پژوهش در نظامهای آموزشی

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: انجمن پژوهشهای آموزشی ایران

سردبير: دکتر فریبرز درتاج

شاپا: ۲۳۸۳-۱۳۲۴

ايميل:  info@jiera.ir

وبسایت:  www.jiera.ir

تعداد شماره ها: 48

تعداد مقالات: 948

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

تأثیر آموزش برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر اضطراب امتحان دانش آموزان

علی شیخ الاسلامی; فریبرز درتاج; علی دلاور; صغری ابراهمی یقوام

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 1-15

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بـر ذهـن آگـاه ی بـر اضـطراب امتحان دانشآموزا ن است. روش پژوهش از نوع آزما شی ی با طرح یپ شآزمـو ن ـ پـس آزمـون بـا گـروه کنترل است. جامع ۀ آماری پژوهش را کلیۀ دانشآموزان پسر مقطـع یپـ شدانشـگاه ی شـهر شـهریار در سالتحص یلی 92-1391 تشکیل یم دادند که از میان آنها با استفاده از روش ریگ نمونه ی تصـادفی سـاده، دانشآموزان ک ی ه نمرات اضطراب امتحان بالایی داشتند (یک انحراف معیار بالاتر از میانگین گروه)، 30 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جـایگزین شـدند . به گروه آزمایش، 8 جلسه برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاه ی آموزش داده شد. برای جمعآوری ها داده از پرسشنام ۀ اضطراب امتحان اسپیلبرگر استفاده شد. داده ها از طریـق آزمـون آمـاری کواریـانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که فرض یۀ پژوهش مبنـی بـر تـأثیر آمـوزش برنامـ ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاه ی بر اضطراب امتحان دانشآموزان مورد تأییـد قـرار گرفتـه اسـت و دانشآموزان گروه آزمایش نسبت به دانشآموزان گروه کنترل در پسآزمون به طور معناداری اضـطراب امتحان کمتری داشتند. پس یم توان نتیجه گرفت که آموزش برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگـاه ی در کاهش اضطراب امتحان دانشآموزان تأثیر معناداری دارد

مقایسهٔ فرایند حل خلاق مسئله در بین دانش‌آموزان دورهٔ متوسطۀ عضو و غیر عضو پژوهش‌سراهای دانش‌آموزی استان کرمان سال تحصیلی 91-1390

عزتاالله نادری; علی شریعتمداری; مریم سیف نراقی; حمداالله منظری توکلی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 17-36

چکیده انسان علاقهمند به کشف ناشناختههاست، میخواهد بداند در پی حوادث و پدیدههای جهان چه نیرویی و چه عواملی قرار دارد، میخواهد بداند ماهیت اشیاء و پدیدهها و ویژگیهای ها آن چیسـت و روابـط ها آن با یکدیگر چگونه است؛ همچنین تفکر خلاق به طور بالقوه و به نحو فطری در انسـان بـه ودیعـه نهاده شده و از طرفی یکـی از اهـداف پژوهشسـراهای دانـش آمـوزی تقویـت حـلّ خـلاق مسـئله در دانشآموزان است و مقالۀ حاضر مقایسۀ فرایند حل خلاق مسئله را در بین دانشآموزان دورة متوسـطۀ عضو و غیرعضو پژوهشسراها مورد بررسی قرار داده است. این پژوهش از نوع تحقیقات نیمـه تجربـی (شبه تجربی) و روش آن آزمایشی است. (طرح آزمون مقدماتی و نهایی با گروه شاهد و بدون اسـتفاده از گزینش تصادفی) و ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامه فراینـد حـل خـلاق مسـئله اسـت و سـرانجام براساس محاسبات از طریق تحلیل کواریانس میانگین نمرات حل خلاق مسـئله در بـین دانـش آمـوزان گروه آزمایش و شاهد تفاوت معنیدار است که حکایـت از تـأثیر برنامـه هـا و فعالیـت هـای پژوهشـی پژوهشسراها بر فرایند حل خلاق مسئله در بین دانشآمـوزان عضـو پژوهشسـراها دارد؛ زیـرا مقایسـۀ میانگینها نشان میدهد که نمرات گروه آزمایش بالاتر از گروه شاهد است ؛ در نتیجه ، لازم است نسبت به تقویت پژوهشسراهای دانشآموزی برای نیل به اهداف خود تلاش بیشتری صورت گیرد

بررسی تطبیقی ها نظام ی ممیزی کیفیت آموزش عالی در جهان (مفاهیم، معیارها، فرایند )

