پژوهش در نظامهای آموزشی

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: انجمن پژوهشهای آموزشی ایران

سردبير: دکتر فریبرز درتاج

شاپا: ۲۳۸۳-۱۳۲۴

ايميل:  info@jiera.ir

وبسایت:  www.jiera.ir

تعداد شماره ها: 48

تعداد مقالات: 948

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

اثربخشی بستة آموزشی مبتنی بر نرم‌افزار چندرسانه‌ای ساخت نقشة ذهنی بر مهارت‌های شناختیِ درسِ علوم در دانش‌آموزان دختر پایة هشتم

نسرین صالحی نژاد; فریبرز درتاج; علی اکبر سیف; نورعلی فرخی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 7-37
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59725

مطالعة حاضر با هدف تعیین اثربخشی بستة آموزشی مبتنی بر نرم­افزار چندرسانه­ای ساخت نقشة ذهنی بر مهارت­های شناختیِ درسِ علومِ دانش­آموزان دختر پایة هشتم در سال تحصیلی 96-1395 انجام شده است. روش پژوهش، از نوع آزمایشی با طرح پیش­آزمون_ پس­آزمون با گروه کنترل بود. جامعة آماری پژوهش، کلیة دانش­آموزان دختر پایة هشتم مدارسِ دارای امکانات سخت­افزاریِ شهرِ کرمان بودند، که درمجموع تعداد 40 دانش­آموز با استفاده از روش نمونه­گیری خوشه­ای ­چندمرحله‌ای به‌عنوان نمونه انتخاب و به شیوة تصادفی در دو گروه (20 نفر گروه آزمایش و 20 نفر گروه کنترل) جایگزین شدند. در پیش­آزمون و پس­آزمون همة شرکت­کنندگان، با استفاده آزمون پژوهشگر ساختة مهارت­های شناختیِ درسِ علوم، شامل 60 سؤال چهارگزینه‌ای و 10 سؤال تشریحی، مورد ارزیابی قرار گرفتند. گروه آزمایش در 10 جلسة دوساعته بستة آموزشی مبتنی بر نرم­افزار ساختِ نقشة ذهنی و گروه کنترل آموزش مرسوم را از طرف معلم دریافت کردند. جهت تحلیل داده­های آماری از تحلیل کوواریانس تک­متغیری (ANCOVA) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد، دانش­آموزانی که بستة آموزشی مبتنی بر نرم­افزار ساختِ نقشة ذهنی را آموزش دیدند، نمراتِ بالاتری در مهارت­های شناختی کل و همچنین در کلیة سطوح مهارت­های شناختی به‌ویژه مهارت‌های (یادآوری، فهمیدن، کار بستن، تحلیل) کسب کردند. بر اساس نتایج این مطالعه پیشنهاد می­شود، نقشه­های ذهنی به‌عنوان ابزاری جهت فعال کردن یادگیری­های قبلی دانش­آموزان و ایجاد ارتباط بین مفاهیم درسی به‌منظور درک هر چه‌بهتر مطالب، در آموزش و تدریس مورداستفاده قرار گیرند.

رابطه مولفه های نابرابری جنسیتی با انگیزش تحصیلی زنان

وحید خوش روش; علیرضا کیامنش; هادی بهرامی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 39-57
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59726

هدف از پژوهش حاضر تعیین رابطه مؤلفه‌های نابرابری‌های جنسیتی در حیطه‎های اجتماعی، آموزشی-فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و حقوقی با انگیزش تحصیلی زنان بود. این پژوهش مقطعی از نوع همبستگی بوده است. شرکت‌کنندگان 360 زن دانشجوی 20 تا 35 ساله دانشگاه‌های آزاد ساری، تنکابن و چالوس بودند که به روش تصادفی و خوشه‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از دو پرسشنامه سنجش نابرابری جنسیتی پژوهشگر ساخته و انگیزش تحصیلی والرند استفاده شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و رگرسیون در نسخه 23 SPSS انجام شد. بین کل مؤلفه‌های نابرابری جنسیتی با انگیزش تحصیلی ارتباط مثبت وجود داشت و با افزایش نابرابری جنسیتی، انگیزش افزایش می‌یافت. همبستگی بین نابرابری آموزشی، اقتصادی، حقوقی و سیاسی با انگیزش تحصیلی معنی‌دار بود. بر اساس یافته‌ها، اهمیت نابرابری جنسیتی بر انگیزش تحصیلی زنان موردبحث قرار گرفت.

