پژوهش در نظامهای آموزشی

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: انجمن پژوهشهای آموزشی ایران

سردبير: دکتر فریبرز درتاج

شاپا: ۲۳۸۳-۱۳۲۴

ايميل:  info@jiera.ir

وبسایت:  www.jiera.ir

تعداد شماره ها: 48

تعداد مقالات: 948

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

نظام ملی مهارت و فناوری ایران (در تکاپوی ارائه مدل بومی)

عبدالرضا شیخ الاسلامی; عبدالرسول پورعباس; کورش پرند; حسین خنیفر

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 9-37

جهت‌دهی اسناد بر اساس مفاد و رویکرد قانونی و رشد توسعه ملی و دیدگاه کلان رجال نظام و بالأخص منویات مقام معظم رهبری که صراحتاً به‌موازات علم‌گرایی، پنجه‌های کارآمد را نیاز اصلی مطرح کرده‌اند همگی اذعان دارند که روند روبه رشد نظام آموزشی مدرسه و دانشگاهی تا جایگاه بایسته و عملکرد شایسته فاصله دارد و در مقوله آموزش‌های مهارتی و حرفه گرا با نگاهی به تاریخ این آموزش‌ها در جهان پیشرو در حال تغییر و تحول نشان می‌دهد که این نظام‌ها همواره در معرض اصلاح، تغییر و ارتقا کیفیت هستند. عمده‌ترین دلایل این اصلاحات، همسو ساختن نظام آموزش مهارتی و نظری با تغییراتی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناوری و پاسخگویی به نیاز بازار کار و علایق و تخصص گرایی مشتریان و مخاطبان که به‌طورکلی نیروی کار است. ازآنجاکه در حال حاضر کشور ما در حال تجربه دوران جدیدی از تحول و توسعه است پرداخت به این مهم بسیار ضروری و حیاتی است. در این مقاله، سازمان آموزشی فنی و حرفه‌ای و کمیته‌های تلفیق نظام آموزش مهارت و فناوری ضمن بررسی فعالیت‌ها و مطالعات اصیل و بنیادین انجام‌شده در کارگروه های مختلف، به بررسی نظرگاه نظام ارزشی و دینی پرداختند و سپس با بررسی تجارت بین‌المللی، به ارائه ایده اصلی و دغدغه متولیان این تحول بنیادین در ارتباط با استقرار سامانه ملی، بومی، ارزشی و مهارت بنیان و جهان گرا در خصوص آموزش‌های مهارتی و فناوری و تلاش برای فراهم کردن مدل متعالی و کیفی برای نظام آموزشی کشور اسلامی‌مان برآمده است.

بررسی اثربخشی استفاده از روش مطالعه درس بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضیات

عباس حبیب زاده; علی اکبر سیف; محمد رضا فلسفی نژاد

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 39-57

این پژوهش به‌منظور بررسی اثربخشی استفاده از روش مطالعه درس بر پیشرفت تحلیلی دانش‌آموزان کلاس سوم ابتدایی شهرستان قم در درس ریاضیات انجام گرفته است. مطالعه درس یکی ازروشهای نوین است که در ژاپن به وجود آمده است و شامل طراحی، تدریس، مشاهده، ارزشیابی و بازنگری مشارکتی گروهی از معلمان ندر کلاس درس می‌شود. نمونهتحقیق شامل معلمان دانش‌آموزان 2 کلاس در 8 مدرسه پسرانه از نواحی چهارگانه شهرستان قم بود که به‌طور تصادفی انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش (12 معلم و 300 دانش‌آموز) و کنترل (12 معلم و 325 دانش‌آموز) به‌طور تصادفی جایگزین شدند. تحقیق به شیوه پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه کنترل انجام گرفت. این روش پس از برگزاری پنج جلسه آموزش برای گروه آزمایش و یک جلسه هماهنگی برای گروه کنترل به مدت 12 هفته در 12 موضوع درسی در گروه آزمایش اجرا و درنهایت، داده‌ها با استفاده از آزمون ANCOVA تحلیل شد. نتایج نشان داد که استفاده از روش مطالعه درس در پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در درس ریاضیات تأثیر دارد.