رضا محمدی; محبوبه عارفی; عباس بازرگان; محمدحسن پرداختچی; کورش فتحی واجارگاه

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 37-80

چکیده ضرورت توجه به یفیک ت آموزش عال از ی اهمیت یا ژهیو برخـوردار اسـت و تضـمین آن بـه عنـوا کـ ین از ی مسائل مهم در یریمد ت آموزش عالی به حساب یـ آیم د.در یـ ا ن راسـتا ، اغلـب نظـام هـا یَآمـوزش عـال ی در هدفها ی اعلامشده خود ادعا دارند که در صدد رسیدن به بهتر نی یتیفیک هستند که از آنان انتظار یم رود. امـا ایآ و ها هیرو ساز و کارها ی مورد اعمال در مؤسسات آموزش عالی یفیک، ت مطلوب را محقق و آن را تضـم نی یم کند؟ پاسخ نیا سؤال مستلزم انجام ممیزی است. ممیزی یکی از روشها ی رایج تضمین کیفیت است کـه در نظامها ی دانشگاهی برای پاسخ به سؤال مذکور مورد استفاده قرار ردیگیم ولی متأسفانه در نظـام آمـوزش عالی ایران هنوز در خصوص آن اقدامی صورت نگرفته است؛ بنابراین ، پیش از هرگونـه اقـدام در خصـوص طراحی و استقرار الگویی برای ممیزی در دانشگاههای کشـور ضـرورت مطالعـه تطبیقـی نظـام هـا ی ممیـزی کیفیت آموزش عالی کشورهای پیشگام در این حوزه احساس یم شود. در این راستا ، تحقیقی با هدف بررسی و تحلیل مفهوم، معیارها و فرایند ممیزی در کشورهای جهان (شامل 15 کشور صـاحب تجربـه در خصـوص ممیزی) و با استفاده از روش بررسی تطبیقی بر اساس مؤلفههای تعیین شده انجام و مقال ۀ حاضـر در راسـتای انتشار نتایج آن تدوین شده است

تعیین همبستگی متغیرهای مختلف آموزشی ـ پژوهشی دانشگاه با ضریب موفقیت علمی دانشجویان و ارائه مدلی جهت پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی

رضاعلی محسنی; مهدی میرعرب; سعیده دامغانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 81-109

چکیده ارائۀ مدلها یی برای شناسایی عوامل مؤثر در موفقیت علمی دانشجویان، برای پـرورش نیـروی انسـانی متخصص، ماهر و با انگیزه در حال توسعه است؛ بنابراین، به منظـور برر سـی ارتبـاط میـان متغیرهـای آموزشی ـ پژوهشی و نی یپز ینیب ش موفقیت تحصیلی دانشجویان، تحقیقی در این زمینه در دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان در سال تحصـیلی 89-88 صـورت پـذیرفت . جامعـۀ آمـاری ایـن تحقیـق کلیـۀ دانشجویان رشتهها ی فنی و مهندسی، علوم انسانی، علوم پایه و کشاورزی ورودی سـال 1387 هسـتند که تاکنون 3 ترم تحصیلی را پشت سر گذاشته بودند. برای اجرای طـرح مربوطـه از پرسشـنامۀ محقـق ساخته با 40 سؤال در ها نهیزم ی مختلف استفاده شد و پایـایی و روایـی آن مـورد تأییـد قـرار گرفـت . ها داده ی مربوط به متغیرهای آموزشی و پژوهشی از ها معاونت ی مربوطـه دریافـت و تجزیـه و تحلیـل داده ها توسط نرم افزار SPSS16 ا نجام شد. با بررس ی تحلیل رگرسیون لجسـتیک مشـخص شـد کـه متغیرهای تعداد خواهر و برادر دارای مدرک دانشگاهی، تحصیلات مادر، امکانات رفاهی و نقش استاد در یپ ینیب ش موفقیت دانشجویان نقش کلیدی را دارا هستند. برای تعیین ارتباط میـان متغیرهـای علمـی مختلف دانشگاهی، با نسبت موفقیت تحصیلی دانشجویان ضرایب همبستگی محاسبه شد که به ترتیـب بالاترین مقدار ضریب شامل: تعداد ها طرح ی پژوهشی پایان افتی ۀ استادان، تعداد مقالات علمی پژوهشی چاپ شده، تعداد مقالات ISI چاپ شده و تعداد کل اساتید یم باشـند . بـا شناسـایی عوامـل مـوثر در پیشرفت تحصیلی دانشجویان یم توان موفقیت را یپ ینیب ش و از بروز افت تحصـیلی یپـ ریـ گ ش ی کـرد . همچنین تقویت فاکتورهای آموزشی ـ پژوهشی دانشـگاه کـه دارای همبسـتگی بـا موفقیـت تحصـیلی دانشجویان است، از دیگر اقدامات مفید در پرورش دانشجویان مستعد محسوب یم شود