عوامل موثر بر موفقیت تحصیلی رتبه‌های برتر کنکور : نظریه زمینه‌ای

محمد نریمانی; میرنادر میری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 59-79
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59728

هدف از پژوهش حاضر تعیین مؤلفه‌های تشکیل­دهنده و عوامل تأثیرگذار بر موفقیت تحصیلی رتبه­های برتر کنکور در قالب یک الگوی پارادایمی بود. برای دست­یابی به این هدف، از روش پژوهش کیفی، نظریه زمینه­ای­ مبتنی بر رویکرد اشتراوس و کوربین و مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. شرکت‌کنندگان شامل 33 دانشجوی رتبه برتر کنکور در مقاطع و رشته­های مختلف تحصیلی در سال 96-1395 بودند که بر اساس روش نمونه­گیری نظری و اصل اشباع انتخاب شدند. تجزیه‌وتحلیل اطلاعات بر اساس سه روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. یافته‏های پژوهش نشان داد که سازه موفقیت تحصیلی به‌عنوان مقوله اصلی مبتنی بر مؤلفه دست­یابی به اهداف است. از مؤلفه‌های تشکیل­دهنده این مقوله می­توان به قبولی در دانشگاه­های معتبر، رسیدن به مدارج عالی علمی و کسب تخصص در رشته تحصیلی اشاره کرد. همچنین از عوامل اثرگذار بر موفقیت تحصیلی می‏توان به غایت­نگری و خودباوری به‌عنوان شرایط علی؛ حمایت خانوادگی و امکانات آموزشی به‌عنوان شرایط زمینه­ای؛ هوش تحصیلی به‌عنوان شرایط واسطه­ای و پشتکار و برنامه‏ریزی به‌عنوان راهبرد اشاره کرد. مقوله مرکزی به دست آمده، انگیزش موفقیت تحصیلی است که تمام عوامل علی، زمینه­ای و مداخله­ای تأثیرگذار بر موفقیت تحصیلی را در بر گرفته و نیز پاسخ نهایی به سؤال اصلی پژوهش یعنی عوامل مؤثر بر موفقیت تحصیلی است.

هسته ارزشیابی‌های خود و فرسودگی تحصیلی: نقش واسطه‎ای سبک‌های مقابله‎ای

محترم نعمت طاوسی; زهرا قهری صارمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 81-101
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59729

هدف از پژوهش حاضر تعیین نقش واسطه‌ای سبک‌های مقابله در رابطه بین هسته ارزشیابی‌های خود و فرسودگی تحصیلی بوده است. با استفاده از روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 233 نفر از دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب در نیمسال تحصیلی دوم 95-94 انتخاب شدند و به مقیاس هسته ارزشیابی‌های خود (جاج، ارز، بونو و تورسن، 2003)، سیاهه فرسودگی تحصیلی (برسو، سالانوا و شوفلی، 2007) و فرم کوتاه سیاهه مقابله با شرایط تنیدگی‌زا (کالزبیک، ریجکان، هنگوون و دکر، 2002) پاسخ دادند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که مقابله مسئله‌محور و مقابله هیجان‌محور در ارتباط بین هسته ارزشیابی‌های خود و مؤلفه‌های فرسودگی تحصیلی نقش واسطه‌ای معنادار دارد اما مقابله اجتنابی نقش واسطه‌ای معنادار ندارد. نتایج نشان داد مقابله مسئله‌محور و مقابله هیجان‌محور در ارتباط بین هسته ارزشیابی‌های خود با خستگی هیجانی و بی‌علاقگی تحصیلی نقش واسطه‌ای منفی معنادار و با ناکارآمدی تحصیلی نقش واسطه‌ای مثبت معنادار دارد. بر اساس یافته‎های این پژوهش می‌توان دریافت رگه‌های شخصیت به‌عنوان عامل فردی، تفاوت‌های افراد در سبک‌های مقابله و فرسودگی تحصیلی را پیش‌بینی می‎کند و درنتیجه آموزش سبک مقابله‌ای مناسب به دانشجویان، فرسودگی تحصیلی آن‌ها را کاهش می‎دهد

بررسی تطبیقی تأثیر توسعه آموزشی بر توسعه ایران و کشورهای منتخب

محمدجواد بربری; حسین راغفر; عبدالحسین کلانتری; غلامرضا غفاری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 81-136
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59730

در این پژوهش به‌منظور بررسی تأثیر آموزش بر توسعه، در بازه زمانی 2015-1980 در ایران و 11 کشور منتخب، اثر متغیرهای آموزشی (نرخ باسوادی، تعداد دانشجویان و هزینه آموزش عالی) بر روی توسعه مورد تحلیل قرار گرفته و با استفاده از تحلیل طولی و پانل دیتا، مدل موردنظر برازش داده شده است. مطابق یافته­های پژوهش از طریق تحلیل داده‌ها توسط نرم‌افزار R و روش تحلیل واریانس در شاخص‌های آموزش و توسعه اختلاف معناداری مشاهده شد. بر اساس مدل پانلی برازش داده شده بیشترین تأثیر را آموزش عمومی (نرخ سواد) و پس‌ازآن شاخص هزینه­های دولت در آموزش عالی بر توسعه داشتند. کشورهای انگلستان، ایالات‌متحده و ژاپن که دارای سابقه بیش­تری در امر توسعه آموزشی هستند، ازنظر شاخص­های توسعه هم در وضعیت بالاتری قرار داشتند. ضرایب تأثیرگذاری شاخص‌های آموزشی بر توسعه در زمینه آموزش­های عمومی بیانگر این بود که کوچک‌ترین تغییر در سطح سواد اثر بیش­تری روی شاخص توسعه در کشورهای توسعه یافته دارد؛ اما با توجه به پایین بودن نسبی سطح سواد در کشورهایی نظیر ایران، هند و مصر هنوز فضای زیادی برای سیاست­گذاری در آموزش عمومی جهت تأثیرگذاری بر توسعه وجود دارد. کشورهایی که دارای رشد شتابان و معاصر در توسعه آموزشی هستند (کره جنوبی، چین، ترکیه و برزیل) در میانه این دو طیف قرار داشتند. ازنظر تأثیرگذاری آموزش عالی بر توسعه، ضرایب کشورهای کمتر توسعه یافته اغلب بیشتر از کشورهای توسعه یافته بود. کشور ایران علیرغم اینکه در دوره مذکور با رشد فزاینده تعداد دانشجویان مواجه بود، شاخص توسعه از رشد مناسبی برخوردار نبود و ضرایب مربوط به شاخص آموزش عالی در مقدار پایین­تری نسبت به آنچه انتظار می­رود قرار گرفته بود. این بدین معنا است که علیرغم گسترش آموزش عالی دیگر عوامل منجر به توسعه در کشور فراهم نبوده و امکان پر کردن شکاف علمی و فنآورانه به وجود نیامده است.

