نتایج این مطالعه دستاوردهای مناسبی برای کمک به سیاست‌گذارن، برنامه‌ریزان و آموزشگران نظام آموزش عالی کشور در جهت کاهش فرسودگی تحصیلی در بین دانشجویان به همراه دارد.

نقش آموزش‌های مجازی و حاکمیت فن‌آوری اطلاعات در شایسته‌سالاری مدیران دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان

هادی کازرونی شامیری; سعید مرادی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 153-167
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.134040.1495

هدف از تحقیق حاضر نقش آموزش‌های مجازی و حاکمیت فن‌آوری اطلاعات در شایسته‌سالاری مدیران دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ نوع پژوهش یک مطالعه توصیفی- همبستگی بود. جامعه‌ی آماری پژوهش حاضر از مدیران و معاونین مدیران دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان تشکیل شده بود (250 نفر) که تعداد 185 نفر از مدیران و معاونین مدیران دانشگاه آزاد اسلامی شمال استان خوزستان (دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول، شوش و اندیمشک) با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای به عنوان نمونه آماری تحقیق انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه آموزش‌های مجازی ظهیری خواه (1393)، پرسشنامه حاکمیت فناوری اطلاعات دیناروندنیک (1392) و پرسشنامه شایسته سالاری مصلحی (1391) بود. روایی پرسشنامه های پژوهش با استفاده از روایی سازه تایید شد. ضمناً پایایی پرسشنامه‌ها با استفاده از روش آلفای کرونباخ به دست آمد که به ترتیب عبارتند از: پایایی پرسشنامه آموزش‌های مجازی ظهیری خواه (1393) برابر با 86/0، پرسشنامه حاکمیت فناوری اطلاعات دیناروندنیک (1392) برابر با 87/0 و پرسشنامه شایسته سالاری مصلحی (1391) برابر با 92/0. تجزیه و تحلیل با نرم‌افزار SPSS (کلموگروف- اسمیرنوف، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره) صورت گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد: آموزش‌های مجازی و حاکمیت فناوری اطلاعات بر شایستگی مدیران دانشگاه های آزاد اسلامی شمال استان خوزستان (دانشگاه دزفول، اندیمشک و شوش) تاثیر مثبت و معنادار دارد. آموزش های مجازی با شایسته سالاری رابطه مثبت و معنادار دارد. حاکمیت فن آوری اطلاعات با شایسته سالاری رابطه مثبت و معنادار دارد.

آزمون روابط علی اضطراب تحصیلی بر اساس ادراک محیط کلاس با میانجی‌ سبک‌های مقابله‌ای در دانش‌آموزان

شیما وفا; نسرین باقری; مینا مجتبایی; خدیجه ابوالمعالی الحسینی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 53-69
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.158699.1718

هدف مطالعه حاضر ارائه الگوی ساختاری به‌منظور پیش‌بینی اضطراب تحصیلی بر اساس ادراک محیط کلاس با میانجی‌ سبک‌های مقابله‌ای در دانش‌آموزان بود. روش پژوهش از نوع توصیفی- همبستگیو جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه مدارس دولتی تهران در سال تحصیلی 96-1395 بود. روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای و حجم نمونه شامل 480 دانش‌آموز بوده است. دانش‌آموزان به پرسشنامه‌های ادراک محیط کلاس فراسر، فیشر و مک‌روبی (1996)، سبک‌های مقابله ﺍﻧﺪﻟﺮ ﻭ ﭘﺎﺭﻛﺮ (1990) و اضطراب مدرسه ابوالمعالی و همکاران (1994) پاسخ دادند. برای تحلیل داده‌ها از روش الگویابی معادلات ساختاری و برای بررسی روابط علّی میان متغیرهای مکنون موردبررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد مؤلفه‌های ادراک محیط کلاس و مؤلفه‌های اضطراب تحصیلی به‌صورت منفی همبسته بودند و سبک مقابله هیجان مدار به‌صورت مثبت با مؤلفه‌های اضطراب تحصیلی همبسته بود، اما بین سبک مقابله مسئله مدار و اجتنابی با اضطراب تحصیلی رابطه معناداری یافت نشد. همچنین ادراک محیط کلاس با میانجی سبک‌های مقابله، اضطراب تحصیلی در دانش‌آموزان دختر را پیش‌بینی می‌کنند.