اثر آموزش تمثیلی ـ استعاره‌ای در افزایش میزان بازیابی اطلاعات و تکنیک‌های طرحواره‌درمانی

محمد حاتمی; علیرضا احمدیان; حمیدرضا حسن آبادی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 111-132

چکیده این پژوهش با هدف مقای ٔسه تفاوت اثر شیو ة تمثیلی، مقا ۀسی اثربخشی طرحوارهدرمانی مبتنـی بـر شـیو ة آموزشی تمثیلی با طرحوارهدرمانی کلاسیک (به شیوه معمول) در مبتلایان به اختلال افسردهخویی انجام شد. از طرح تجربی پـیش آزمـون ، پـس آزمـون و پـی گیـری و مطالعـه بـالینی 40 نفـر از مبتلایـان بـه افسردهخویی به روش نمونه ریگ ی هدفمند صورت گرفت. جینتا نشان داد کـه ، الحـاق شـیو ة آموزشـی تمثیلی، موجب افزایش معنادارتر حفظ و یادآوری اطلاعات درمانی تبادل شده در جلسـات درمـانی در یب ماران میشود. شیوة آموزشی تمثیلی از طریق تولید و تشدید حافظه معنایی بـرای اطلاعـات درمـانی تبادل شده سبب پاسداشت و حفظ اطلاعات در سیر فرسایشی زمان شده و از طریـق دسـترس پـذیری اطلاعات درمانی، سبب عود کمتری را در این بیماران شود و نتایج مثبت درمانی حاصل را بیشتر حفـظ میکند

علل قوام‌نایافتگی هویت دانشگاهی در میان دانشجویان متعلق به طبقات متوسط مدرن در ایران

نعمت االله فاضلی; حامد طالبیان

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 133-180

چکیده هدف اصلی این پژوهش ، شناسایی سازههای مختلفی است که برسازندة هویت دانشـجویی در میان دانشجویان است. با اتکا به نظریۀ روانشناسی گفتمانی که یکی از نظریههای پساساختارگرا و گفتمانی هویت است، فرض ما دربارة وجود سه سازة هویتی دانشگاهی، نسلی و شهروندی در میان دانشجویان بر اساس کار میدانی حاصل از مصاحبههای مردمنگارانه تأیید شده اسـت . در ادامه ، این پژوهش با شناسایی و استناد به دو منبع اصلی هویتسـاز در نظریـۀ روانشناسـی گفتمانی (گنجینههای تفسیری و تجربۀ زیسته) به دلایل قوامنایافتهبودن هویتهای دانشـجویی و شهروندی در مقابل هویت نسلی پرداخته شده است. بر این اساس، یافتههای ایـن پـژوهش کیفی نشان میدهد که مهمترین دلیل قوامنایافتگی هویت دانشگاهی در میان دانشجویان متعلق به طبقات متوسط مدرن در ایران تطابق نداشتن گنجینههای تفسیری دانشگاهی با تحربـه هـای زیست ۀ دانشجویان در دانشگاه است.

طراحی سطح‌بندی آموزشی و محتوایی برای آموزش زبان فارسی به غیر ایرانیان

رضامراد صحرایی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 181-204

چکیده در پیشینۀ آموزش زبان فارسی به غیرایرانیان شاهد این هستیم که دستور دارای بیشترین اهمیت بوده و بر خلاف سیر تکوین ها برنامه ی درسی، همچنان نیـز دارای بیشـترین اهمیـت اسـت . مـادام یکـه دستور محور آموزش زبان فارسی باشد، بحث دبن سطح ی آمـوزش زبـان پیچیـدگی خاصـ ی ایجـاد نمیکن ؛د زیرا سطحبندی محتوای دستوری تابع نیازهای صوری و غیـر ارتبـاطی اسـت و اساسـاً در سطحبندی آموزش زبان توجه چندانی به نیازهای ارتباطی زبانآموز نمیشود، اما اگر بخواهبم زبـان فارسی را به عنوان یک رسانۀ ارتباطی کارامد و متناسب با نیاز فارسیآموزان خارجی آموزش دهیم، چارها ی نداریم جز اینکه به سطحبندی محتوای آموزشی بپردازیم. بررسی بیش از 200 عنوان کتـاب آموزش زبان فارسی به غیرایرانیان نشان یم دهـد کـه مؤلفـان ایـن کتـاب هـا معیـار روشـنی بـرای سطحبندی محتوای آموزشی نداشتهاند. به بیان دیگر، در حال حاضر ، هـیچ معیـاری بـرای تعریـف سطوح آموزش زبان فارسی وجود ندارد و همین باعث شده تا هر مؤلفی بر مبنای تجربه و تعریـف شخصی خود به سطحبندی محتوای آموزش زبان فارسی بپردازد. پژوهش حاضر تلاشی است برای تعریف علمی سطوح آموزش زبان فارسی در هر چهار مهـارت ارتبـاطی گـوش دادن، گفـت وگـو، خواندن و نوشتن. در این پژوهش، پس از معرفی سـطوح اسـتاندارد آمـوزش زبـان دوم /خـارجی، تلاش یم شو د این سطوح متناسب با محتوای زبان فارسی بازتعریف شود؛ بـه اگونـه ی کـه عناصـر دستوری، نقشی، معنایی و مهارتها ی مورد تدریس در یک از سطوح مبتدی، میانی و پیشرفتۀ زبان فارسی معین شود .