تدوین مؤلفه‌های ویژگی‌های رهبری استراتژیک و بررسی تطابق آن با ویژگی‌های موردنیاز مدیران ارشد دانشگاه فرهنگیان از دیدگاه متخصصان

محمد امین زارعی; سید علی اکبر افجه‌ای; وحید خاشعی ورنامخواستی; مصطفی دلشاد تهرانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 137-170
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59731

این پژوهش با هدف تدوین مؤلفه‌های رهبری استراتژیک از طریق مراجعه به نظریات و تعاریف ارائه شده از سوی متخصصین و بررسی تطابق آن با ویژگی‌های موردنیاز مدیران ارشد دانشگاه فرهنگیان انجام شده است. جامعه پژوهش حاضر در بخش کیفی متشکل از تعاریف ارائه شده از سوی صاحب‏نظران رهبری استراتژیک در منابع انگلیسی حدفاصل زمانی 1980 تا سال 2015 و حدفاصل 1373 تا 1392 در منابع فارسی بوده، همچنین 50 نفر در بخش کمی به‌صورت در دسترس انتخاب شدند. برای دستیابی به اهداف فوق از روش پژوهش آمیخته استفاده شده است. در مرحلۀ کیفی برای استخراج و تدوین مؤلفه‌ها از روش تحلیل محتوای کیفی و در مرحلۀ کمی از روش مطالعه موردی توصیفی استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که از جنبه فردی، رهبری استراتژیک دارای ویژگی‌هایی چون خرد مدیریتی، یادگیرندگی، انعطاف‌پذیری، ظرفیت جذب، ظرفیت تنظیم و تنش خلاق است. ازنظر سازمانی، رهبر استراتژیک با ویژگی‌های پیوند فعالیت‌ها با استراتژی سازمان، یکسان نگری به حال و آینده، مدیریت سراسری، بهره‌وری و بهبود مستمر، انگیزش و ترغیب، مدیریت تغییر، نظارت مستمر، رابطه تنگاتنگ رهبر و پیرو و غیره شناخته می‌شود. در حوزه محیطی نیز یک رهبر استراتژیک باید با رصد کردن محیط اطراف سازمان، تفکر استراتژیک، تبیین مسیر صحیح، آینده‌نگری، پیش‌بینی کردن، مزیت رقابتی، مشتری مداری و توسعه بازار را در برنامه‌های خود لحاظ کند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که به‌غیراز ویژگی مزیت رقابتی ویژگی‌های دیگر رهبری استراتژیک با ویژگی‌های موردنیاز مدیران ارشد دانشگاه فرهنگیان از دیدگاه متخصصان دانشگاه مطابقت دارد.

تحلیل پدیدارشناسی معنای ذهنی دانشجو از دانشگاه

مسعود کوثری; مژگان خوشنام

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 171-193
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59732

هدف از پژوهش حاضر دستیابی به معنای ذهنی دانشجویان و درک آن‌ها از دانشگاه پیش از ورود به این محیط بوده است؛ بنابراین از روش پدیدارشناسی استفاده شد و با انجام مصاحبه‌های عمیق با ۵۳ دانشجوی دوره کارشناسی دانشگاه تهران از دانشکده­های علوم اجتماعی، فنی-مهندسی-علوم پایه، حقوق و علوم سیاسی، ادبیات و علوم انسانی و هنرهای زیبا به تحلیل اطلاعات پرداخته شد. نتیجه تحقیق، توصیفی سیستماتیک از معنای ذهنی دانشجو نسبت به دانشگاه ایرانی بوده است. برقراری ارتباط با سایر دانشجویان و ایجاد اکیپ­های دوستانه و تعاملات با جنس مخالف و افرادی از شهرهای دیگر و فرهنگ­های مختلف و گذران اوقات فراغت و زمان­های خارج از کلاس درس با آن‌ها، ازجمله ادراکات بسیاری از دانشجویان بوده است. دانشجویان می­خواهند با ورود به دانشگاه بزرگ و جامع در پایتخت پایگاه اجتماعی خود را بالاتر ببرند و کسب اعتبار کنند. با تمام نارضایتی­ها از خوابگاه، معنی ذهنی مثبتی که از آن در تصور دانشجو وجود دارد این است که زندگی در خوابگاه می­تواند سبب بالا بردن مهارت­هایی در فرد شود ازجمله کسب استقلال فردی، یادگیری مدیریت مالی، تقویت تعاملات اجتماعی، شناخت از خود و سازگاری با محیط. تعداد کمی از دانشجویان، معنای کسب مهارت در دانشگاه برای اشتغال در آینده را در ذهن داشتند.

