پژوهش در نظامهای آموزشی

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: انجمن پژوهشهای آموزشی ایران

سردبير: دکتر فریبرز درتاج

شاپا: ۲۳۸۳-۱۳۲۴

ايميل:  info@jiera.ir

وبسایت:  www.jiera.ir

تعداد شماره ها: 48

تعداد مقالات: 948

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

بررسی عوامل انگیزشی و نگرشی مؤثر در پیش‏بینی پیشرفت ریاضیات، به منظور تدوین یک مدل ساختاری برای دانش‏آموزان پایه دوم دبیرستان

علی دلاور; محمد قربانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 9-26

ریاضیات از درس‏های مهمی است که یادگیری آن می‏تواند در تمامی عرصه‏های زندگی تأثیرگذار باشد. این پژوهش، با هدف تدوین مُدلی برای تبیین و پیش‏بینی پیشرفت ریاضی بر اساس باورهای انگیزشی دانش‏آموزان انجام شده است. روش پژوهش، همبستگی از نوع پیش‏بینی است. پس از تهیۀ ابزار اندازه‏گیری و تعیین روایی و پایایی آن، از بین جامعۀ آماری پسران دانش‏آموز سال دوم دبیرستآنهای دولتی تهران، نمونه‏ای به حجم 120 نفر دانش‏آموز به روش خوشه‏ای چند مرحله‏ای انتخاب شد و پرسشنامه‏های مربوطه را تکمیل کردند. نمرۀ ریاضی هر یک از دانش‏آموزان نیز به عنوان ملاک پیشرفت ریاضی اخذ شد. داده‏های جمع‏آوری‏شده به وسیلة نرم‏افزار spss و لیزرل مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. متغیرهای پژوهش توصیف شدند و مدل پیشنهادی بر اساس فرضیه‏های پژوهش به آزمون گذاشته شد. یافته‏های به دست آمده فرضیة اول را تأیید کردند. بدین معنی که می‏توان برای پیش‏بینی پیشرفت ریاضی بر اساس عوامل فردی، آموزشگاهی و خانوادگی معادلۀ رگرسیون را صورت‏بندی کرد و نشان داد که این عوامل سه‏گانه، روی هم 98 درصد از واریانس پیشرفت ریاضی را تبیین می‏کنند. برای آزمون فرضیه دوم از روش تحلیل مسیر استفاده شد و نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی برازندگی ندارد. نتایج آزمون فرضیه سوم نشان داد که عوامل فردی 67 درصد، عوامل آموزشگاهی 61 درصد و عوامل خانوادگی 49 درصد در پیش‏بینی پیشرفت ریاضیات سهم دارند. نتایج آزمون فرضیۀ چهارم نشان داد که عوامل آموزشگاهی نسبت به عوامل خانوادگی واریانس بیشتری از پیشرفت ریاضی را تبیین می‏کنند، گرچه عوامل خانوادگی هم تأثیر معنی‏داری بر پیشرفت ریاضی دارند.

رابطۀ وضعیت‌های هویت و مهارت ‏های ارتباطی در دانش‌آموزان دبیرستانی عشایری و شهری

علیرضا رازقی; مسعود حسین‌چاری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 27-47

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطۀ وضعیت‌های هویت و مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان دختر و پسر دبیرستانی عشایری و شهری مستقر در شیراز انجام شد. نمونه‌ای مشتمل بر 371 دانش‌آموز دورۀ متوسطه شهری و عشایری که به شیوۀ نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شده بودند، دو پرسشنامۀ مهارت‏های ارتباطی و وضعیت‌های هویت را تکمیل کردند. برای تلخیص و تحلیل داده‌ها، علاوه بر روش‏های آماری توصیفی، از روش آماری تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شد. به‌ طور کلی نتایج حاکی از آن بود که وضعیت هویتی پیشرفته در کلیه گروه‏های مورد پژوهش، به‌طور مثبت پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی است. همچنین وضعیت هویتی آشفته به‌صورت منفی مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان شهری را پیش‌بینی می‌کند، اما پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان عشایری نیست. علاوه بر آن، وضعیت هویتی آشفته، به ‌صورت منفی پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی در پسران است اما قادر به پیش‌بینی مهارت‏های ارتباطی در دختران نیست. علاوه بر موارد مذکور، رابطۀ وضعیت‌های هویت با خرده‏مهارت‏های ارتباطی نیز در گروه‏های مورد پژوهش، بررسی شده است. یافته‌ها با توجه به تحقیقات پیشین به بحث گذاشته شده‌اند و پیشنهادهایی برای انجام پژوهش‌های بیشتر در این زمینه مطرح شده است.