بررسی پیامدهای احتمالی آزمون نیمه‌متمرکز دکترا از دیدگاه استادان دانشگاه اصفهان

لیلا سوختهزار; محمد جواد لیاقتدار; محمد شفعیی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 207-236

چکیده هدف پژوهش حاضر، بررس یپ ی امدها ی احتمالی آزمون ین مه متمرکز از ید دگاه اس اندتا دانشگاه اصفهان بوده است. جامعۀ آماری پژوهش شامل هیکل استادان ( 516 نفر) دانشـگاه اصـفهان در سال تحص لی ی 90 -1389 بود. با روش نمونه ریگ ی طبقها ی متناسب با حجم 128 عضو ئـ یه ت علمی به عنوان نمونه انتخاب شده بودند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامۀ محققسـاخته بـا 41 گو هی که ایپا یی آن از طر قی آلفای کرونباخ 93 /محاسبه شده و روایی آن توسط حـداقل 7 نفر از متخصصان علوم ترب تی ی و آموزش لعا ی در دانشگاه اصفهان تأیید شـ د. نتـا جی پـژوهش حاک ی از برجسته بودن برخ یپ ی امدها ی علمی ـ آموزشی، اجتماعی ـ فرهنگ ی و روان ی فـرد ی ناش ی از اعلام پذیرش به ین وهیش مهمتمرکز از ید دگاه اس تادان دانشگاه اصفهان بود.

تأثیر عناصر فیزیکی فضا در محیط‌ های آموزش و یادگیری

فاطمه کاتب

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 237-251

چکیده هدف این مقاله بررسی محیطی است که آموزش در آن صورت میپذیرد. فرآیند آموزش میتواند در سطوح سازمانی، فیزیکی و در یک اتاق مجزا و یا حتی در سطوح مجازی شکل بگیرد. معالوصف، به دلیل محدود بودن فضای نوشتار، نگارنده تأکید خود را تنها بر فضاهای آموزشی متمرکز میکند. بررسی و تفحص دربارة محیط آموزش مجازی، به تحلیلهایی متفاوت و بعضاً موسعتر نیازمند است که در این مطالعه تبیین شده است

مطالعهٔ تأثیر دوره‏ های آموزشی ICDL بر بهبود عملکرد کارکنان: (مطالعهٔ موردی: حوزهٔ ستادی معاونت وزارت بهداشت)

حبیبه عباسی; محسن نظرزاده زارع

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 253-271

چکیده نیا پژوهش مطالعهٔ تأثیر دورههای ICDL بر عملکرد کارکنان حوزة ستادی معاونت آموزشی وزارت بهداشت است. روش پژوهش توصیفی ـ پیمایشی بود. ٔ جامعه آماری پژوهش 139 نفر از کارکنان رسم ی و پیمان ی حوز ة ستاد ی معاونت آموزش ی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بودند که دورههای ICDL را گذراندهاند. با توجه به اینکه تعداد افراد جامع ۀ آمار ی محدود بود همگی ناآن مورد پژوهش واقع شدند. برای مطالع ۀ اثربخشی ها دوره از پرسشنامۀ محققساخته با درجه بندی لیکرت استفاده شد. به منظور تجز هی و تحل لی اطلاعات از ها روش ی آماری توص فی ی (فراوانی، درصد) و استنباطی (آزمون T (استفاده شد. نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل ها داده نشان داد که بین گذراندن دو هاهر ی آموزشی ICDL و سرعت و میزان حجم کار کارکنان، دقت کارکنان در انجام کار، جاذبۀ شغلی و علاقهمندی کارکنان در انجام وظایف شغلی، رفع نیازها ی شغل ی و احاط یب ۀ شتر ک ارکنان بر کار و مح طی کار، و سهولت کار کارکنان رابطه وجود دارد