بررسی و مقایسه سطح بهداشت روانی دانشجویان دختر و پسر دوره ها و رشته های تحصیلی متفاوت در دانشگاه های بوعلی سینا و پیام نور

رسول کردنوقابی; فتانه درتاج

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 59-74

هدف پژوهش حاضر تعیین سطح بهداشت روانی دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا در مقطع کارشناسی و مقایسه آن با دانشجویان دانشگاه پیام نور همدان و کبودرآهنگ در همین مقطع تحصیلی بود. ازجمله اهداف دیگر این پژوهش مقایسه سطح بهداشت روانی دانشجویان دختر و پسر و دانشجویان دوره‌های تحصیلی متفاوت (روزانه و شبانه) و دانشکده‌های متفاوت بود. پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) به‌عنوان ابزار محاسبه سطح بهداشت روانی بر روی 900 نفر از دانشجویان اجرا شد. با استخراج داده‌های حاصل از اجرای این پرسشنامه شاخص سطح بهداشت روانی و نیز چهار مقیاس نشانه‌های بدنی، اضطراب و بی‌خوابی، اختلال در کارکرد اجتماعی و افسردگی به دست آمد. این اطلاعات با استفاده از آزمون‌های آماری t در گروه‌های مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد که سطح بهداشت روانی دانشجویان دختر و پسر دوره‌های تحصیلی متفاوت (روزانه، شبانه و پیام نور) و دانشکده‌های متفاوت، تفاوت معناداری با یکدیگر دارد. با استفاده از نتایج این پژوهش، می‌توان کمبودها و نیازهای دانشجویان را در مورد برنامه‌های بهداشت روانی در بخش‌های مختلف تشخیص داد و مسیر پژوهش‌های آتی را در این خصوص مشخص کرد.

تحلیل برنامه های توسعه کشور در بخش آموزش عالی (پس از انقلاب)

احمدرضا روشن; مریم حسینی لرگانی; فاطمه قائمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 75-96

ایران یکی از پیشگامان امر برنامه‌ریزی توسعه در مسان کشورهای درحال‌توسعه است. اولین برنامه توسعه در ایران به سال 1948 به اجرا درآمد و تاکنون نه برنامه توسعه (5 برنامه قبل و برنامه بعد از انقلاب) طراحی‌شده و به اجرا درآمده است. درمجموع اغلب صاحب‌نظران توسعه، عملکرد این برنامه‌ها را مثبت ارزیابی نمی‌کنند. در عصر دانایی که آموزش عالی و دانشگاه به‌عنوان محور عقلانیت جامعه قلمداد می‌شوند و مراکز آموزش عالی حکم مولد و یا ژنراتورهای تولید نیروی انسانی صلاحیت‌دار را دارند و سند چشم‌انداز بیست‌ساله نیز بر اهمیت علم و فناوری تأکید تام داشته است، بررسی برنامه‌های آموزش عالی و تشخیص عوامل مثبت و منفی آن ضرورتی اساسی است. به‌طورکلی عملکرد برنامه‌های توسعه کشور در بخش آموزش عالی پس از انقلاب نشان می‌دهد که موفقیت برنامه‌های توسعه این بخش، عمدتاً در زمینه اهداف کمی و نه کیفی است و درمجموع شاهد عدم ارتباط منطقی میان اهداف کلان و سیاست‌های اجرایی بوده‌ایم؛ به‌عبارت‌دیگر در برنامه‌های مربوط به بخش آموزش عالی، تحقیقات و فناوری تفاوت بسیاری میان تدوین برنامه و اجرای آن قابل‌مشاهده است.

ساخت، اعتباریابی و رواسازی پرسشنامه انگیزه پیشرفت ریاضی

الهه امینی فر; بهرام صالح صدق پور

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 97-110

مطالعه حاضر با هدف ساخت اعتبار یابی و رواسازی پرسشنامه انگیزه پیشرفت ریاضی دانش‌آموزان دبیرستان انجام شده است. به‌منظور رسیدن به این هدف پرسشنامه‌ای بر اساس ادبیان نظری و پرسشنامه‌های موجود در زمینه انگیزه پیشرفت ریاضی تهیه شد. با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای، نمونه 163 نفری (81 پسر و 82 دختر) از دبیرستان‌های شهر تهران انتخاب و ابزار روی آنان اجرا شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه انگیزه پیشرفت ریاضی با 20 سؤال است. روش‌های به‌کاررفته شامل تحلیل گویه ها (ضریب تمیز و روش لوپ)، روایی سازه (تحلیل عاملی) و اعتبار (محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه و عامل‌ها) بودند. در نتایج تحلیل عاملی دو عامل شناسایی شد که عبارت‌اند از: انگیزه رغبتی و اجتنابی. اعتبار این پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 709/0 به دست آمد. با در نظر گرفتن نتایج این پژوهش می‌توان گفت که این پرسشنامه از اعتبار و روایی مناسبی برخوردار است و عوامل به‌دست‌آمده از تحلیل عاملی می‌تواند انگیزه پیشرفت ریاضی دانش‌آموزان دبیرستانی را به گونه مناسب اندازه‌گیری کنند.

