پژوهش در نظامهای آموزشی

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: انجمن پژوهشهای آموزشی ایران

سردبير: دکتر فریبرز درتاج

شاپا: ۲۳۸۳-۱۳۲۴

ايميل:  info@jiera.ir

وبسایت:  www.jiera.ir

تعداد شماره ها: 48

تعداد مقالات: 948

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

تأثیر آموزش از راه دور مبتنی بر موک بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه پیام نور

فریبا درتاج; اسماعیل زارعی زوارکی; خدیجه علی آبادی; مهران فرج اللهی; علی دلاور

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 1-20

هدف از پژوهش حاضر،تعیین تأثیرآموزش از راه دور(مبتنی برموک)برعملکرد­تحصیلی دانشجویان دانشگاه پیام نورمرکز کرمان می باشد. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی بود که در این پژوهش از نمونه‌گیری خوشه‌ای با حجم مناسب (یک کلاس در گروه آزمایش ویک کلاس در گروه کنترل) استفاده شده ،روش انتخاب نمونه، به‌صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای یک مرحله‌ای می باشد. جامعه آماری دانشجویان دانشگاه پیام نور کرمان می باشند که  40 نفر از آن ها) 20 نفر گروه کنترل و 20 نفر گروه آزمایش) به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای آزمون فرضیه های پژوهش از تحلیل کوواریانس تک و چند متغیری برای تعدیل اختلافات اولیه ( کنترل آماری اختلافات اولیه) گروه آزمایش و گروه کنترل استفاده شد. برای بررسی عملکرد تحصیلی  دانشجویان ازآزمون استاندارد کتاب تکنولوژی آموزشی استفاده گردید.یافته های پژوهش نشان داد که بین میانگین نمرات عملکرد تحصیلی گروه آزمایش وگروه گواه در مرحله پس آزمون،پس از حذف اثر پیش آزمون،تفاوت معناداری وجود داردومیانگین تعدیل شده نمرات  عملکرد تحصیلی در گروه آزمایش،بالاتر از میانگین تعدیل شده نمرات پس آزمون در گروه گواه بود. متغیر آزمایشی با اندازه اثر 52/0، 52 درصد از واریانس متغیر عملکرد تحصیلی را پیش بینی کرد. بنابراین آموزش با موکبر افزایش میزان عملکرد تحصیلی دانشجویان در درس تکنولوژی آموزشی تاثیر مثبت دارد.براساس نتایج حاصله ،پیشنهاد می شوداز فناوری موکبرای غنی سازی آموزش سایردروس دانشجویان دانشگاه پیام نوراستفاده شود.

بررسی اثربخشی آموزش امید بر سرزندگی تحصیلی دانش‌ آموزان دوره دوم متوسطه

هانیه یاوری; فریبرز درتاج; حسن اسدزاده

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 21-34

هدف پژوهش بررسی اثربخشی آموزش امید بر سرزندگی تحصیلی دانش­آموزان دوره متوسطه بوده است. پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری کلیه دانش­آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر همدان در سال تحصیلی 1396-1395 به تعداد 3800 نقر بودند. به روش نمونه­گیری تصادفی ساده 30 نفر انتخاب، و در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل(15 نفر) جایگزین شدند. برای انجام پژوهش ابتدا در شرایط یکسان از هر دو گروه پیش آزمون با استفاده از  پرسشنامه ی سرزندگی تحصیلی مارتین و مارش (2006) به عمل آمد و سپس گروه آزمایش به مدت 8 جلسه تحت آموزش امید قرار گرفتند. هر هفته یک جلسه90 دقیقه ای به طول انجامید. پس از اتمام جلسات آموزشی بر روی گروه آزمایش از هر دو گروه در شرایط یکسان پس آزمون به عمل آمد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و آمار استنباطی شامل تحلیل کووایانس استفاده شد. نتایج نشان داد که بین میانگین پس آزمون دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معنی داری وجود دارد ، در نتیجه آﻣﻮزش امید بر سرزندگی تحصیلی داﻧﺶآﻣﻮزان دﺧﺘﺮ موثر بوده است. با توجه به اثربخشی آموزش امید می­توان از آن در جهت افزایش سرزندگی تحصیلی داﻧﺶآﻣﻮزان دﺧﺘﺮ استفاده کرد.