مدل پاسخگویی اثربخش دانشگاه های دولتی: مطالعه آمیخته

عباس عباس پور; محسن شاکری حسین آباد; حمید رحیمیان; مقصود فراستخواه

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 7-22
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.85981

هدف پژوهش حاضر، بررسی ادراک و نگرش اساتید و صاحب‌نظران نسبت به ابعاد پاسخگویی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بود. این پژوهش بر مبنای رویکرد آمیخته اکتشافی با مشارکت 309 نفر از اساتید، صاحب‌نظران، مسئولین آموزش عالی و دانشجویان دکتری در سال 1394 انجام شد. هدف مرحله کیفی کاوش مقوله‌های مرتبط با پاسخگویی و فراهم نمودن مبنایی برای طراحی پرسشنامه و مدل مفهومی برای استفاده در مرحله کمی بود. تحلیل عاملی مرتبه اول و مرتبه دوم و تجزیه‌وتحلیل مدل معادلات ساختاری در مرحله کمی مدلی را فراهم نمود که روابط بین عوامل متمایز پاسخگویی اثربخش در دانشگاه‌های دولتی را نشان می‌دهد. یافته‌های پژوهش، مدلی اکتشافی برای توصیف روابط میان شرایط علی پاسخگویی متوازن به نیازهای ذینفعان، راهبردهای پاسخگویی، ابعاد زمینه‌ای و ویژگی‌های محیطی دانشگاه‌های دولتی و پیامدهای حاصل از آن را ارائه می‌دهد.

شناسایی و اعتباربخشی مؤلفه‌های برنامه مطلوب آموزش ریاضی پیش از دبستان و تحلیل محتوای کتب مربوط

ناهید شیرانی بیدآبادی; احمدرضا نصر اصفهانی; سید ابراهی٠میر شاه جعفری; احمد عابدی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 23-36
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.85982

هدف این پژوهش بررسی اثربخشی آموزش عملی ریاضی بر شایستگی ریاضی و رفتارهای یادگیری کودکان بود، روش انجام این پژوهش طرح شبه آزمایشی بوده است. بدین منظور 60 نفر از کودکان (دختر) دوره پیش‌دبستانی به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب‌شده و به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. در ابتدا از دو گروه آزمون شایستگی ریاضی گرفته شد. سپس آموزش عملی مؤلفه‌های مشخص‌شده ریاضی پیش از دبستان طی 6 ماه در گروه آزمایشی اجرا گردید و گروه کنترل آموزش‌های معمول پیش‌دبستانی‌ها را دریافت کرد. پس از اتمام برنامه آموزشی از هر دو گروه پس‌آزمون به عمل آمد. نتایج نشان داد تفاوت میانگین شایستگی ریاضی در دو گروه به‌طورکلی معنادار بود. بررسی فعالیت‌های یادگیری در حین آموزش نشان داد نوع برنامه و روش ارائه در نوع فعالیت، رفتار کلامی و مشارکت کودکان مؤثر بوده و بیشترین تأثیر را بر نوع فعالیت گذاشته است.

تدوین الگوی شکل‌گیری انتقال یادگیری به محیط کار در برنامه‌های توسعه منابع انسانی

الهام سادات سلیمانی; علی اکبر امین بیدختی; محمود نجفی; مرتضی کرمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 37-51
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.164438.1756