تأثیر آموزش برنامۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر اضطراب امتحان دانش آموزان

علی شیخ الاسلامی; فریبرز درتاج; علی دلاور; صغری ابراهمی یقواÙ

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 1-15

چکیده هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بـر ذهـن آگـاه ی بـر اضـطراب امتحان دانشآموزا ن است. روش پژوهش از نوع آزما شی ی با طرح یپ شآزمـو ن ـ پـس آزمـون بـا گـروه کنترل است. جامع ۀ آماری پژوهش را کلیۀ دانشآموزان پسر مقطـع یپـ شدانشـگاه ی شـهر شـهریار در سالتحص یلی 92-1391 تشکیل یم دادند که از میان آنها با استفاده از روش ریگ نمونه ی تصـادفی سـاده، دانشآموزان ک ی ه نمرات اضطراب امتحان بالایی داشتند (یک انحراف معیار بالاتر از میانگین گروه)، 30 نفر انتخاب و به صورت تصادفی در گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جـایگزین شـدند . به گروه آزمایش، 8 جلسه برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاه ی آموزش داده شد. برای جمعآوری ها داده از پرسشنام ۀ اضطراب امتحان اسپیلبرگر استفاده شد. داده ها از طریـق آزمـون آمـاری کواریـانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که فرض یۀ پژوهش مبنـی بـر تـأثیر آمـوزش برنامـ ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاه ی بر اضطراب امتحان دانشآموزان مورد تأییـد قـرار گرفتـه اسـت و دانشآموزان گروه آزمایش نسبت به دانشآموزان گروه کنترل در پسآزمون به طور معناداری اضـطراب امتحان کمتری داشتند. پس یم توان نتیجه گرفت که آموزش برنام ۀ کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگـاه ی در کاهش اضطراب امتحان دانشآموزان تأثیر معناداری دارد

مقایسهٔ فرایند حل خلاق مسئله در بین دانش‌آموزان دورهٔ متوسطۀ عضو و غیر عضو پژوهش‌سراهای دانش‌آموزی استان کرمان سال تحصیلی 91-1390

عزتاالله نادری; علی شریعتمداری; مری٠سیف نراقی; حمداالله منظری توکلی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 17-36

چکیده انسان علاقهمند به کشف ناشناختههاست، میخواهد بداند در پی حوادث و پدیدههای جهان چه نیرویی و چه عواملی قرار دارد، میخواهد بداند ماهیت اشیاء و پدیدهها و ویژگیهای ها آن چیسـت و روابـط ها آن با یکدیگر چگونه است؛ همچنین تفکر خلاق به طور بالقوه و به نحو فطری در انسـان بـه ودیعـه نهاده شده و از طرفی یکـی از اهـداف پژوهشسـراهای دانـش آمـوزی تقویـت حـلّ خـلاق مسـئله در دانشآموزان است و مقالۀ حاضر مقایسۀ فرایند حل خلاق مسئله را در بین دانشآموزان دورة متوسـطۀ عضو و غیرعضو پژوهشسراها مورد بررسی قرار داده است. این پژوهش از نوع تحقیقات نیمـه تجربـی (شبه تجربی) و روش آن آزمایشی است. (طرح آزمون مقدماتی و نهایی با گروه شاهد و بدون اسـتفاده از گزینش تصادفی) و ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامه فراینـد حـل خـلاق مسـئله اسـت و سـرانجام براساس محاسبات از طریق تحلیل کواریانس میانگین نمرات حل خلاق مسـئله در بـین دانـش آمـوزان گروه آزمایش و شاهد تفاوت معنیدار است که حکایـت از تـأثیر برنامـه هـا و فعالیـت هـای پژوهشـی پژوهشسراها بر فرایند حل خلاق مسئله در بین دانشآمـوزان عضـو پژوهشسـراها دارد؛ زیـرا مقایسـۀ میانگینها نشان میدهد که نمرات گروه آزمایش بالاتر از گروه شاهد است ؛ در نتیجه ، لازم است نسبت به تقویت پژوهشسراهای دانشآموزی برای نیل به اهداف خود تلاش بیشتری صورت گیرد

بررسی تطبیقی ها نظام ی ممیزی کیفیت آموزش عالی در جهان (مفاهیم، معیارها، فرایند )