اثربخشی آموزش ایمن سازی در مقابل استرس بر اضطراب امتحان و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

شیرین ولی زاده

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 111-128

در این پژوهش اثربخشی آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس بر اضطراب امتحان و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پایه سوم متوسطه موردبررسی قرار گرفت. نمونه پژوهش 60 دانش‌آموز دختر (گروه آزمایش 30 نفر و گروه کنترل 30 نفر) پایه سوم متوسطه بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه کنترل بود. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه اضطراب امتحان، مصاحبه بالینی روان‌پزشک کودک و نوجوان و میانگین نمرات دانش‌آموزان در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون گردآوری شدند. گروه آزمایش، 8 جلسه آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس دریافت کردند؛ درحالی‌که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از شاخص‌های توصیفی میانگین، انحراف معیار و شاخص تحلیلی آزمون t و تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس بر کاهش اضطراب امتحان و افزایش پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان تأثیر معنی‌دار دارد. بر طبق این یافته‌ها تأثیر آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس در کاهش اضطراب امتحان و افزایش پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بحث شده است.

بررسی تحلیلی نشانگرهای موفقیت طرح پذیرش بدون آزمون برگزیدگان جشنواره خوارزمی در دوره های آموزش عالی و ارائه راهکارهایی برای بهبود این طرح

یوسف محب زادگان; بهزاد محمدی نژاد; محمد مهدوی مزده; شهاب کسکه; مرتضی طاهری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 129-154

یکی از اقدامات اساسی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای زنده نگه‌داشتن و پرورش کارآمد دانشجویان ممتاز و دارای استعدادهای درخشان، تصویب طرح پذیرش بدون آزمون برگزیدگان جشنواره‌های خوارزمی و مسابقات علمی بین‌المللی در دوره‌های آموزش عالی است. هدف این پژوهش بررسی میزان موفقیت طرح مذکور بر اساس نشانگرهای رضایتمندی برگزیدگان پذیرفته‌شده بدون کنکور، دلایل عدم بهره‌مندی برگزیدگان – به‌رغم دارا بودن شرایط – از تسهیلات مصوب وزارت علوم، مقایسه وضعیت تحصیلی فعالیت‌های علمی دانشجویان برگزیده بدون کنکور و دانشجویان عادی – که بدون سهمیه خاصی و از طریق آزمون سراسری پذیرفته شده‌اند – است. جامعه آماری این پژوهش کلیه برگزیدگان بین سال‌های 1383 تا 1386 (تعداد 330 نفر) هستند که به‌صورت تصادفی ساده تعداد 110 نفر برگزیده پذیرفته‌شده که در هنگان انجام پژوهش دانشجو بودند و تعداد 70 نفر برگزیده که موفق به پذیرش نشده بودند، انتخاب شدند و از طریق پرسشنامه پژوهشگر ساخته اطلاعات لازم گردآوری شد و موردمطالعه قرار گرفتند؛ همچنین برای مقایسه وضعیت تحصیلی و فعالیت‌های علمی برگزیدگان پذیرفته‌شده تعداد 110 نفر از دانشجویان هم رشته وهم ورودی ایشان که از طریق آزمون سراسری و بدون استفاده از تسهیلات خاصی وارد دانشگاه شده بودند، انتخاب شدند و موردمطالعه قرار گرفتند. نتایج پژوهش حاکی از عدم رضایتمندی برگزیدگان پذیرفته‌شده از عوامل برنامه‌های درسی و آموزشی برای این افراد مدیریت و عملکرد مسئولان ذی‌ربط در سطح دانشگاه و وزارت علوم، ارائه تجهیزات و امکانات موردنظر به برگزیدگان و درمجموع با نسبت 76 به 24 درصد را نشان می‌دهد.