ارزیابی عملکرد مدارس غیردولتی شهر تهران با مدل ترکیبی کارت امتیازی متوازن و تحلیل پوششی داده‌های بازه‌ای

سعید غفاری; عاطفه شیروانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 195-217
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59733

هدف از پژوهش حاضر بررسی مدارس غیردولتی به‌عنوان سازمانی مشارکتی و نو‌پدید در ایران، با هدف تفویض اختیار به صاحبان اصلی آموزش‌وپرورش یعنی اولیا و ایجاد فضای همیاری و همکاری تشکیل شد. سنجش اثربخشی این مدارس، از ابعاد درونی و بیرونی زمینه توسعه یا عدم توسعه آن و رفع نقاط قوت و ضعف را فراهم می­آورد. به این منظور در این مقاله از مدل ترکیبی کارت امتیاز متوازن و تحلیل پوششی داده‌های بازه‌ای استفاده شده است. پژوهش حاضر از نوع‌ کاربردی- تحلیلی و از جنبه روش گردآوری اطلاعات، یک پژوهش کتابخانه‌ای – میدانی است. در بخش گردآوری داده‌های کیفی، داده‌ها از افراد جامعه‌ی موردمطالعه که شامل کلیه مطلعین کلیدی و خبرگان حوزه کیفیت مدارس بوده، گردآوری شد. روش گردآوری داده­ها در بخش کیفی اغلب مصاحبه است. در پژوهش حاضر با توجه به موضوع و اهداف تحقیق از روش مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده خواهد شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با توجه به ماهیت کیفی اطلاعاتی که از مصاحبه به دست آمده و استخراج مفاهیم مشابه در آن‌ها از روش کدگذاری داده­های کیفی استفاده شده است. با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده تعداد 30 مدرسه از مناطق 20 گانه شهر تهران در سال تحصیلی 1396-1395 به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شده‌اند و از این تعداد 10 مدرسه دوره ابتدایی، 10 مدرسه دوره متوسطه اول و 10 مدرسه متوسطه دوم بودند. با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS استفاده شده است. این پژوهش مدل مناسب و کاربردی را برای رتبه‌بندی، برنامه‌ریزی و بهبود عملکرد مدارس ارائه می‌کند که می‌تواند در سازمان‌های دیگر مانند بانک‌ها، آب و غیره به کار گرفته شود.

مقایسه حرمت خود، منبع کنترل و کمال‌گرایی در دانشجویان ورزشکار و غیر ورزشکار

صابر مهری; محسن پروازی شندی; بیتا آجیل چی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 219-241
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59734

هدفاز پژوهش حاضر مقایسه حرمت خود، منبع کنترل و کمال­گرایی در دانشجویان زن و مرد ورزشکار با دانشجویان زن و مرد غیر ورزشکار بود. روش پژوهش علی مقایسه‌ای بود. جامعه آماری کلیه دانشجویان ورزشکار زن و مرد در دوازدهمین دوره المپیاد بازی‌های ورزشی در مردادماه سال 1393 در تهران بودند که از این تعداد 92 نفر به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند و با 92 دانشجوی غیر ورزشکار زن و مرد دانشگاه‌های تهران، شهید بهشتی، علامه طباطبائی و قم، ازلحاظ متغیرهای جمعیت شناختی شامل سن، جنس، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل همتا شدند به­منظور جمع­آوری داده­ها از پرسش­نامه­های حرمت خود کوپر اسمیت (1967)، منبع کنترل نوویکی و استریکلند (1973) و آزمون کمال­گرایی مثبت و منفی تری-شورت و همکاران (1995) استفاده شد. تحلیل واریانس دوعاملی چند متغیری نشان داد که بین افراد ورزشکار و غیر ورزشکار، در متغیرهای منبع کنترل و حرمت خود تفاوت معناداری وجود دارد؛ اما در مقایسه جنسیتی، زنان و مردان تنها در متغیر منبع کنترل تفاوت معنادار دارند. بررسی تعامل گروه با جنسیت نیز نشان داد که بین زنان و مردان ورزشکار در مقایسه با زنان و مردان غیر ورزشکار تنها در متغیر منبع کنترل تفاوت معنادار وجود دارد. تفاوت معناداری بین ورزشکاران و غیر ورزشکاران و زنان و مردان و همچنین تعامل ورزشکاری و جنس در خصوص متغیر کمال‌گرایی مشاهده نشد (05/0P). با توجه به یافته فوق به نظر می‌رسد تأثیر ورزش در بالا بردن حرمت خود در دانشجویان نه‌تنها در مواجهه آنان با مشکلات و شکست‌ها می‌تواند مفید باشد بلکه تأثیر به سزایی در تعاملات بهینه آنان دارد.