هدف از پژوهش حاضر ارائه مدلی برای انتقال یادگیری به محیط کار بود. به این منظور بر مبنای طرح مطالعه کیفی و با استفاده از رویکرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد مطالعه انجام شد. جامعه آماری شامل مدیران، اعضای هیئت‌علمی، کارمندان، کارشناسان و متخصصان منابع انسانی دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1397 بودند که با توجه به سطح اشباع داده­ها، 30 نفر از آن‌ها به­صورت هدفمند انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه­های نیمه ساختاریافته استفاده شد و تحلیل مصاحبه­ها با استفاده از رهیافت نظام­مند استراوش و کوربین کدگذاری باز، محوری، و منتخب صورت گرفت. با استفاده از مثلث­سازی و روش بازخورد مشارکت­کنندگان و خبرگان غیر‌مشارکت‌کننده از اعتبار تحلیل­ها اطمینان حاصل شد. نتایج پژوهش نشان‌دهندۀ، 13 مقوله کلی بود که در قالب مدل پارادایمی شامل: شرایط علی (عوامل فردی، عوامل آموزشی، عوامل سازمانی)؛ پدیده محوری (مشارکت فعالانه در آموزش و انتقال آموخته­ها)؛ شرایط زمینه­ای (شرایط و جو انتقال، عوامل مدیریتی و توان مالی سازمان)؛ شرایط مداخله­گر (عوامل فراسازمانی)؛ راهبردها (راهبردهای ساختاری، راهبردهای فرایندی و راهبردهای محیطی)؛ و پیامدها (پیامدهای فردی و پیامدهای سازمانی) به دست آمد که عوامل مؤثر بر انتقال آموخته­ها به محیط کار را نمایان می­کند.

آزمون روابط علی اضطراب تحصیلی بر اساس ادراک محیط کلاس با میانجی‌ سبک‌های مقابله‌ای در دانش‌آموزان

شیما وفا; نسرین باقری; مینا مجتبایی; خدیجه ابوالمعالی الحسینی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 53-69
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.158699.1718

هدف مطالعه حاضر ارائه الگوی ساختاری به‌منظور پیش‌بینی اضطراب تحصیلی بر اساس ادراک محیط کلاس با میانجی‌ سبک‌های مقابله‌ای در دانش‌آموزان بود. روش پژوهش از نوع توصیفی- همبستگیو جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه مدارس دولتی تهران در سال تحصیلی 96-1395 بود. روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای و حجم نمونه شامل 480 دانش‌آموز بوده است. دانش‌آموزان به پرسشنامه‌های ادراک محیط کلاس فراسر، فیشر و مک‌روبی (1996)، سبک‌های مقابله ﺍﻧﺪﻟﺮ ﻭ ﭘﺎﺭﻛﺮ (1990) و اضطراب مدرسه ابوالمعالی و همکاران (1994) پاسخ دادند. برای تحلیل داده‌ها از روش الگویابی معادلات ساختاری و برای بررسی روابط علّی میان متغیرهای مکنون موردبررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد مؤلفه‌های ادراک محیط کلاس و مؤلفه‌های اضطراب تحصیلی به‌صورت منفی همبسته بودند و سبک مقابله هیجان مدار به‌صورت مثبت با مؤلفه‌های اضطراب تحصیلی همبسته بود، اما بین سبک مقابله مسئله مدار و اجتنابی با اضطراب تحصیلی رابطه معناداری یافت نشد. همچنین ادراک محیط کلاس با میانجی سبک‌های مقابله، اضطراب تحصیلی در دانش‌آموزان دختر را پیش‌بینی می‌کنند.

اثربخشی آموزش راهبردهای خودتنظیمی بر خودکارآمدی تحصیلی و سازگاری تحصیلی دانش آموزان ناسازگار

معصومه زنگی آبادی; مسعود صادقی; عزت اله قدم پور

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 71-87
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.85986