بررسی و مقایسۀ ساختار انگیزش در کاربران 15 تا 28 ساله معتاد به اینترنت و بهنجار در شهر تهران

فریبرز باقری; عشرت ساسانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 49-68

این پژوهش به منظور مقایسه ساختار انگیزش در افراد معتاد به اینترنت با افراد بهنجار در گروه سنی 15- 28 ساله صورت گرفت. نمونه‏این پژوهش در بر گیرنده 70 آزمودنی است و شامل 35 نفر افراد عادی و 35 نفرکاربر افراطی و معتاد به اینترنت می‏باشند که به صورت نمونه‏گیری تصادفی در دسترس، در کافی نت های سطح تهران انتخاب شده‏اند، با تحلیل یافته‏های حاصل از پرسشنامه ساختارانگیزش(PCI) و تست اعتیاد به اینترنت ((IAT، این نتایج بدست آمد، که بین افراد معتاد به اینترنت و افراد بهنجار تفاوت به لحاظ کنترل در سیر تحقق اهداف، میزان سر خوردگی در صورت عدم تحقق اهداف، میزان تعهد و وابستگی قلبی به اهداف و اهمیت اهداف فرد برای اهداف دیگر وی می‏باشد، ولی تفاوتی به لحاظ میزان اهمیت اهداف، سیر تحقق اهداف، میزان آگاهی به تعقیب اهداف، میزان شادی و خشنودی در صورت تحقق اهداف، طول زمان لازم تا تحقق اهداف و میزان آزادی در انتخاب اهداف دیده نشد.

ارزشیابی مراکز یادگیری سازمان آموزش و پرورش استثنایی شهر تهران از نظر کارشناسان

اسماعیل زارعی زوارکی; حسین سلیمانی ازندریانی; فریبا درتاج

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 69-83

زمینه: اعضای جامعۀ به لحاظ ذهنی، جسمی، عاطفی و اجتماعی تفاوت‏های قابل ملاحظه ای با دیگر همسالان خود دارند. به نحوی که به دلیل همین تفاوت‏های محسوس قادر نیستند از برنامه‏های درسی عادی که اصولاٌ بر پایه ویژگی‏ها و توانایی های مشترک اکثریت کودکان در سنین مختلف تنظیم گردیده است، به طور مناسب بهره‏مند گردند. هدف: هدف ار این پژوهش ارزیابی کیفی مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی شهر تهران از نظر کارشناسان سازمان و مراکز موجود در مولفه های نیروی انسانی، محیط فیزیکی، رسانه ها، مواد و تجهیزات می‏باشد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی بوده و از روش نمونه‏گیری تصادفی ساده برای تعین نمونه مورد نظر استفاده شد. جامعۀ آماری شامل کلیه کارشناسان شاغل در سازمان آموزش و پرورش استثنایی، پژوهشکده کودکان استثنایی و همچنین مدیران مراکز یادگیری دانش‏آموزان استثنایی شهر تهران می‏باشد. یافته‏ها: نتایج بدست آمده نشان می‏دهد که 1-مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی (تهران) در مولفه نیروی انسانی از نظر کارشناسان سازمان و مراکز موجود ضعیف می‏باشند.2- مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی (تهران) در مولفه محیط فیزیکی از نظر نظر کارشناسان سازمان و مراکز موجود ضعیف می‏باشند.3- مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی (تهران) در مولفه رسانه ها، مواد و تجهیزات از نظر نظر کارشناسان سازمان و مراکز موجود دچار  ضعیف می‏باشند. نتیجه‏گیری: نتایج به دست امده نشان داد که مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی در مولفه های نیروی انسانی، محیط فیزیکی، رسانه ها، مواد و تجهیزات ضعیف ارزیابی می شوند. این یافته‏ها تا حدود زیادی نیز با نتایج سایر پژوهش‏های انجام شده مطابقت داشت.