تاثیر آموزش جرئت ورزی بر میزان قاطعیت

مهران سرداری پور; فریبا درتاج; حسین پایندان

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 155-176

مهارت‌های اجتماعی اکتسابی هستند و در زمان تولد ظاهر نمی‌شوند بلکه درنتیجه تعامل با دیگران تکامل می‌یابند. درگذشته پرستاران فرمان‌بردار متخصصان پزشکی تلقی می‌شدند و در دانشکده‌های پرستاری نیز این عقیده تقویت می‌شد. این مدارس به‌طور سنتی، از تشویق و ترغیب استقلال و خودکفایی دانشجویان در سیستم‌های مراقبتی بهداشتی امتناع می‌کردند. اما در سال‌های اخیر احساس نیاز به پرستاران قوی که قادر به ارائه مراقبت کیفی باشند افزایش یافته و ابراز وجود به‌عنوان یک ابزار ساده که می‌تواند در جهت دفاع از بیماران و نیز حرفه پرستاری به کار گرفته شود، مدنظر قرار گرفته است. در همین راستا این تحقیق به مطالعه درباره تأثیر آموزش جرئت ورزی بر میزان قاطعیت دانشجویان دختر رشته پرستاری می‌پردازد. این پژوهش نیمه تجربی در دو گروه آزمایش و کنترل و به‌صورت پیش‌آزمون – پس‌آزمون اجرا شده است. جامعه پژوهش را در این مطالعه کلیه دانشجویان پرستاری دانشکده پرستاری و مامایی کرج تشکیل می‌دهند. نمونه پژوهش شامل 30 دانشجوی دختر پرستاری است که نمره آنان در آزمون قاطعیت راتوس از میانگین نمرات جامعه پژوهش کمتر است. سپس نمونه‌های پژوهش به طریق تصادفی ساده در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. آموزش جرئت ورزی طی یک برنامه شش‌هفته‌ای در 12 جلسه و با استفاده از یک طرح چند محتوایی شامل هدایت و رهبری، بازی نقش، تکالیف خانگی و بازخورد به اجرا گذاشته شد. نتایج تحقیق نشان‌دهنده بهبود معنی‌دار قاطعیت واحدهای موردپژوهش در گروه آزمایش بود. درحالی‌که در گروه کنترل هیچ تغییر محسوسی مشاهده نشد. نتایج همچنین نمایانگر این مسئله بود.

نظام ملی مهارت و فناوری ایران (در تکاپوی ارائه مدل بومی)

عبدالرضا شیخ الاسلامی; عبدالرسول پورعباس; کورش پرند; حسین خنیفر

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 9-37

جهت‌دهی اسناد بر اساس مفاد و رویکرد قانونی و رشد توسعه ملی و دیدگاه کلان رجال نظام و بالأخص منویات مقام معظم رهبری که صراحتاً به‌موازات علم‌گرایی، پنجه‌های کارآمد را نیاز اصلی مطرح کرده‌اند همگی اذعان دارند که روند روبه رشد نظام آموزشی مدرسه و دانشگاهی تا جایگاه بایسته و عملکرد شایسته فاصله دارد و در مقوله آموزش‌های مهارتی و حرفه گرا با نگاهی به تاریخ این آموزش‌ها در جهان پیشرو در حال تغییر و تحول نشان می‌دهد که این نظام‌ها همواره در معرض اصلاح، تغییر و ارتقا کیفیت هستند. عمده‌ترین دلایل این اصلاحات، همسو ساختن نظام آموزش مهارتی و نظری با تغییراتی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناوری و پاسخگویی به نیاز بازار کار و علایق و تخصص گرایی مشتریان و مخاطبان که به‌طورکلی نیروی کار است. ازآنجاکه در حال حاضر کشور ما در حال تجربه دوران جدیدی از تحول و توسعه است پرداخت به این مهم بسیار ضروری و حیاتی است. در این مقاله، سازمان آموزشی فنی و حرفه‌ای و کمیته‌های تلفیق نظام آموزش مهارت و فناوری ضمن بررسی فعالیت‌ها و مطالعات اصیل و بنیادین انجام‌شده در کارگروه های مختلف، به بررسی نظرگاه نظام ارزشی و دینی پرداختند و سپس با بررسی تجارت بین‌المللی، به ارائه ایده اصلی و دغدغه متولیان این تحول بنیادین در ارتباط با استقرار سامانه ملی، بومی، ارزشی و مهارت بنیان و جهان گرا در خصوص آموزش‌های مهارتی و فناوری و تلاش برای فراهم کردن مدل متعالی و کیفی برای نظام آموزشی کشور اسلامی‌مان برآمده است.