اثربخشی بستة آموزشی مبتنی بر نرم‌افزار چندرسانه‌ای ساخت نقشة ذهنی بر مهارت‌های شناختیِ درسِ علوم در دانش‌آموزان دختر پایة هشتمï€

نسرین صالحی نژاد; فریبرز درتاج; علی اکبر سیف; نورعلی فرخی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 7-37
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59725

مطالعة حاضر با هدف تعیین اثربخشی بستة آموزشی مبتنی بر نرم­افزار چندرسانه­ای ساخت نقشة ذهنی بر مهارت­های شناختیِ درسِ علومِ دانش­آموزان دختر پایة هشتم در سال تحصیلی 96-1395 انجام شده است. روش پژوهش، از نوع آزمایشی با طرح پیش­آزمون_ پس­آزمون با گروه کنترل بود. جامعة آماری پژوهش، کلیة دانش­آموزان دختر پایة هشتم مدارسِ دارای امکانات سخت­افزاریِ شهرِ کرمان بودند، که درمجموع تعداد 40 دانش­آموز با استفاده از روش نمونه­گیری خوشه­ای ­چندمرحله‌ای به‌عنوان نمونه انتخاب و به شیوة تصادفی در دو گروه (20 نفر گروه آزمایش و 20 نفر گروه کنترل) جایگزین شدند. در پیش­آزمون و پس­آزمون همة شرکت­کنندگان، با استفاده آزمون پژوهشگر ساختة مهارت­های شناختیِ درسِ علوم، شامل 60 سؤال چهارگزینه‌ای و 10 سؤال تشریحی، مورد ارزیابی قرار گرفتند. گروه آزمایش در 10 جلسة دوساعته بستة آموزشی مبتنی بر نرم­افزار ساختِ نقشة ذهنی و گروه کنترل آموزش مرسوم را از طرف معلم دریافت کردند. جهت تحلیل داده­های آماری از تحلیل کوواریانس تک­متغیری (ANCOVA) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد، دانش­آموزانی که بستة آموزشی مبتنی بر نرم­افزار ساختِ نقشة ذهنی را آموزش دیدند، نمراتِ بالاتری در مهارت­های شناختی کل و همچنین در کلیة سطوح مهارت­های شناختی به‌ویژه مهارت‌های (یادآوری، فهمیدن، کار بستن، تحلیل) کسب کردند. بر اساس نتایج این مطالعه پیشنهاد می­شود، نقشه­های ذهنی به‌عنوان ابزاری جهت فعال کردن یادگیری­های قبلی دانش­آموزان و ایجاد ارتباط بین مفاهیم درسی به‌منظور درک هر چه‌بهتر مطالب، در آموزش و تدریس مورداستفاده قرار گیرند.

رابطه مولفه های نابرابری جنسیتی با انگیزش تحصیلی زنان

وحید خوش روش; علیرضا کیامنش; هادی بهرامی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 39-57
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59726

هدف از پژوهش حاضر تعیین رابطه مؤلفه‌های نابرابری‌های جنسیتی در حیطه‎های اجتماعی، آموزشی-فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و حقوقی با انگیزش تحصیلی زنان بود. این پژوهش مقطعی از نوع همبستگی بوده است. شرکت‌کنندگان 360 زن دانشجوی 20 تا 35 ساله دانشگاه‌های آزاد ساری، تنکابن و چالوس بودند که به روش تصادفی و خوشه‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات از دو پرسشنامه سنجش نابرابری جنسیتی پژوهشگر ساخته و انگیزش تحصیلی والرند استفاده شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و رگرسیون در نسخه 23 SPSS انجام شد. بین کل مؤلفه‌های نابرابری جنسیتی با انگیزش تحصیلی ارتباط مثبت وجود داشت و با افزایش نابرابری جنسیتی، انگیزش افزایش می‌یافت. همبستگی بین نابرابری آموزشی، اقتصادی، حقوقی و سیاسی با انگیزش تحصیلی معنی‌دار بود. بر اساس یافته‌ها، اهمیت نابرابری جنسیتی بر انگیزش تحصیلی زنان موردبحث قرار گرفت.

عوامل موثر بر موفقیت تحصیلی رتبه‌های برتر کنکور : نظریه زمینه‌ای

محمد نریمانی; میرنادر میری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 59-79
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59728