طراحی الگویی برای آموزش‌های مبتنی بر وب بر اساس عامل حضور

عباس تقی زاده; جواد حاتمی; هاشم فردانش; امید نوروزی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 35-59

تا به امروز آموزش مبتنی بر وب روند رو به رشدی را طی نموده است. تعداد بی‌شماری از دوره‌های آموزش مبتنی بر وب توسط مؤسسات آموزشی در سرتاسر دنیا ارائه شده است. برغم افزایش چشم‌گیر دوره‌های مبتنی بر وب و فراگیرانی که در این دوره‌ها ثبت‌نام می‌کنند،  نشانه‌های زیادی مبنی بر اینکه دوره‌های فوق در برآورده سازی نیازهای فراگیران ناموفق بوده و فراگیران تجارب ناموفقی را از چنین دوره‌هایی به یاد دارند،  به چشم می‌خورد. در این بین نتایج بسیاری از تحقیقات نشان می‌دهد عامل حضور، عامل مهمی در پیشرفت و موثر بودن همه آموزش‌ها از جمله آموزش‌های سنتی و از راه دور بوده و همبستگی بالایی با پیشرفت تحصیلی و رضایت فراگیران دارد. بر این اساس، پژوهش حاضر باهدف طراحی الگویی برای آموزش‌های مبتنی بر وب بر اساس عامل حضور انجام شد. روش تحقیق مورد استفاده در این مطالعه، تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی بود جامعه پژوهش، شامل کلیه منابع و مقالات مرتبط نمایه شده در پایگاه‌های اطلاعاتی پروکوئیست، اسپرینگر، ساینسدایرکت، امرالد، ابسکو، سیج، اریک، و گوگل اسکولار بود. نمونه‌برداری از این منابع با روش نمونه‌گیری هدفمند انجام گرفت، 39 مقاله و کتاب مطابق معیارهای مورد نظر بررسی شد و داده‌های حاصله برای تشکیل چهارچوب پیشنهادی تلفیق گردید.

ارائه مدل مفهومی صلاحیت حرفه ای ارزشیابان و ممیزان کیفیت در نظام آموزش عالی

رضا محمدی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 61-99

کیفیت آموزش عالی و بهبود و ارتقاء آن به خودی خود ایجاد نمیشود و مستلزم برنامهریزی علمـی وعملی است و یکی از وجوه مورد توجه در طراحی و استقرار ساختار مناسب آن بایستی انتخـاب افـرادشایسته و با صلاحیت در حوزه ارزشیابی و ممیزی کیفیت و آموزش مستمر آنها باشد. پژوهش حاضـربا هدف شناسایی صلاحیت حرفهای ارزشیابان و ممیزان کیفیت در نظام آموزش عالی و ارائه چارچوباولیه نظام صلاحیت حرفهای در 11نهاد/انجمن متولی دارای تجربه ارزشیابی و ممیزی کیفیت آمـوزشعالی )انجمن ارزیابی استرالیا، انجمن ارزیابی نیوزیلند، انجمن ارزیابی اتحادیه اروپـا، انجمـن ارزیـابیکانادا، انجمن ارزیابی آلمان، انجمن ارزیابی ژاپن، انجمن ارزشیابی انگلستان، انجمن ارزشیابی آفریقـایجنوبی، انجمن ارزیابی فنلاند، انجمن بینالمللی توسعهی ارزشیابی، انجمن ارزشیابی دانشگاه میشگان(با استفاده از شیوه سندکاوی و بررسی تطبیقی انجام شده است. براساس نتایج پژوهش چارچوب اولیـهنظام صلاحیت حرفهای ارزشیابان و ممیزان کیفیت در نظام آموزش عالی ارائه شده است