بررسی رابطه هوش معنوی با میزان شادکامی دانشجویان دانشگاه بوعلی همدان

ابوالقاسم یعقوبی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 85-95

معنویت یکی از نیازهای درونی انسان است که برخی از صاحب نظران، آن را متضمن بالاترین سطوح زمینه های رشد شناختی، اخلاقی، عاطفی و تلاش همواره آدمی برای پاسخ دادن به چراهای زندگی می‏دانند. هوش معنوی به عنوان زیربنای باورهای فرد نقش اساسی در زمینه های گوناگون به ویژه ارتقاء و تامین سلامت روانی دارد و از طرفی اهمیت نقش شادی در بهداشت روانی، سلامت جسمانی، کارآمدی و مشارکت اجتماعی از مهمترین اولویت­های روان‏شناسی قرار گرفته است. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین هوش معنوی با میزان شادی دانشجویان می‏باشد. روش این پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعۀ آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا بوده و به نسبت جمعیت هر دانشکده با در نظر گرفتن نسبت جنسیت و گروه های آموزشی تعداد 380 نفری (180 پسر و 200 دختر) به عنوان نمونه­ی این پژوهش به صورت نمونه‏گیری چند مرحله‏ای انتخاب شدند و از پرسشنامه هوش معنوی با 14 گزینه و فهرست شادکامی آکسفورد با 29 گزینه به عنوان ابزار پژوهش استفاده شده است. تحلیل نتایج با استفاده از آزمون t مستقل و همبسته و تحلیل واریانس نشان داد که بین میانگین گروه های مختلف دانشجویان، تفاوت معناداری وجود دارد. بدین معنا که با افزایش نمرۀ هوش معنوی، میزان نمرۀ شادکامی نیز افزایش نشان می‏دهد.

شناسایی نیازهای آموزشی زنان نوسواد نهضت سوادآموزی در ابعاد فرهنگی و اجتماعی

عبدالله معتمدی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 97-116

نیازسنجی مطالعه‏ای است که طی آن اطلاعاتی برای برآورد نیازهای یک گروه، جامعۀ یا سازمان جمع‏آوری می‏شود و نیازسنجی آموزشی می‏تواند به برنامه‏ریزی درسی، شناسایی مشکلات افراد، اندازه‏گیری یادگیری فراگیران، پاسخگو کردن، بهبود فعالیتها یا ارائه بازخورد به افراد و مداخلة آموزشی کمک کند .در این تحقیق با استفاده از برخی تکنیک های عمده نیازسنجی یعنی تکنیک دلفای، مصاحبه چهره به چهره و بارش‏ مغزی و انتخاب نمونه هایی از جامعۀ آموزشیاران، کارشناسان و نوسوادان تلاش شد تا تنوع نیازهای آموزشی نوسوادان در ابعاد فرهنگی و اجتماعی مشخص شود. در مجموع 46 نیاز فرهنگی و 54 نیاز اجتماعی توسط گروه‏های مختلفی مطرح شد. تحلیل اولویت‏بندی آموزشیاران، کارشناسان و سوادآموزان از نیازهای فرهنگی و اجتماعی نشان داد که بین نظر این سه گروه تفاوت معنی‏داری وجود دارد.