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای خودتنظیمی بر خودکارآمدی تحصیلی وسازگاری تحصیلی دانش‌آموزان دختر ناسازگار دوره دوم متوسطه شهر کرمان انجام شد. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش­آزمون، پس­آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل دانش‌آموزان دختر ناسازگار در مدارس دوره متوسطه دوره دوم ناحیه 2 شهر کرمان در سال تحصیلی 96-95 بود. نمونه موردبررسی بر اساس هدف­های پژوهش عبارت بودند از 30 دانش‌آموز ناسازگار که به کمک آزمون سازگاری دانش‌آموزان دبیرستانی (AISS)، ناسازگار تشخیص داده شدند و سپس با گمارش تصادفی به دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 15 نفر) تقسیم شدند. ابزارهای پژوهش عبارت بودند از پرسشنامه سازگاری دانش‌آموزان دبیرستانی سینها و سینگ (1993)، پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی جینگ و مورگان (1997) و پرسشنامه سازگاری تحصیلی کلارک (1976). به گروه آزمایش 8 جلسه 90 دقیقه­ای راهبردهای خودتنظیمی آموزش داده شد و گروه گواه در این مدت آموزشی دریافت نکردند. داده­ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد آموزش راهبردهای خودتنظیمی بر خودکارآمدی تحصیلی و سازگاری تحصیلی دانش‌آموزان ناسازگار دوره متوسطه در سطح 01/0P تأثیر معناداری دارد. آموزش خودتنظیمی در جهت استفاده از راهبردهای شناختی و راهبرد فراشناختی به دانش­آموزان ناسازگار ارائه شود تا کمتر شاهد ناسازگاری تحصیلی و عدم خودکارآمدی تحصیلی این‌گونه دانش‌آموزان باشیم.

پیش‌‏بینی قصد کارآفرینی دانشجویان براساس سرمایه‏‌ی روانشناختی و انطباق‏‌پذیری مسیر شغلی

علی شیخ الاسلامی; غفار کریمیان‌پور; عارفه کیانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 89-103
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.170416.1794

پژوهش حاضر با هدف پیش‏بینی قصد کارآفرینی دانشجویان بر اساس سرمایه‏ی روان‌شناختی و انطباق‏پذیری مسیر شغلی انجام گرفت. روش پژوهش توصیفی-همبستگی بود. جامعه‏ی آماری پژوهش را دانشجویان دانشگاه محقق اردبیلی در سال تحصیلی 1397 تشکیل می‏دادند که از میان آن‌ها با استفاده از روش نمونه‏گیری تصادفی خوشه‏ای تعداد 243 دانشجو انتخاب شدند. از پرسشنامه­ی قصد کارآفرینی لینان، رودریگرز، رودی‌کانتچ (2011)، پرسشنامه­ی سرمایه‏ی روان‌شناختی لوتانز، یوسف و آولیو (2007) و پرسشنامه­ی انطباق‏پذیری مسیر شغلی ساویکاس (2012) برای جمع‏آوری داده­ها استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‏ها از آزمون‏های ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون استفاده شد. یافته‏ها نشان داد که بین سرمایه‏ی روان‌شناختی (خودکارآمدی، امیدواری، خوش‏بینی و تاب‏آوری) و انطباق‏پذیری مسیر شغلی (دغدغه، کنترل، کنجکاوی و اعتماد) با قصد کارآفرینی دانشجویان رابطه‏ی مثبت معناداری وجود دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون آشکار کرد که تقریباً 20 درصد از کل واریانس قصد کارآفرینی دانشجویان بر اساس سرمایه‏ی روان‌شناختی و انطباق‏پذیری مسیر شغلی قابل پیش‏بینی است که متغیر انطباق‏پذیری مسیر شغلی سهم بیشتری داشت. بنابراین، می‏توان نتیجه گرفت که سرمایه‏ی روان‌شناختی و انطباق‏پذیری مسیر شغلی از متغیرهای مرتبط با قصد کارآفرینی دانشجویان هستند که نیازمند توجه و برنامه ‏ریزی هستند.