رضا محمدی; محبوبه عارفی; عباس بازرگان; محمدحسن پرداختچی; کورش فتحی واجارگاه

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 37-80

چکیده ضرورت توجه به یفیک ت آموزش عال از ی اهمیت یا ژهیو برخـوردار اسـت و تضـمین آن بـه عنـوا کـ ین از ی مسائل مهم در یریمد ت آموزش عالی به حساب یـ آیم د.در یـ ا ن راسـتا ، اغلـب نظـام هـا یَآمـوزش عـال ی در هدفها ی اعلامشده خود ادعا دارند که در صدد رسیدن به بهتر نی یتیفیک هستند که از آنان انتظار یم رود. امـا ایآ و ها هیرو ساز و کارها ی مورد اعمال در مؤسسات آموزش عالی یفیک، ت مطلوب را محقق و آن را تضـم نی یم کند؟ پاسخ نیا سؤال مستلزم انجام ممیزی است. ممیزی یکی از روشها ی رایج تضمین کیفیت است کـه در نظامها ی دانشگاهی برای پاسخ به سؤال مذکور مورد استفاده قرار ردیگیم ولی متأسفانه در نظـام آمـوزش عالی ایران هنوز در خصوص آن اقدامی صورت نگرفته است؛ بنابراین ، پیش از هرگونـه اقـدام در خصـوص طراحی و استقرار الگویی برای ممیزی در دانشگاههای کشـور ضـرورت مطالعـه تطبیقـی نظـام هـا ی ممیـزی کیفیت آموزش عالی کشورهای پیشگام در این حوزه احساس یم شود. در این راستا ، تحقیقی با هدف بررسی و تحلیل مفهوم، معیارها و فرایند ممیزی در کشورهای جهان (شامل 15 کشور صـاحب تجربـه در خصـوص ممیزی) و با استفاده از روش بررسی تطبیقی بر اساس مؤلفههای تعیین شده انجام و مقال ۀ حاضـر در راسـتای انتشار نتایج آن تدوین شده است

تعیین همبستگی متغیرهای مختلف آموزشی ـ پژوهشی دانشگاه با ضریب موفقیت علمی دانشجویان و ارائه مدلی جهت پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی

رضاعلی محسنی; مهدی میرعرب; سعیده دامغانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 81-109

چکیده ارائۀ مدلها یی برای شناسایی عوامل مؤثر در موفقیت علمی دانشجویان، برای پـرورش نیـروی انسـانی متخصص، ماهر و با انگیزه در حال توسعه است؛ بنابراین، به منظـور برر سـی ارتبـاط میـان متغیرهـای آموزشی ـ پژوهشی و نی یپز ینیب ش موفقیت تحصیلی دانشجویان، تحقیقی در این زمینه در دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان در سال تحصـیلی 89-88 صـورت پـذیرفت . جامعـۀ آمـاری ایـن تحقیـق کلیـۀ دانشجویان رشتهها ی فنی و مهندسی، علوم انسانی، علوم پایه و کشاورزی ورودی سـال 1387 هسـتند که تاکنون 3 ترم تحصیلی را پشت سر گذاشته بودند. برای اجرای طـرح مربوطـه از پرسشـنامۀ محقـق ساخته با 40 سؤال در ها نهیزم ی مختلف استفاده شد و پایـایی و روایـی آن مـورد تأییـد قـرار گرفـت . ها داده ی مربوط به متغیرهای آموزشی و پژوهشی از ها معاونت ی مربوطـه دریافـت و تجزیـه و تحلیـل داده ها توسط نرم افزار SPSS16 ا نجام شد. با بررس ی تحلیل رگرسیون لجسـتیک مشـخص شـد کـه متغیرهای تعداد خواهر و برادر دارای مدرک دانشگاهی، تحصیلات مادر، امکانات رفاهی و نقش استاد در یپ ینیب ش موفقیت دانشجویان نقش کلیدی را دارا هستند. برای تعیین ارتباط میـان متغیرهـای علمـی مختلف دانشگاهی، با نسبت موفقیت تحصیلی دانشجویان ضرایب همبستگی محاسبه شد که به ترتیـب بالاترین مقدار ضریب شامل: تعداد ها طرح ی پژوهشی پایان افتی ۀ استادان، تعداد مقالات علمی پژوهشی چاپ شده، تعداد مقالات ISI چاپ شده و تعداد کل اساتید یم باشـند . بـا شناسـایی عوامـل مـوثر در پیشرفت تحصیلی دانشجویان یم توان موفقیت را یپ ینیب ش و از بروز افت تحصـیلی یپـ ریـ گ ش ی کـرد . همچنین تقویت فاکتورهای آموزشی ـ پژوهشی دانشـگاه کـه دارای همبسـتگی بـا موفقیـت تحصـیلی دانشجویان است، از دیگر اقدامات مفید در پرورش دانشجویان مستعد محسوب یم شود