فراتحلیل تحقیقات انجام شده در حوزه افت‌ تحصیلی فرزندان شاهد در بنیاد شهید و امور ایثارگران طی سال‌های 1373 تا 1385(1)

سیده طیبه مطیعی لنگرودی; نرگس یعقوبی; علی مقدم زاده

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 117-143

هدف پژوهش حاضر، فراتحلیل تحقیقات انجام شده در حوزه افت‌تحصیلی فرزندان شاهد در بنیاد شهید و امور ایثارگران از سال 1373 تا 1385، به‌منظور نیل به یافته‌های هماهنگ و منسجم از نتایج مطالعات مختلف و تعیین اندازه اثر واقعی و سطح معنا‌داری هر یک از عوامل تأثیرگذار (فردی، خانوادگی، آموزشی، اجتماعی و محیطی) بر افت‌تحصیلی و مشخص کردن متغیرهایی است که دارای بیشترین تأثیر بر افت‌تحصیلی فرزندان شاهد است. جامعۀ آماری این پژوهش برگرفته از تمام پژوهش‌های انجام شده در بنیاد شهید و امور ایثارگران از سال 1373 تا 1385 در زمینه افت‌تحصیلی فرزندان شاهد (اعم از دانش‌آموز و دانشجو) است. به‌منظور دسته‌بندی متغیرهای مربوط به عوامل مؤثر در افت‌تحصیلی فرزندان شاهد، پس از تفکیک آنها به دسته عوامل فردی، خانوادگی، آموزشی و اجتماعی‌ ـ ‌محیطی، این عوامل با برنامه CMA تحلیل شدند. در 11 پژوهش، 26 متغیر فردی؛ در 13 پژوهش، 43 متغیر خانوادگی؛ در 6 پژوهش، 14 متغیر آموزشی؛ و در 5 پژوهش، 6 متغیر محیطی ـ اجتماعی شناسایی شد. بیشترین اندازه اثر در بین عوامل فردی به متغیر «نگرش به آینده شغلی»، در بین عوامل خانوادگی به متغیرهای «داشتن مسئولیت اداره خانواده» و «بیماری مستمر یکی از اعضای خانواده» اختصاص یافت. بین اندازه اثر متغیرهای مؤثر در افت‌تحصیلی (فردی، خانوادگی، آموزشی و اجتماعی ـ محیطی) فرزندان شاهد برحسب مقطع تحصیلی، روش‌های آماری و روش‌های مختلف نمونه‌گیری تفاوتی مشاهده نشد.

ارائه الگویی مفهومی برای آموزش عالی پایدار

امیر حسین علی بیگی; رضوان قمبرعلی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 145-163

در چشم‏انداز پایداری، مهمترین سرمایه کشورها، سرمایه های انسانی هستند. بنابراین داناسازی و باتبع تواناسازی انسان‏ها از اعم رسالت هاست. در این بین آموزش عالی از این جهت که رسالت تولید علم، ترویج دانش و آموزش و پرورش منابع انسانی مورد نیاز بخش های مختلف جامعۀ را بر عهده دارد، از جایگاه ویژه‏ای در دستیابی به توسعه پایدار برخوردار می باشد. در این مطالعه توصیفی-تحلیلی که با هدف ترسیم الگویی مفهومی برای دانشگاه پایدار انجام شد، ادبیات پایداری در آموزش عالی و فعالیت‏های موجود جهانی درباره تلفیق پایداری در دانشگاهها بررسی و تحلیل گردید و بر این اساس الگوی اولیه، طراحی و در اختیار تنی چند از صاحب نظران آموزش عالی قرار گرفت. نظرات صاحب نظران در مورد الگو، لحاظ و در نهایت الگوی مفهومی دانشگاه پایدار با تأکید بر سه اصل اساسی تفکر سامانه‏ای (سیستمی)، برنامه ریزی مشارکتی و توسعه پایدار ترسیم شد. از مهم‏ترین بخش های الگو تشکیل کمیته پایداری در دانشگاه‏ها برای برنامه ریزی و اجرای برنامه‏های تلفیق پایداری در ابعاد آموزش، پژوهش و برون‏رسی دانشگاهی است. امید می رود این الگو به توسعه آموزش عالی در جهت پایداری اقتدار علمی کشور کمک کند.