بررسی اثربخشی استفاده از روش مطالعه درس بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضیات

عباس حبیب زاده; علی اکبر سیف; محمد رضا فلسفی نژاد

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 39-57

این پژوهش به‌منظور بررسی اثربخشی استفاده از روش مطالعه درس بر پیشرفت تحلیلی دانش‌آموزان کلاس سوم ابتدایی شهرستان قم در درس ریاضیات انجام گرفته است. مطالعه درس یکی ازروشهای نوین است که در ژاپن به وجود آمده است و شامل طراحی، تدریس، مشاهده، ارزشیابی و بازنگری مشارکتی گروهی از معلمان ندر کلاس درس می‌شود. نمونهتحقیق شامل معلمان دانش‌آموزان 2 کلاس در 8 مدرسه پسرانه از نواحی چهارگانه شهرستان قم بود که به‌طور تصادفی انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش (12 معلم و 300 دانش‌آموز) و کنترل (12 معلم و 325 دانش‌آموز) به‌طور تصادفی جایگزین شدند. تحقیق به شیوه پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه کنترل انجام گرفت. این روش پس از برگزاری پنج جلسه آموزش برای گروه آزمایش و یک جلسه هماهنگی برای گروه کنترل به مدت 12 هفته در 12 موضوع درسی در گروه آزمایش اجرا و درنهایت، داده‌ها با استفاده از آزمون ANCOVA تحلیل شد. نتایج نشان داد که استفاده از روش مطالعه درس در پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در درس ریاضیات تأثیر دارد.

بررسی و مقایسه سطح بهداشت روانی دانشجویان دختر و پسر دوره ها و رشته های تحصیلی متفاوت در دانشگاه های بوعلی سینا و پیام نور

رسول کردنوقابی; فتانه درتاج

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 59-74

هدف پژوهش حاضر تعیین سطح بهداشت روانی دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا در مقطع کارشناسی و مقایسه آن با دانشجویان دانشگاه پیام نور همدان و کبودرآهنگ در همین مقطع تحصیلی بود. ازجمله اهداف دیگر این پژوهش مقایسه سطح بهداشت روانی دانشجویان دختر و پسر و دانشجویان دوره‌های تحصیلی متفاوت (روزانه و شبانه) و دانشکده‌های متفاوت بود. پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) به‌عنوان ابزار محاسبه سطح بهداشت روانی بر روی 900 نفر از دانشجویان اجرا شد. با استخراج داده‌های حاصل از اجرای این پرسشنامه شاخص سطح بهداشت روانی و نیز چهار مقیاس نشانه‌های بدنی، اضطراب و بی‌خوابی، اختلال در کارکرد اجتماعی و افسردگی به دست آمد. این اطلاعات با استفاده از آزمون‌های آماری t در گروه‌های مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد که سطح بهداشت روانی دانشجویان دختر و پسر دوره‌های تحصیلی متفاوت (روزانه، شبانه و پیام نور) و دانشکده‌های متفاوت، تفاوت معناداری با یکدیگر دارد. با استفاده از نتایج این پژوهش، می‌توان کمبودها و نیازهای دانشجویان را در مورد برنامه‌های بهداشت روانی در بخش‌های مختلف تشخیص داد و مسیر پژوهش‌های آتی را در این خصوص مشخص کرد.

تحلیل برنامه های توسعه کشور در بخش آموزش عالی (پس از انقلاب)

احمدرضا روشن; مری٠حسینی لرگانی; فاطمه قائمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 75-96