هدف از پژوهش حاضر تعیین مؤلفه‌های تشکیل­دهنده و عوامل تأثیرگذار بر موفقیت تحصیلی رتبه­های برتر کنکور در قالب یک الگوی پارادایمی بود. برای دست­یابی به این هدف، از روش پژوهش کیفی، نظریه زمینه­ای­ مبتنی بر رویکرد اشتراوس و کوربین و مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. شرکت‌کنندگان شامل 33 دانشجوی رتبه برتر کنکور در مقاطع و رشته­های مختلف تحصیلی در سال 96-1395 بودند که بر اساس روش نمونه­گیری نظری و اصل اشباع انتخاب شدند. تجزیه‌وتحلیل اطلاعات بر اساس سه روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. یافته‏های پژوهش نشان داد که سازه موفقیت تحصیلی به‌عنوان مقوله اصلی مبتنی بر مؤلفه دست­یابی به اهداف است. از مؤلفه‌های تشکیل­دهنده این مقوله می­توان به قبولی در دانشگاه­های معتبر، رسیدن به مدارج عالی علمی و کسب تخصص در رشته تحصیلی اشاره کرد. همچنین از عوامل اثرگذار بر موفقیت تحصیلی می‏توان به غایت­نگری و خودباوری به‌عنوان شرایط علی؛ حمایت خانوادگی و امکانات آموزشی به‌عنوان شرایط زمینه­ای؛ هوش تحصیلی به‌عنوان شرایط واسطه­ای و پشتکار و برنامه‏ریزی به‌عنوان راهبرد اشاره کرد. مقوله مرکزی به دست آمده، انگیزش موفقیت تحصیلی است که تمام عوامل علی، زمینه­ای و مداخله­ای تأثیرگذار بر موفقیت تحصیلی را در بر گرفته و نیز پاسخ نهایی به سؤال اصلی پژوهش یعنی عوامل مؤثر بر موفقیت تحصیلی است.

هسته ارزشیابی‌های خود و فرسودگی تحصیلی: نقش واسطه‎ای سبک‌های مقابله‎ای

محتر٠نعمت طاوسی; زهرا قهری صارمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 81-101
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59729

هدف از پژوهش حاضر تعیین نقش واسطه‌ای سبک‌های مقابله در رابطه بین هسته ارزشیابی‌های خود و فرسودگی تحصیلی بوده است. با استفاده از روش خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 233 نفر از دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب در نیمسال تحصیلی دوم 95-94 انتخاب شدند و به مقیاس هسته ارزشیابی‌های خود (جاج، ارز، بونو و تورسن، 2003)، سیاهه فرسودگی تحصیلی (برسو، سالانوا و شوفلی، 2007) و فرم کوتاه سیاهه مقابله با شرایط تنیدگی‌زا (کالزبیک، ریجکان، هنگوون و دکر، 2002) پاسخ دادند. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که مقابله مسئله‌محور و مقابله هیجان‌محور در ارتباط بین هسته ارزشیابی‌های خود و مؤلفه‌های فرسودگی تحصیلی نقش واسطه‌ای معنادار دارد اما مقابله اجتنابی نقش واسطه‌ای معنادار ندارد. نتایج نشان داد مقابله مسئله‌محور و مقابله هیجان‌محور در ارتباط بین هسته ارزشیابی‌های خود با خستگی هیجانی و بی‌علاقگی تحصیلی نقش واسطه‌ای منفی معنادار و با ناکارآمدی تحصیلی نقش واسطه‌ای مثبت معنادار دارد. بر اساس یافته‎های این پژوهش می‌توان دریافت رگه‌های شخصیت به‌عنوان عامل فردی، تفاوت‌های افراد در سبک‌های مقابله و فرسودگی تحصیلی را پیش‌بینی می‎کند و درنتیجه آموزش سبک مقابله‌ای مناسب به دانشجویان، فرسودگی تحصیلی آن‌ها را کاهش می‎دهد

بررسی تطبیقی تأثیر توسعه آموزشی بر توسعه ایران و کشورهای منتخب

محمدجواد بربری; حسین راغفر; عبدالحسین کلانتری; غلامرضا غفاری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 81-136
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59730

در این پژوهش به‌منظور بررسی تأثیر آموزش بر توسعه، در بازه زمانی 2015-1980 در ایران و 11 کشور منتخب، اثر متغیرهای آموزشی (نرخ باسوادی، تعداد دانشجویان و هزینه آموزش عالی) بر روی توسعه مورد تحلیل قرار گرفته و با استفاده از تحلیل طولی و پانل دیتا، مدل موردنظر برازش داده شده است. مطابق یافته­های پژوهش از طریق تحلیل داده‌ها توسط نرم‌افزار R و روش تحلیل واریانس در شاخص‌های آموزش و توسعه اختلاف معناداری مشاهده شد. بر اساس مدل پانلی برازش داده شده بیشترین تأثیر را آموزش عمومی (نرخ سواد) و پس‌ازآن شاخص هزینه­های دولت در آموزش عالی بر توسعه داشتند. کشورهای انگلستان، ایالات‌متحده و ژاپن که دارای سابقه بیش­تری در امر توسعه آموزشی هستند، ازنظر شاخص­های توسعه هم در وضعیت بالاتری قرار داشتند. ضرایب تأثیرگذاری شاخص‌های آموزشی بر توسعه در زمینه آموزش­های عمومی بیانگر این بود که کوچک‌ترین تغییر در سطح سواد اثر بیش­تری روی شاخص توسعه در کشورهای توسعه یافته دارد؛ اما با توجه به پایین بودن نسبی سطح سواد در کشورهایی نظیر ایران، هند و مصر هنوز فضای زیادی برای سیاست­گذاری در آموزش عمومی جهت تأثیرگذاری بر توسعه وجود دارد. کشورهایی که دارای رشد شتابان و معاصر در توسعه آموزشی هستند (کره جنوبی، چین، ترکیه و برزیل) در میانه این دو طیف قرار داشتند. ازنظر تأثیرگذاری آموزش عالی بر توسعه، ضرایب کشورهای کمتر توسعه یافته اغلب بیشتر از کشورهای توسعه یافته بود. کشور ایران علیرغم اینکه در دوره مذکور با رشد فزاینده تعداد دانشجویان مواجه بود، شاخص توسعه از رشد مناسبی برخوردار نبود و ضرایب مربوط به شاخص آموزش عالی در مقدار پایین­تری نسبت به آنچه انتظار می­رود قرار گرفته بود. این بدین معنا است که علیرغم گسترش آموزش عالی دیگر عوامل منجر به توسعه در کشور فراهم نبوده و امکان پر کردن شکاف علمی و فنآورانه به وجود نیامده است.