بررسی عوامل انگیزشی و نگرشی مؤثر در پیش‏بینی پیشرفت ریاضیات، به منظور تدوین یک مدل ساختاری برای دانش‏آموزان پایه دوم دبیرستان

علی دلاور; محمد قربانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 9-26

ریاضیات از درس‏های مهمی است که یادگیری آن می‏تواند در تمامی عرصه‏های زندگی تأثیرگذار باشد. این پژوهش، با هدف تدوین مُدلی برای تبیین و پیش‏بینی پیشرفت ریاضی بر اساس باورهای انگیزشی دانش‏آموزان انجام شده است. روش پژوهش، همبستگی از نوع پیش‏بینی است. پس از تهیۀ ابزار اندازه‏گیری و تعیین روایی و پایایی آن، از بین جامعۀ آماری پسران دانش‏آموز سال دوم دبیرستآنهای دولتی تهران، نمونه‏ای به حجم 120 نفر دانش‏آموز به روش خوشه‏ای چند مرحله‏ای انتخاب شد و پرسشنامه‏های مربوطه را تکمیل کردند. نمرۀ ریاضی هر یک از دانش‏آموزان نیز به عنوان ملاک پیشرفت ریاضی اخذ شد. داده‏های جمع‏آوری‏شده به وسیلة نرم‏افزار spss و لیزرل مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. متغیرهای پژوهش توصیف شدند و مدل پیشنهادی بر اساس فرضیه‏های پژوهش به آزمون گذاشته شد. یافته‏های به دست آمده فرضیة اول را تأیید کردند. بدین معنی که می‏توان برای پیش‏بینی پیشرفت ریاضی بر اساس عوامل فردی، آموزشگاهی و خانوادگی معادلۀ رگرسیون را صورت‏بندی کرد و نشان داد که این عوامل سه‏گانه، روی هم 98 درصد از واریانس پیشرفت ریاضی را تبیین می‏کنند. برای آزمون فرضیه دوم از روش تحلیل مسیر استفاده شد و نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی برازندگی ندارد. نتایج آزمون فرضیه سوم نشان داد که عوامل فردی 67 درصد، عوامل آموزشگاهی 61 درصد و عوامل خانوادگی 49 درصد در پیش‏بینی پیشرفت ریاضیات سهم دارند. نتایج آزمون فرضیۀ چهارم نشان داد که عوامل آموزشگاهی نسبت به عوامل خانوادگی واریانس بیشتری از پیشرفت ریاضی را تبیین می‏کنند، گرچه عوامل خانوادگی هم تأثیر معنی‏داری بر پیشرفت ریاضی دارند.

رابطۀ وضعیت‌های هویت و مهارت ‏های ارتباطی در دانش‌آموزان دبیرستانی عشایری و شهری

علیرضا رازقی; مسعود حسین‌چاری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 27-47

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطۀ وضعیت‌های هویت و مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان دختر و پسر دبیرستانی عشایری و شهری مستقر در شیراز انجام شد. نمونه‌ای مشتمل بر 371 دانش‌آموز دورۀ متوسطه شهری و عشایری که به شیوۀ نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شده بودند، دو پرسشنامۀ مهارت‏های ارتباطی و وضعیت‌های هویت را تکمیل کردند. برای تلخیص و تحلیل داده‌ها، علاوه بر روش‏های آماری توصیفی، از روش آماری تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده شد. به‌ طور کلی نتایج حاکی از آن بود که وضعیت هویتی پیشرفته در کلیه گروه‏های مورد پژوهش، به‌طور مثبت پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی است. همچنین وضعیت هویتی آشفته به‌صورت منفی مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان شهری را پیش‌بینی می‌کند، اما پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی در دانش‌آموزان عشایری نیست. علاوه بر آن، وضعیت هویتی آشفته، به ‌صورت منفی پیش‌بینی‏کنندۀ مهارت‏های ارتباطی در پسران است اما قادر به پیش‌بینی مهارت‏های ارتباطی در دختران نیست. علاوه بر موارد مذکور، رابطۀ وضعیت‌های هویت با خرده‏مهارت‏های ارتباطی نیز در گروه‏های مورد پژوهش، بررسی شده است. یافته‌ها با توجه به تحقیقات پیشین به بحث گذاشته شده‌اند و پیشنهادهایی برای انجام پژوهش‌های بیشتر در این زمینه مطرح شده است.