شناسایی عوامل موثر برکاهش کارآموزان آموزشگاه های فنی و حرفه ای آزاد

بهبود محمدزاده; علیرضا بافنده زنده

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 105-119
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.85988

این مقاله با هدف شناسایی علل کاهش کارآموزان آموزشگاه­های فنی و حرفه­ای آزاد انجام شده است. با توجه به هدف، روش پژوهش آمیخته اکتشافی، به‌عنوان روش مناسب پژوهش انتخاب شد. روش پژوهش شامل دو مرحله کیفی و کمّی بود. در مرحله کیفی با استفاده از تحلیل مضمون و انجام مصاحبه­های هدفمند و عمیق با 20 نفر از خبرگان آموزش­های فنی و حرفه‌ای، داده­ها گردآوری شد. سپس با کدگذاری اولیه و تعریف مضمون­های فرعی و اصلی، عوامل مؤثر بر کاهش کارآموزان در آموزشگاه­های فنی و حرفه­ای آزاد شناسایی گردیدند. در مرحله کمّی بر اساس نتایج مصاحبه­های مرحله اول، پرسشنامه­ای تنظیم شد. نمونه آماری در این مرحله 270 نفر از مدیران و مؤسسان آموزشگاه­های آزاد فنی و حرفه­ای استان آذربایجان شرقی بودند. داده‏های گردآوری‌شده از طریق پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی دسته­بندی شد. بدین‌صورت عوامل مؤثر بر کاهش کارآموزان، مورد شناسایی مجدد قرار گرفت. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی هم‌راستا با نتایج به دست آمده از تحلیل مضمون بود. نتایج هر دو روش کیفی و کمّی نشان داد عوامل آموزشگاهی (منابع فیزیکی، منابع انسانی و مالی، برنامه­های آموزشی و بازاریابی آموزشی)، عوامل سازمانی (محتوا، خط­مشی، پشتیبانی و ارزشیابی) و عوامل محیطی (رقبا، بازار کار، فرهنگ جامعه، قوانین و سیاست‌های دولت) سه عامل مهم کاهش کارآموزان آموزشگاه­های فنی و حرفه‌ای آزاد هستند.

اثربخشی آموزش زبان با کمک مودل برعملکرد درک مطلب زبان آموزان ایرانی

بهزاد نزاکت گو; جلیل فتحی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 121-139
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.150284.1649

ابزارهای مبتنی بر وب و اپلیکیشن­هایی که پتانسیل لازم جهت افزایش انگیزه و تعامل میان زبان آموزان را دارند، توجهات زیادی را در میان جامعه­ی آموزش زبان انگلیسی به خود جلب کرده­اند. یکی از جدیدترین تکنولوژی­های مبتنی بر وب که برای اهداف آموزشی به کار گرفته شده است مودل است که یک محیط یادگیری مجازی با منبع آزاد است. با توجه به اهمیت تکنولوژی به‌طورکلی و نادر بودن مطالعات مربوط به استفاده از مودل در آموزش زبان دوم، این مقاله با استفاده از یک پژوهش کمی و در قالب یک طرح شبه آزمایشی به بررسی تأثیر آموزش زبان دوم با کمک مودل بر توانایی درک مطلب زبان آموزان ایرانی می‌پردازد. بدین منظور در این مطالعه با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس، نمونه­ای 46 نفری از زبان آموزان دو کلاس رشته­ی زبان انگلیسی در یکی از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در ایران (واحد تهران شمال) به‌عنوان شرکت‌کنندگان پژوهش استفاده گردید. در راستای هدف پژوهش، دانشجویان گروه آزمایش (25 نفر)، از یادگیری ترکیبی بهره­مند گردیدند که در آن مودل به آموزش درون کلاسی اضافه گردید، درحالی‌که دانشجویان گروه کنترل (21 نفر) فقط با همان روش سنتی آموزش درون کلاسی آموزش دیدند. این پژوهش در طول یک‌ترم به مدت 16 هفته انجام گرفت. تحلیل آماری داده­ها به کمک آزمون تحلیل کوواریانس بیانگر این بود که عملکرد درک مطلب گروه آزمایش در پایان دوره بهتر از گروه کنترل بود. این یافته­ها می‌تواند پیامد­های قابل‌توجه نظری و کاربردی برای آموزش زبان انگلیسی به‌عنوان زبان دوم داشته باشد.