الگویابی ساختاری تأثیر کیفیت زندگی کاری بر اعتیاد به کار اعضای هیئت‌ علمی دانشگاه

حسین جناآبادی; بهاره عزیزی نژاد

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 101-116

هدف کلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر کیفیت زندگی کاری بر اعتیاد به کار اعضای هیئت‌علمی دانشگاه با ارائه مدل معادلات ساختاری می‌باشد. روش تحقیق توصیفی ـ همبستگی است. جامعه آماری شامل اعضای هیئت‌علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان می‌باشد که حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان و با نمونه‌گیری تصادفی مرحله‌ای 350 نفر به دست آمد. ابزار اندازه‌گیری شامل دو پرسشنامه کیفیت زندگی کاری والتون و اعتیاد به کار اسپنس و رابینز با پایایی مطلوب می‌باشد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی و با نرم‌افزار لیزرل انجام گرفت. اهم یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشترین تأثیر مرتبط با مؤلفه دلبستگی اجتماعی از مفهوم کیفیت زندگی کاری بوده و سپس در تأثیرگذاری اعتیاد به کار نیز بیشترین مؤلفه تأثیرپذیر عجین شدن با کار می‌باشد. در واقع می‌توان نتیجه گرفت که زندگی کاری خوشایند با تمرکز بر دلبستگی اجتماعی مابین اعضای هیئت‌علمی دانشگاه بر بروز اعتیاد عجین شدن با کار تأثیر دارد. در نهایت مدل معادلات ساختاری تحقیق و برازش آن مبتنی بر نتایج به دست آمده تأیید شده است.

تحلیل محتوای مثنویی مولوی بر اساس شاخص‌های جبر و اختیار در تربیت و آموزش انسان

فریده محسنی هنجنی; احمد خاتمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 118-149

مولوی یکی از شخصیت‌های برجسته تاریخ و تمدن ایران اسلامی است که به لحاظ جامعیت فکر و آرا و اندیشه­های بدیعش همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. مولانا علاوه بر آن که شاعری چیره‌دست و تواناست دیدگاه‌های ارزشمندی در زمینه عرفان، اخلاق و کلام و غیره نیز دارد. بنابراین هدف پژوهش حاضر نیز بررسی داستان‌های مثنوی مولوی بر اساس شاخص های جبر و اختیار در دیدگاه تربیتی، کلامی و عرفانی مولاناست. روش پژوهش حاضر تحلیل محتوای کیفی با رویکرد توصیفی تفسیری می­باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه حکایات، اشارات و تمثیلات دفاتر شش‌گانه مثنوی مولوی تشکیل می­داد که با توجه به امکان بررسی کلیه حکایات، اشارات و تمثیلات، بجای نمونه‌گیری، بررسی به صورت سرشماری انجام شد. در نهایت تعداد 66 درون‌مایه و مضمون مرتبط با مسئله جبر و اختیار از موارد مورد بررسی استخراج شد. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که ذوق و اندیشه عرفانی مولوی از یک سو و نگرش او به مسئله تربیت‌پذیری انسان از سوی دیگر موجب شده است که مولوی در مثنوی خود نسبت به جبر و اختیار نظری متفاوت داشته باشد. از دیدگاه تربیتی و اخلاقی مولوی، با توجه به دو سوی حیوانی و فرشتگی انسان و انتخاب گریزناپذیر ذاتی و دائمی که هویت اخلاقی انسان را می‌سازد، با جبرگرایی به شدت مخالفت می‌کند و جبریان را فریبکار می‌نامند. از دیدگاه کلامی نیز جبر متکلمان را جبر عامه نامیده، معتقدان به آن را بی‌اعتبار می‌داند. دیدگاه عرفانی مولوی نیز درباره جبر و اختیار بیان‌کننده آن است که وجود مطلق فقط از آن خداوند است و هر خیر و شری از جانب اوست و این جبر عامه نیست بلکه اثر معیت با حق و حاصل فنا در ذات خداوندی است.