بررسی و مقایسۀ ساختار انگیزش در کاربران 15 تا 28 ساله معتاد به اینترنت و بهنجار در شهر تهران

فریبرز باقری; عشرت ساسانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 49-68

این پژوهش به منظور مقایسه ساختار انگیزش در افراد معتاد به اینترنت با افراد بهنجار در گروه سنی 15- 28 ساله صورت گرفت. نمونه‏این پژوهش در بر گیرنده 70 آزمودنی است و شامل 35 نفر افراد عادی و 35 نفرکاربر افراطی و معتاد به اینترنت می‏باشند که به صورت نمونه‏گیری تصادفی در دسترس، در کافی نت های سطح تهران انتخاب شده‏اند، با تحلیل یافته‏های حاصل از پرسشنامه ساختارانگیزش(PCI) و تست اعتیاد به اینترنت ((IAT، این نتایج بدست آمد، که بین افراد معتاد به اینترنت و افراد بهنجار تفاوت به لحاظ کنترل در سیر تحقق اهداف، میزان سر خوردگی در صورت عدم تحقق اهداف، میزان تعهد و وابستگی قلبی به اهداف و اهمیت اهداف فرد برای اهداف دیگر وی می‏باشد، ولی تفاوتی به لحاظ میزان اهمیت اهداف، سیر تحقق اهداف، میزان آگاهی به تعقیب اهداف، میزان شادی و خشنودی در صورت تحقق اهداف، طول زمان لازم تا تحقق اهداف و میزان آزادی در انتخاب اهداف دیده نشد.

ارزشیابی مراکز یادگیری سازمان آموزش و پرورش استثنایی شهر تهران از نظر کارشناسان

اسماعیل زارعی زوارکی; حسین سلیمانی ازندریانی; فریبا درتاج

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 69-83

زمینه: اعضای جامعۀ به لحاظ ذهنی، جسمی، عاطفی و اجتماعی تفاوت‏های قابل ملاحظه ای با دیگر همسالان خود دارند. به نحوی که به دلیل همین تفاوت‏های محسوس قادر نیستند از برنامه‏های درسی عادی که اصولاٌ بر پایه ویژگی‏ها و توانایی های مشترک اکثریت کودکان در سنین مختلف تنظیم گردیده است، به طور مناسب بهره‏مند گردند. هدف: هدف ار این پژوهش ارزیابی کیفی مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی شهر تهران از نظر کارشناسان سازمان و مراکز موجود در مولفه های نیروی انسانی، محیط فیزیکی، رسانه ها، مواد و تجهیزات می‏باشد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی بوده و از روش نمونه‏گیری تصادفی ساده برای تعین نمونه مورد نظر استفاده شد. جامعۀ آماری شامل کلیه کارشناسان شاغل در سازمان آموزش و پرورش استثنایی، پژوهشکده کودکان استثنایی و همچنین مدیران مراکز یادگیری دانش‏آموزان استثنایی شهر تهران می‏باشد. یافته‏ها: نتایج بدست آمده نشان می‏دهد که 1-مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی (تهران) در مولفه نیروی انسانی از نظر کارشناسان سازمان و مراکز موجود ضعیف می‏باشند.2- مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی (تهران) در مولفه محیط فیزیکی از نظر نظر کارشناسان سازمان و مراکز موجود ضعیف می‏باشند.3- مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی (تهران) در مولفه رسانه ها، مواد و تجهیزات از نظر نظر کارشناسان سازمان و مراکز موجود دچار  ضعیف می‏باشند. نتیجه‏گیری: نتایج به دست امده نشان داد که مراکز یادگیری موجود در سازمان آموزش و پرورش استثنایی در مولفه های نیروی انسانی، محیط فیزیکی، رسانه ها، مواد و تجهیزات ضعیف ارزیابی می شوند. این یافته‏ها تا حدود زیادی نیز با نتایج سایر پژوهش‏های انجام شده مطابقت داشت.