ایران یکی از پیشگامان امر برنامه‌ریزی توسعه در مسان کشورهای درحال‌توسعه است. اولین برنامه توسعه در ایران به سال 1948 به اجرا درآمد و تاکنون نه برنامه توسعه (5 برنامه قبل و برنامه بعد از انقلاب) طراحی‌شده و به اجرا درآمده است. درمجموع اغلب صاحب‌نظران توسعه، عملکرد این برنامه‌ها را مثبت ارزیابی نمی‌کنند. در عصر دانایی که آموزش عالی و دانشگاه به‌عنوان محور عقلانیت جامعه قلمداد می‌شوند و مراکز آموزش عالی حکم مولد و یا ژنراتورهای تولید نیروی انسانی صلاحیت‌دار را دارند و سند چشم‌انداز بیست‌ساله نیز بر اهمیت علم و فناوری تأکید تام داشته است، بررسی برنامه‌های آموزش عالی و تشخیص عوامل مثبت و منفی آن ضرورتی اساسی است. به‌طورکلی عملکرد برنامه‌های توسعه کشور در بخش آموزش عالی پس از انقلاب نشان می‌دهد که موفقیت برنامه‌های توسعه این بخش، عمدتاً در زمینه اهداف کمی و نه کیفی است و درمجموع شاهد عدم ارتباط منطقی میان اهداف کلان و سیاست‌های اجرایی بوده‌ایم؛ به‌عبارت‌دیگر در برنامه‌های مربوط به بخش آموزش عالی، تحقیقات و فناوری تفاوت بسیاری میان تدوین برنامه و اجرای آن قابل‌مشاهده است.

ساخت، اعتباریابی و رواسازی پرسشنامه انگیزه پیشرفت ریاضی

الهه امینی فر; بهرا٠صالح صدق پور

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 97-110

مطالعه حاضر با هدف ساخت اعتبار یابی و رواسازی پرسشنامه انگیزه پیشرفت ریاضی دانش‌آموزان دبیرستان انجام شده است. به‌منظور رسیدن به این هدف پرسشنامه‌ای بر اساس ادبیان نظری و پرسشنامه‌های موجود در زمینه انگیزه پیشرفت ریاضی تهیه شد. با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای، نمونه 163 نفری (81 پسر و 82 دختر) از دبیرستان‌های شهر تهران انتخاب و ابزار روی آنان اجرا شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه انگیزه پیشرفت ریاضی با 20 سؤال است. روش‌های به‌کاررفته شامل تحلیل گویه ها (ضریب تمیز و روش لوپ)، روایی سازه (تحلیل عاملی) و اعتبار (محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه و عامل‌ها) بودند. در نتایج تحلیل عاملی دو عامل شناسایی شد که عبارت‌اند از: انگیزه رغبتی و اجتنابی. اعتبار این پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 709/0 به دست آمد. با در نظر گرفتن نتایج این پژوهش می‌توان گفت که این پرسشنامه از اعتبار و روایی مناسبی برخوردار است و عوامل به‌دست‌آمده از تحلیل عاملی می‌تواند انگیزه پیشرفت ریاضی دانش‌آموزان دبیرستانی را به گونه مناسب اندازه‌گیری کنند.

اثربخشی آموزش ایمن سازی در مقابل استرس بر اضطراب امتحان و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

شیرین ولی زاده

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 111-128

در این پژوهش اثربخشی آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس بر اضطراب امتحان و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان پایه سوم متوسطه موردبررسی قرار گرفت. نمونه پژوهش 60 دانش‌آموز دختر (گروه آزمایش 30 نفر و گروه کنترل 30 نفر) پایه سوم متوسطه بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه کنترل بود. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه اضطراب امتحان، مصاحبه بالینی روان‌پزشک کودک و نوجوان و میانگین نمرات دانش‌آموزان در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون گردآوری شدند. گروه آزمایش، 8 جلسه آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس دریافت کردند؛ درحالی‌که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از شاخص‌های توصیفی میانگین، انحراف معیار و شاخص تحلیلی آزمون t و تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس بر کاهش اضطراب امتحان و افزایش پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان تأثیر معنی‌دار دارد. بر طبق این یافته‌ها تأثیر آموزش ایمن‌سازی در مقابل استرس در کاهش اضطراب امتحان و افزایش پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان بحث شده است.

بررسی تحلیلی نشانگرهای موفقیت طرح پذیرش بدون آزمون برگزیدگان جشنواره خوارزمی در دوره های آموزش عالی و ارائه راهکارهایی برای بهبود این طرح

یوسف محب زادگان; بهزاد محمدی نژاد; محمد مهدوی مزده; شهاب کسکه; مرتضی طاهری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 129-154