اثر آموزش تمثیلی ـ استعاره‌ای در افزایش میزان بازیابی اطلاعات و تکنیک‌های طرحواره‌درمانی

محمد حاتمی; علیرضا احمدیان; حمیدرضا حسن آبادی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 111-132

چکیده این پژوهش با هدف مقای ٔسه تفاوت اثر شیو ة تمثیلی، مقا ۀسی اثربخشی طرحوارهدرمانی مبتنـی بـر شـیو ة آموزشی تمثیلی با طرحوارهدرمانی کلاسیک (به شیوه معمول) در مبتلایان به اختلال افسردهخویی انجام شد. از طرح تجربی پـیش آزمـون ، پـس آزمـون و پـی گیـری و مطالعـه بـالینی 40 نفـر از مبتلایـان بـه افسردهخویی به روش نمونه ریگ ی هدفمند صورت گرفت. جینتا نشان داد کـه ، الحـاق شـیو ة آموزشـی تمثیلی، موجب افزایش معنادارتر حفظ و یادآوری اطلاعات درمانی تبادل شده در جلسـات درمـانی در یب ماران میشود. شیوة آموزشی تمثیلی از طریق تولید و تشدید حافظه معنایی بـرای اطلاعـات درمـانی تبادل شده سبب پاسداشت و حفظ اطلاعات در سیر فرسایشی زمان شده و از طریـق دسـترس پـذیری اطلاعات درمانی، سبب عود کمتری را در این بیماران شود و نتایج مثبت درمانی حاصل را بیشتر حفـظ میکند

علل قوام‌نایافتگی هویت دانشگاهی در میان دانشجویان متعلق به طبقات متوسط مدرن در ایران

نعمت االله فاضلی; حامد طالبیان

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 133-180

چکیده هدف اصلی این پژوهش ، شناسایی سازههای مختلفی است که برسازندة هویت دانشـجویی در میان دانشجویان است. با اتکا به نظریۀ روانشناسی گفتمانی که یکی از نظریههای پساساختارگرا و گفتمانی هویت است، فرض ما دربارة وجود سه سازة هویتی دانشگاهی، نسلی و شهروندی در میان دانشجویان بر اساس کار میدانی حاصل از مصاحبههای مردمنگارانه تأیید شده اسـت . در ادامه ، این پژوهش با شناسایی و استناد به دو منبع اصلی هویتسـاز در نظریـۀ روانشناسـی گفتمانی (گنجینههای تفسیری و تجربۀ زیسته) به دلایل قوامنایافتهبودن هویتهای دانشـجویی و شهروندی در مقابل هویت نسلی پرداخته شده است. بر این اساس، یافتههای ایـن پـژوهش کیفی نشان میدهد که مهمترین دلیل قوامنایافتگی هویت دانشگاهی در میان دانشجویان متعلق به طبقات متوسط مدرن در ایران تطابق نداشتن گنجینههای تفسیری دانشگاهی با تحربـه هـای زیست ۀ دانشجویان در دانشگاه است.

طراحی سطح‌بندی آموزشی و محتوایی برای آموزش زبان فارسی به غیر ایرانیان

رضامراد صحرایی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 181-204

چکیده در پیشینۀ آموزش زبان فارسی به غیرایرانیان شاهد این هستیم که دستور دارای بیشترین اهمیت بوده و بر خلاف سیر تکوین ها برنامه ی درسی، همچنان نیـز دارای بیشـترین اهمیـت اسـت . مـادام یکـه دستور محور آموزش زبان فارسی باشد، بحث دبن سطح ی آمـوزش زبـان پیچیـدگی خاصـ ی ایجـاد نمیکن ؛د زیرا سطحبندی محتوای دستوری تابع نیازهای صوری و غیـر ارتبـاطی اسـت و اساسـاً در سطحبندی آموزش زبان توجه چندانی به نیازهای ارتباطی زبانآموز نمیشود، اما اگر بخواهبم زبـان فارسی را به عنوان یک رسانۀ ارتباطی کارامد و متناسب با نیاز فارسیآموزان خارجی آموزش دهیم، چارها ی نداریم جز اینکه به سطحبندی محتوای آموزشی بپردازیم. بررسی بیش از 200 عنوان کتـاب آموزش زبان فارسی به غیرایرانیان نشان یم دهـد کـه مؤلفـان ایـن کتـاب هـا معیـار روشـنی بـرای سطحبندی محتوای آموزشی نداشتهاند. به بیان دیگر، در حال حاضر ، هـیچ معیـاری بـرای تعریـف سطوح آموزش زبان فارسی وجود ندارد و همین باعث شده تا هر مؤلفی بر مبنای تجربه و تعریـف شخصی خود به سطحبندی محتوای آموزش زبان فارسی بپردازد. پژوهش حاضر تلاشی است برای تعریف علمی سطوح آموزش زبان فارسی در هر چهار مهـارت ارتبـاطی گـوش دادن، گفـت وگـو، خواندن و نوشتن. در این پژوهش، پس از معرفی سـطوح اسـتاندارد آمـوزش زبـان دوم /خـارجی، تلاش یم شو د این سطوح متناسب با محتوای زبان فارسی بازتعریف شود؛ بـه اگونـه ی کـه عناصـر دستوری، نقشی، معنایی و مهارتها ی مورد تدریس در یک از سطوح مبتدی، میانی و پیشرفتۀ زبان فارسی معین شود .