بررسی رابطه هوش معنوی با میزان شادکامی دانشجویان دانشگاه بوعلی همدان

ابوالقاس٠یعقوبی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 85-95

معنویت یکی از نیازهای درونی انسان است که برخی از صاحب نظران، آن را متضمن بالاترین سطوح زمینه های رشد شناختی، اخلاقی، عاطفی و تلاش همواره آدمی برای پاسخ دادن به چراهای زندگی می‏دانند. هوش معنوی به عنوان زیربنای باورهای فرد نقش اساسی در زمینه های گوناگون به ویژه ارتقاء و تامین سلامت روانی دارد و از طرفی اهمیت نقش شادی در بهداشت روانی، سلامت جسمانی، کارآمدی و مشارکت اجتماعی از مهمترین اولویت­های روان‏شناسی قرار گرفته است. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین هوش معنوی با میزان شادی دانشجویان می‏باشد. روش این پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعۀ آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا بوده و به نسبت جمعیت هر دانشکده با در نظر گرفتن نسبت جنسیت و گروه های آموزشی تعداد 380 نفری (180 پسر و 200 دختر) به عنوان نمونه­ی این پژوهش به صورت نمونه‏گیری چند مرحله‏ای انتخاب شدند و از پرسشنامه هوش معنوی با 14 گزینه و فهرست شادکامی آکسفورد با 29 گزینه به عنوان ابزار پژوهش استفاده شده است. تحلیل نتایج با استفاده از آزمون t مستقل و همبسته و تحلیل واریانس نشان داد که بین میانگین گروه های مختلف دانشجویان، تفاوت معناداری وجود دارد. بدین معنا که با افزایش نمرۀ هوش معنوی، میزان نمرۀ شادکامی نیز افزایش نشان می‏دهد. Â

شناسایی نیازهای آموزشی زنان نوسواد نهضت سوادآموزی در ابعاد فرهنگی و اجتماعی

عبدالله معتمدی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 97-116

نیازسنجی مطالعه‏ای است که طی آن اطلاعاتی برای برآورد نیازهای یک گروه، جامعۀ یا سازمان جمع‏آوری می‏شود و نیازسنجی آموزشی می‏تواند به برنامه‏ریزی درسی، شناسایی مشکلات افراد، اندازه‏گیری یادگیری فراگیران، پاسخگو کردن، بهبود فعالیتها یا ارائه بازخورد به افراد و مداخلة آموزشی کمک کند .در این تحقیق با استفاده از برخی تکنیک های عمده نیازسنجی یعنی تکنیک دلفای، مصاحبه چهره به چهره و بارش‏ مغزی و انتخاب نمونه هایی از جامعۀ آموزشیاران، کارشناسان و نوسوادان تلاش شد تا تنوع نیازهای آموزشی نوسوادان در ابعاد فرهنگی و اجتماعی مشخص شود. در مجموع 46 نیاز فرهنگی و 54 نیاز اجتماعی توسط گروه‏های مختلفی مطرح شد. تحلیل اولویت‏بندی آموزشیاران، کارشناسان و سوادآموزان از نیازهای فرهنگی و اجتماعی نشان داد که بین نظر این سه گروه تفاوت معنی‏داری وجود دارد.