تأثیر آموزش مهارت‏های تفکر انتقادی بر خود نظم ‏دهی دانش‌ آموزان پایۀ اوّل دورۀ متوسطۀ دوم

علی شیخ الاسلامی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 149-162

پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش مهارتهای تفکر انتقادی بر خودنظمدهی دانشآموزان انجام گرفت. روش پژوهش، نیمهآزمایشیبا طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعهی آماری پژوهش را تمـامی دانـشآمـوزان پسـر پایـهی اول دورهی متوسـطهی دومناحیهی دو شهر اردبیل در سالتحصیلی 1394-95تشکیل میدادند که از میان آنها با اسـتفاده از روش نمونـهگیـری تصـادفی خوشـهای، 60دانشآموز انتخاب شده و بهطور تصادفی در گروه آزمایش ) 30نفر( و گروه کنترل ) 30نفر( جایگزین شدند. به شرکتکنندگان گروه آزمایش،6جلسه مهارتهای تفکر انتقادی آموزش داده شد. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامهی خودنظمدهی بوفارد استفاده شـد. دادههـا بـا روشآماری کواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافتهها نشان داد که فرضیهی پژوهش مبنی بر تأثیر آموزش مهارتهای تفکر انتقـادی بـرخودنظمدهی دانشآموزان مورد تأیید قرار گرفته است. بدین صورت که میانگین نمرههای پسآزمون دانشآموزان گـروه آزمـایش نسـبت بـهدانشآموزان گروه کنترل بهطور معناداری در خودنظمدهی بیشتر بود. بنابراین، میتوان نتیجه گرفت که آموزش مهارتهای تفکـر انتقـادی درافزایش خودنظمدهی دانشآموزان تأثیر معناداری دارد

اثربخشی آموزش تفکر ریاضی بر عملکرد ریاضی دانش‌ آموزان پسر پایه دوم ابتدایی

یاسر رضاپورمیرصالح; مهدی دلاوری; مجید سلیمانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 163-186

پژوهش حاضر باهدف تعیین تأثیر آموزش تفکر ریاضی بـر عملکـرد ریاضـی دانـشآمـوزان پایـه دومابتدایی انجام شد. این پژوهش یک مطالعه نیمه آزمایشی از نوع پیشآزمون-پس آزمون با گروه کنتـرلبود. از بین کلاسهای پایه دوم مدارس دوره اول ابتدایی در شهرستان میبد در سال تحصـیلی ،92 -93دو کلاس به شیوه نمونهگیری تصادفی خوشهای انتخاب و پس از همتا کـردن دانـشآمـوزان از لحـاظعملکرد ریاضی، یکی از کلاسها به تصادف به عنوان گروه آزمایش و کـلاس دیگـر بـه عنـوان گـروهکنترل انتخاب شد. به دانشآموزان گروه آزمایش، 11جلسه دوساعته )هر هفتـه دو جلسـه(، خـارج ازبرنامههای کلاسی، برنامه آموزشی تفکر ریاضی ارائه شد، درحالیکه شرکتکننـدگان گـروه کنتـرل درانتظار آموزش قرار داده شدند. هر دو گروه یکبار قبل از اجرای برنامه آموزشی و یکبـار پـس از آن بـهسؤالات آزمون ریاضی کی مت و یک آزمون محقق ساخته پاسخ دادند. همچنین از نمرات نیمسال اولو دوم دانشآموزان نیز به عنوان پیشآزمون و پس آزمون استفاده شد. نتایج تحلیل کوواریانس چندراهه)مانکوا( نشان داد که دانشآموزان گروه آزمایش بهطور معنیداری در هردو آزمون محقق ساخته و کـیمت و همچنین در نمرات نیمسال دوم، نتیجهای بهتر از دانشآموزان گروه کنتـرل گرفتـهانـد؛ بنـابراینمیتوان نتیجه گرفت که آموزش تفکر ریاضی بر بهبود عملکرد ریاضی دانشآمـوزان شـرکتکننـده درپژوهش تأثیر معنیداری داشته است