بررسی پیامدهای احتمالی آزمون نیمه‌متمرکز دکترا از دیدگاه استادان دانشگاه اصفهان

لیلا سوختهزار; محمد جواد لیاقتدار; محمد شفعیی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 207-236

چکیده هدف پژوهش حاضر، بررس یپ ی امدها ی احتمالی آزمون ین مه متمرکز از ید دگاه اس اندتا دانشگاه اصفهان بوده است. جامعۀ آماری پژوهش شامل هیکل استادان ( 516 نفر) دانشـگاه اصـفهان در سال تحص لی ی 90 -1389 بود. با روش نمونه ریگ ی طبقها ی متناسب با حجم 128 عضو ئـ یه ت علمی به عنوان نمونه انتخاب شده بودند. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامۀ محققسـاخته بـا 41 گو هی که ایپا یی آن از طر قی آلفای کرونباخ 93 /محاسبه شده و روایی آن توسط حـداقل 7 نفر از متخصصان علوم ترب تی ی و آموزش لعا ی در دانشگاه اصفهان تأیید شـ د. نتـا جی پـژوهش حاک ی از برجسته بودن برخ یپ ی امدها ی علمی ـ آموزشی، اجتماعی ـ فرهنگ ی و روان ی فـرد ی ناش ی از اعلام پذیرش به ین وهیش مهمتمرکز از ید دگاه اس تادان دانشگاه اصفهان بود.

تأثیر عناصر فیزیکی فضا در محیط‌ های آموزش و یادگیری

فاطمه کاتب

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 237-251

چکیده هدف این مقاله بررسی محیطی است که آموزش در آن صورت میپذیرد. فرآیند آموزش میتواند در سطوح سازمانی، فیزیکی و در یک اتاق مجزا و یا حتی در سطوح مجازی شکل بگیرد. معالوصف، به دلیل محدود بودن فضای نوشتار، نگارنده تأکید خود را تنها بر فضاهای آموزشی متمرکز میکند. بررسی و تفحص دربارة محیط آموزش مجازی، به تحلیلهایی متفاوت و بعضاً موسعتر نیازمند است که در این مطالعه تبیین شده است

مطالعهٔ تأثیر دوره‏ های آموزشی ICDL بر بهبود عملکرد کارکنان: (مطالعهٔ موردی: حوزهٔ ستادی معاونت وزارت بهداشت)

حبیبه عباسی; محسن نظرزاده زارع

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 6, شماره 18, صفحه 253-271

چکیده نیا پژوهش مطالعهٔ تأثیر دورههای ICDL بر عملکرد کارکنان حوزة ستادی معاونت آموزشی وزارت بهداشت است. روش پژوهش توصیفی ـ پیمایشی بود. ٔ جامعه آماری پژوهش 139 نفر از کارکنان رسم ی و پیمان ی حوز ة ستاد ی معاونت آموزش ی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بودند که دورههای ICDL را گذراندهاند. با توجه به اینکه تعداد افراد جامع ۀ آمار ی محدود بود همگی ناآن مورد پژوهش واقع شدند. برای مطالع ۀ اثربخشی ها دوره از پرسشنامۀ محققساخته با درجه بندی لیکرت استفاده شد. به منظور تجز هی و تحل لی اطلاعات از ها روش ی آماری توص فی ی (فراوانی، درصد) و استنباطی (آزمون T (استفاده شد. نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل ها داده نشان داد که بین گذراندن دو هاهر ی آموزشی ICDL و سرعت و میزان حجم کار کارکنان، دقت کارکنان در انجام کار، جاذبۀ شغلی و علاقهمندی کارکنان در انجام وظایف شغلی، رفع نیازها ی شغل ی و احاط یب ۀ شتر ک ارکنان بر کار و مح طی کار، و سهولت کار کارکنان رابطه وجود دارد