یکی از اقدامات اساسی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای زنده نگه‌داشتن و پرورش کارآمد دانشجویان ممتاز و دارای استعدادهای درخشان، تصویب طرح پذیرش بدون آزمون برگزیدگان جشنواره‌های خوارزمی و مسابقات علمی بین‌المللی در دوره‌های آموزش عالی است. هدف این پژوهش بررسی میزان موفقیت طرح مذکور بر اساس نشانگرهای رضایتمندی برگزیدگان پذیرفته‌شده بدون کنکور، دلایل عدم بهره‌مندی برگزیدگان – به‌رغم دارا بودن شرایط – از تسهیلات مصوب وزارت علوم، مقایسه وضعیت تحصیلی فعالیت‌های علمی دانشجویان برگزیده بدون کنکور و دانشجویان عادی – که بدون سهمیه خاصی و از طریق آزمون سراسری پذیرفته شده‌اند – است. جامعه آماری این پژوهش کلیه برگزیدگان بین سال‌های 1383 تا 1386 (تعداد 330 نفر) هستند که به‌صورت تصادفی ساده تعداد 110 نفر برگزیده پذیرفته‌شده که در هنگان انجام پژوهش دانشجو بودند و تعداد 70 نفر برگزیده که موفق به پذیرش نشده بودند، انتخاب شدند و از طریق پرسشنامه پژوهشگر ساخته اطلاعات لازم گردآوری شد و موردمطالعه قرار گرفتند؛ همچنین برای مقایسه وضعیت تحصیلی و فعالیت‌های علمی برگزیدگان پذیرفته‌شده تعداد 110 نفر از دانشجویان هم رشته وهم ورودی ایشان که از طریق آزمون سراسری و بدون استفاده از تسهیلات خاصی وارد دانشگاه شده بودند، انتخاب شدند و موردمطالعه قرار گرفتند. نتایج پژوهش حاکی از عدم رضایتمندی برگزیدگان پذیرفته‌شده از عوامل برنامه‌های درسی و آموزشی برای این افراد مدیریت و عملکرد مسئولان ذی‌ربط در سطح دانشگاه و وزارت علوم، ارائه تجهیزات و امکانات موردنظر به برگزیدگان و درمجموع با نسبت 76 به 24 درصد را نشان می‌دهد.

تاثیر آموزش جرئت ورزی بر میزان قاطعیت

مهران سرداری پور; فریبا درتاج; حسین پایندان

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 10, صفحه 155-176

مهارت‌های اجتماعی اکتسابی هستند و در زمان تولد ظاهر نمی‌شوند بلکه درنتیجه تعامل با دیگران تکامل می‌یابند. درگذشته پرستاران فرمان‌بردار متخصصان پزشکی تلقی می‌شدند و در دانشکده‌های پرستاری نیز این عقیده تقویت می‌شد. این مدارس به‌طور سنتی، از تشویق و ترغیب استقلال و خودکفایی دانشجویان در سیستم‌های مراقبتی بهداشتی امتناع می‌کردند. اما در سال‌های اخیر احساس نیاز به پرستاران قوی که قادر به ارائه مراقبت کیفی باشند افزایش یافته و ابراز وجود به‌عنوان یک ابزار ساده که می‌تواند در جهت دفاع از بیماران و نیز حرفه پرستاری به کار گرفته شود، مدنظر قرار گرفته است. در همین راستا این تحقیق به مطالعه درباره تأثیر آموزش جرئت ورزی بر میزان قاطعیت دانشجویان دختر رشته پرستاری می‌پردازد. این پژوهش نیمه تجربی در دو گروه آزمایش و کنترل و به‌صورت پیش‌آزمون – پس‌آزمون اجرا شده است. جامعه پژوهش را در این مطالعه کلیه دانشجویان پرستاری دانشکده پرستاری و مامایی کرج تشکیل می‌دهند. نمونه پژوهش شامل 30 دانشجوی دختر پرستاری است که نمره آنان در آزمون قاطعیت راتوس از میانگین نمرات جامعه پژوهش کمتر است. سپس نمونه‌های پژوهش به طریق تصادفی ساده در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. آموزش جرئت ورزی طی یک برنامه شش‌هفته‌ای در 12 جلسه و با استفاده از یک طرح چند محتوایی شامل هدایت و رهبری، بازی نقش، تکالیف خانگی و بازخورد به اجرا گذاشته شد. نتایج تحقیق نشان‌دهنده بهبود معنی‌دار قاطعیت واحدهای موردپژوهش در گروه آزمایش بود. درحالی‌که در گروه کنترل هیچ تغییر محسوسی مشاهده نشد. نتایج همچنین نمایانگر این مسئله بود.