تدوین مؤلفه‌های ویژگی‌های رهبری استراتژیک و بررسی تطابق آن با ویژگی‌های موردنیاز مدیران ارشد دانشگاه فرهنگیان از دیدگاه متخصصانï€

محمد امین زارعی; سید علی اکبر افجه ای; وحید خاشعی ورنامخواستی; مصطفی دلشاد تهرانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 137-170
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59731

این پژوهش با هدف تدوین مؤلفه‌های رهبری استراتژیک از طریق مراجعه به نظریات و تعاریف ارائه شده از سوی متخصصین و بررسی تطابق آن با ویژگی‌های موردنیاز مدیران ارشد دانشگاه فرهنگیان انجام شده است. جامعه پژوهش حاضر در بخش کیفی متشکل از تعاریف ارائه شده از سوی صاحب‏نظران رهبری استراتژیک در منابع انگلیسی حدفاصل زمانی 1980 تا سال 2015 و حدفاصل 1373 تا 1392 در منابع فارسی بوده، همچنین 50 نفر در بخش کمی به‌صورت در دسترس انتخاب شدند. برای دستیابی به اهداف فوق از روش پژوهش آمیخته استفاده شده است. در مرحلۀ کیفی برای استخراج و تدوین مؤلفه‌ها از روش تحلیل محتوای کیفی و در مرحلۀ کمی از روش مطالعه موردی توصیفی استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که از جنبه فردی، رهبری استراتژیک دارای ویژگی‌هایی چون خرد مدیریتی، یادگیرندگی، انعطاف‌پذیری، ظرفیت جذب، ظرفیت تنظیم و تنش خلاق است. ازنظر سازمانی، رهبر استراتژیک با ویژگی‌های پیوند فعالیت‌ها با استراتژی سازمان، یکسان نگری به حال و آینده، مدیریت سراسری، بهره‌وری و بهبود مستمر، انگیزش و ترغیب، مدیریت تغییر، نظارت مستمر، رابطه تنگاتنگ رهبر و پیرو و غیره شناخته می‌شود. در حوزه محیطی نیز یک رهبر استراتژیک باید با رصد کردن محیط اطراف سازمان، تفکر استراتژیک، تبیین مسیر صحیح، آینده‌نگری، پیش‌بینی کردن، مزیت رقابتی، مشتری مداری و توسعه بازار را در برنامه‌های خود لحاظ کند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که به‌غیراز ویژگی مزیت رقابتی ویژگی‌های دیگر رهبری استراتژیک با ویژگی‌های موردنیاز مدیران ارشد دانشگاه فرهنگیان از دیدگاه متخصصان دانشگاه مطابقت دارد.

تحلیل پدیدارشناسی معنای ذهنی دانشجو از دانشگاه

مسعود Ú©ÙˆØ «Ø±ÛŒ; مژگان خوشناÙ

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 171-193
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59732

هدف از پژوهش حاضر دستیابی به معنای ذهنی دانشجویان و درک آن‌ها از دانشگاه پیش از ورود به این محیط بوده است؛ بنابراین از روش پدیدارشناسی استفاده شد و با انجام مصاحبه‌های عمیق با ۵۳ دانشجوی دوره کارشناسی دانشگاه تهران از دانشکده­های علوم اجتماعی، فنی-مهندسی-علوم پایه، حقوق و علوم سیاسی، ادبیات و علوم انسانی و هنرهای زیبا به تحلیل اطلاعات پرداخته شد. نتیجه تحقیق، توصیفی سیستماتیک از معنای ذهنی دانشجو نسبت به دانشگاه ایرانی بوده است. برقراری ارتباط با سایر دانشجویان و ایجاد اکیپ­های دوستانه و تعاملات با جنس مخالف و افرادی از شهرهای دیگر و فرهنگ­های مختلف و گذران اوقات فراغت و زمان­های خارج از کلاس درس با آن‌ها، ازجمله ادراکات بسیاری از دانشجویان بوده است. دانشجویان می­خواهند با ورود به دانشگاه بزرگ و جامع در پایتخت پایگاه اجتماعی خود را بالاتر ببرند و کسب اعتبار کنند. با تمام نارضایتی­ها از خوابگاه، معنی ذهنی مثبتی که از آن در تصور دانشجو وجود دارد این است که زندگی در خوابگاه می­تواند سبب بالا بردن مهارت­هایی در فرد شود ازجمله کسب استقلال فردی، یادگیری مدیریت مالی، تقویت تعاملات اجتماعی، شناخت از خود و سازگاری با محیط. تعداد کمی از دانشجویان، معنای کسب مهارت در دانشگاه برای اشتغال در آینده را در ذهن داشتند.