بررسی عوامل اثر گذار بر فرسودگی تحصیلی از دیدگاه دانشجویان و اعضای هیأت علمی

مری٠حسینی لرگانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 141-154
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.160309.1731

فرسودگی تحصیلی باعث ایجاد احساس درماندگی، تحریک­پذیری، ناامیدی در دانشجویان و درنتیجه کاهش انگیزه و افت عملکرد و پیشرفت تحصیلی دانشجویان می­شود؛ شناسایی عوامل اثرگذار بر فرسودگی تحصیلی دانشجویان در جهت ارائه راهبردها و راهکارهایی برای کاهش آن از اهمیت و ضرورت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی مفهومی برای تبیین عوامل مؤثر بر فرسودگی تحصیلی در بین دانشجویان نظام آموزش عالی دولتی کشور انجام شد. در این پژوهش از روش کیفی تحلیل محتوا استفاده شد. جامعۀ موردمطالعه در این پژوهش شامل دانشجویان و اساتید دانشگاه‌های دولتی کشور بودند که با روش نمونه­گیری گلوله برفی برای مطالعه شناسایی شدند. پس از دو مصاحبه گروهی نیمه ساختاریافته با دانشجویان (21 نفر) و اساتید (10 نفر) و 6 مصاحبۀ انفرادی با اساتید و 14 مصاحبۀ انفرادی با دانشجویان نظام آموزش عالی دولتی کشور، شامل 31 استان در سال 1396، اشباع دادها حاصل گردید. داده­های حاصل از بحث و گفتگو با دانشجویان و اساتید موردمطالعه با استفاده از تحلیل محتوای عرفی کدگذاری و طبقه­بندی شدند. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که مؤلفه­های اصلی الگوی مفهومی عوامل مؤثر بر فرسودگی تحصیلی دانشجویان نظام آموزش عالی دولتی کشور شامل: ناکارآمدی آموزش، عوامل فرهنگی، تقلب علمی، اقتصادمحور شدن آموزش، مشکلات خانوادگی، ضعف علمی و رفتاری اساتید، مشکلات زیرساختی، عامل حمایتی- انگیزشی و ویژگی‌های شخصیتی بودند. نتایج این مطالعه دستاوردهای مناسبی برای کمک به سیاست‌گذاران، برنامه­ریزان و آموزشگران نظام آموزش عالی کشور در جهت کاهش فرسودگی تحصیلی در بین دانشجویان به همراه دارد.

نقش آموزش‌های مجازی و حاکمیت فن‌آوری اطلاعات در شایسته‌سالاری مدیران دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان

هادی کازرونی شامیری; سعید مرادی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 13, شماره 44, صفحه 155-169
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2019.134040.1495

هدف از پژوهش حاضر نقش آموزش­های مجازی و حاکمیت فن­آوری اطلاعات در شایسته­سالاری مدیران دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به لحاظ نوع پژوهش یک مطالعه توصیفی- همبستگی بود. جامعه­ی آماری پژوهش حاضر از مدیران و معاونین مدیران دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان تشکیل شده بود (250 نفر) که تعداد 185 نفراز مدیران و معاونین مدیران دانشگاه آزاد اسلامی شمال استان خوزستان (دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول، شوش و اندیمشک) با روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای به‌عنوان نمونه آماری پژوهش انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده­ها، پرسشنامه آموزش­های مجازی ظهیری خواه (1393)، پرسشنامه حاکمیت فناوری اطلاعات دیناروندنیک (1392) و پرسشنامه شایسته‌سالاری مصلحی (1391) بود. تجزیه‌وتحلیل با نرم‌افزار SPSS (ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه) صورت گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد: آموزش­های مجازی و حاکمیت فناوری اطلاعات با شایستگی مدیران دانشگاه‌های آزاد اسلامی شمال استان خوزستان (دانشگاه دزفول، اندیمشک و شوش) رابطه مثبت و معنادار داشت. آموزش‌های مجازی با شایسته‌سالاری رابطه مثبت و معنادار داشت. حاکمیت فن‌آوری اطلاعات با شایسته‌سالاری رابطه مثبت و معنادار داشت.