فراتحلیل تحقیقات انجام شده در حوزه افت‌ تحصیلی فرزندان شاهد در بنیاد شهید و امور ایثارگران طی سال‌های 1373 تا 1385(1)

سیده طیبه مطیعی لنگرودی; نرگس یعقوبی; علی مقدم زاده

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 117-143

هدف پژوهش حاضر، فراتحلیل تحقیقات انجام شده در حوزه افت‌تحصیلی فرزندان شاهد در بنیاد شهید و امور ایثارگران از سال 1373 تا 1385، به‌منظور نیل به یافته‌های هماهنگ و منسجم از نتایج مطالعات مختلف و تعیین اندازه اثر واقعی و سطح معنا‌داری هر یک از عوامل تأثیرگذار (فردی، خانوادگی، آموزشی، اجتماعی و محیطی) بر افت‌تحصیلی و مشخص کردن متغیرهایی است که دارای بیشترین تأثیر بر افت‌تحصیلی فرزندان شاهد است. جامعۀ آماری این پژوهش برگرفته از تمام پژوهش‌های انجام شده در بنیاد شهید و امور ایثارگران از سال 1373 تا 1385 در زمینه افت‌تحصیلی فرزندان شاهد (اعم از دانش‌آموز و دانشجو) است. به‌منظور دسته‌بندی متغیرهای مربوط به عوامل مؤثر در افت‌تحصیلی فرزندان شاهد، پس از تفکیک آنها به دسته عوامل فردی، خانوادگی، آموزشی و اجتماعی‌ ـ ‌محیطی، این عوامل با برنامه CMA تحلیل شدند. در 11 پژوهش، 26 متغیر فردی؛ در 13 پژوهش، 43 متغیر خانوادگی؛ در 6 پژوهش، 14 متغیر آموزشی؛ و در 5 پژوهش، 6 متغیر محیطی ـ اجتماعی شناسایی شد. بیشترین اندازه اثر در بین عوامل فردی به متغیر «نگرش به آینده شغلی»، در بین عوامل خانوادگی به متغیرهای «داشتن مسئولیت اداره خانواده» و «بیماری مستمر یکی از اعضای خانواده» اختصاص یافت. بین اندازه اثر متغیرهای مؤثر در افت‌تحصیلی (فردی، خانوادگی، آموزشی و اجتماعی ـ محیطی) فرزندان شاهد برحسب مقطع تحصیلی، روش‌های آماری و روش‌های مختلف نمونه‌گیری تفاوتی مشاهده نشد.

ارائه الگویی مفهومی برای آموزش عالی پایدار

امیر حسین علی بیگی; رضوان قمبرعلی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 4, شماره 9, صفحه 145-163

در چشم‏انداز پایداری، مهمترین سرمایه کشورها، سرمایه های انسانی هستند. بنابراین داناسازی و باتبع تواناسازی انسان‏ها از اعم رسالت هاست. در این بین آموزش عالی از این جهت که رسالت تولید علم، ترویج دانش و آموزش و پرورش منابع انسانی مورد نیاز بخش های مختلف جامعۀ را بر عهده دارد، از جایگاه ویژه‏ای در دستیابی به توسعه پایدار برخوردار می باشد. در این مطالعه توصیفی-تحلیلی که با هدف ترسیم الگویی مفهومی برای دانشگاه پایدار انجام شد، ادبیات پایداری در آموزش عالی و فعالیت‏های موجود جهانی درباره تلفیق پایداری در دانشگاهها بررسی و تحلیل گردید و بر این اساس الگوی اولیه، طراحی و در اختیار تنی چند از صاحب نظران آموزش عالی قرار گرفت. نظرات صاحب نظران در مورد الگو، لحاظ و در نهایت الگوی مفهومی دانشگاه پایدار با تأکید بر سه اصل اساسی تفکر سامانه‏ای (سیستمی)، برنامه ریزی مشارکتی و توسعه پایدار ترسیم شد. از مهم‏ترین بخش های الگو تشکیل کمیته پایداری در دانشگاه‏ها برای برنامه ریزی و اجرای برنامه‏های تلفیق پایداری در ابعاد آموزش، پژوهش و برون‏رسی دانشگاهی است. امید می رود این الگو به توسعه آموزش عالی در جهت پایداری اقتدار علمی کشور کمک کند.