ارزیابی عملکرد مدارس غیردولتی شهر تهران با مدل ترکیبی کارت امتیازی متوازن و تحلیل پوششی داده‌های بازه‌ای

سعید غفاری; عاطفه شیروانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 195-217
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59733

هدف از پژوهش حاضر بررسی مدارس غیردولتی به‌عنوان سازمانی مشارکتی و نو‌پدید در ایران، با هدف تفویض اختیار به صاحبان اصلی آموزش‌وپرورش یعنی اولیا و ایجاد فضای همیاری و همکاری تشکیل شد. سنجش اثربخشی این مدارس، از ابعاد درونی و بیرونی زمینه توسعه یا عدم توسعه آن و رفع نقاط قوت و ضعف را فراهم می­آورد. به این منظور در این مقاله از مدل ترکیبی کارت امتیاز متوازن و تحلیل پوششی داده‌های بازه‌ای استفاده شده است. پژوهش حاضر از نوع‌ کاربردی- تحلیلی و از جنبه روش گردآوری اطلاعات، یک پژوهش کتابخانه‌ای – میدانی است. در بخش گردآوری داده‌های کیفی، داده‌ها از افراد جامعه‌ی موردمطالعه که شامل کلیه مطلعین کلیدی و خبرگان حوزه کیفیت مدارس بوده، گردآوری شد. روش گردآوری داده­ها در بخش کیفی اغلب مصاحبه است. در پژوهش حاضر با توجه به موضوع و اهداف تحقیق از روش مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده خواهد شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با توجه به ماهیت کیفی اطلاعاتی که از مصاحبه به دست آمده و استخراج مفاهیم مشابه در آن‌ها از روش کدگذاری داده­های کیفی استفاده شده است. با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده تعداد 30 مدرسه از مناطق 20 گانه شهر تهران در سال تحصیلی 1396-1395 به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شده‌اند و از این تعداد 10 مدرسه دوره ابتدایی، 10 مدرسه دوره متوسطه اول و 10 مدرسه متوسطه دوم بودند. با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS استفاده شده است. این پژوهش مدل مناسب و کاربردی را برای رتبه‌بندی، برنامه‌ریزی و بهبود عملکرد مدارس ارائه می‌کند که می‌تواند در سازمان‌های دیگر مانند بانک‌ها، آب و غیره به کار گرفته شود.

مقایسه حرمت خود، منبع کنترل و کمال‌گرایی در دانشجویان ورزشکار و غیر ورزشکار

صابر مهری; محسن پروازی شندی; بیتا آجیل چی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 11, شماره 38, صفحه 219-241
شناسه ديجيتال (DOI): 10.22034/jiera.2017.59734

هدفاز پژوهش حاضر مقایسه حرمت خود، منبع کنترل و کمال­گرایی در دانشجویان زن و مرد ورزشکار با دانشجویان زن و مرد غیر ورزشکار بود. روش پژوهش علی مقایسه‌ای بود. جامعه آماری کلیه دانشجویان ورزشکار زن و مرد در دوازدهمین دوره المپیاد بازی‌های ورزشی در مردادماه سال 1393 در تهران بودند که از این تعداد 92 نفر به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند و با 92 دانشجوی غیر ورزشکار زن و مرد دانشگاه‌های تهران، شهید بهشتی، علامه طباطبائی و قم، ازلحاظ متغیرهای جمعیت شناختی شامل سن، جنس، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل همتا شدند به­منظور جمع­آوری داده­ها از پرسش­نامه­های حرمت خود کوپر اسمیت (1967)، منبع کنترل نوویکی و استریکلند (1973) و آزمون کمال­گرایی مثبت و منفی تری-شورت و همکاران (1995) استفاده شد. تحلیل واریانس دوعاملی چند متغیری نشان داد که بین افراد ورزشکار و غیر ورزشکار، در متغیرهای منبع کنترل و حرمت خود تفاوت معناداری وجود دارد؛ اما در مقایسه جنسیتی، زنان و مردان تنها در متغیر منبع کنترل تفاوت معنادار دارند. بررسی تعامل گروه با جنسیت نیز نشان داد که بین زنان و مردان ورزشکار در مقایسه با زنان و مردان غیر ورزشکار تنها در متغیر منبع کنترل تفاوت معنادار وجود دارد. تفاوت معناداری بین ورزشکاران و غیر ورزشکاران و زنان و مردان و همچنین تعامل ورزشکاری و جنس در خصوص متغیر کمال‌گرایی مشاهده نشد (05/0P). با توجه به یافته فوق به نظر می‌رسد تأثیر ورزش در بالا بردن حرمت خود در دانشجویان نه‌تنها در مواجهه آنان با مشکلات و شکست‌ها می‌تواند مفید باشد بلکه تأثیر به سزایی در تعاملات بهینه آنان دارد.