تأثیر الگوی طراحی آموزشی تلفیقی مبتنی بر اصول سازنده‌گرایانه بر میزان پیشرفت‌ تحصیلی دانش‌ آموزان در درس زیست‌ شناسی

نرگس فیض آبادی; نرجس خاتون اوبسی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 188-199

در صورتی میتوان آموزشی را اثربخش دانست که از مبنای طراحی آموزشی مناسبی برخـوردار باشـد.در واقع بدون طراحی آموزشی مناسب، هیچ آموزشی اثربخش نخواهـد بـود. هـدف از ایـن پـژوهش،بررسی تأثیر طراحی آموزشی تلفیقـی مبتنـی بـر اصـول سـازندهگرایانـه بـر میـزان پیشـرفتتحصـیلیدانشآموزان در درس زیستشناسی بود. روش این پژوهش نیمـهآزمایشـی و طـرح آن پـیشآزمـون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشآموزان پایـه سـوم متوسـطه شـهرالبرز در سال تحصیلی 94-95بود. از این جامعه آماری تعداد 30نفر از طریـق نمونـهگیـری تصـادفیساده انتخاب و در دو گروه کنترل و آزمایش گماشته شدند. برای تحلیل دادههـا از آزمـون آمـاری تـیزوجی به کمک نرمافزار SPSSاستفاده شد. یافتههای پـژوهش نشـان داد میـزان پیشـرفتتحصـیلیدانشآموزانی که درس زیستشناسی را بر اساس الگوی طراحـی آموزشـی تلفیقـی مبتنـی بـر اصـولسازندهگرایانـه آمـوزش دیدنـد، بـیشتـر از میـزان پیشـرفتتحصـیلی دانـشآمـوزانی بـود کـه درسزیستشناسی را به روش متداول آموزش دیدند. با توجه به نتیجه پژوهش مبنی بر تأثیر الگوی طراحیآموزشی تلفیقی مبتنی بر اصول سازندهگرایانه در درس زیسـتشناسـی، بـه مجریـان آمـوزش توصـیهمیشود که از اصول طراحی آموزشی سازندهگرایانه در فرآیند یاددهی-یـادگیری درس زیسـتشناسـیاستفاده نمایند

تحلیل کیفی اصول مستندسازی تجارب سازمانی روسای دانشگاه: گامی در جهت ارزش آفرینی تجربه سازمانی

اصغر زمانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 201-228

در مقاله حاضر ضمن توجه به اهمیت مستند سازی تجارب مدیران به تحلیل کیفی اصول مستند سازی تجارب روسای دانشگاه پرداخته و در نهایت براساس مصاحبه صورت گرفته با خبرگان ، ساختار فرایند مستندسازی، ارزیابی و انتشار تجربیات به عنوان یک چارچوب و با روش علمی و کاربردی طراحی شد. ساختارطراحی شده از شیوه های مدیریت دانش، مدیریت استراتژیک ، مدیریت کیفیت، مدیریت ارزیابی عملکرد، مدیریت فناوری اطلاعات و نیز تکنیک­هایی همچون مورد نویسی، خاطره نویسی، سخنرانی، تهیه فیلم و... الهام گرفته است و براساس مفهوم سازمان یادگیرنده طراحی و تدوین شده است. بر اساس این ساختار، فرایند نظام مستندسازی تجربیات مدیران از یک فرایند سه مرحله ای تبعیت می­کند. این مراحل عبارتند از:برنامه ریزی مستند سازی، 2- اجرای مستند سازی، 3- پایش ،کنترل،تسهیم. هریک از این مراحل نیز به فعالیت ها و سپس گام های مختلف درهرفعالیت تقسیم می­شود که مستند ساز را به نتیجه منطقی و مورد نظر می­رساند.

تحلیل آماری عوامل مؤثر بر نمره آزمون کارشناسی ارشد با استفاده از مدل لگ خطی

فرزاد اسکندری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 229-246

در آزمونهای سراسری مانند آزمون کارشناسی ارشد که سنجش داوطلبـان توسـط یـک معیـار واحـدصورت میگیرد، به دلایل مختلفی از جمله متفاوت بودن آموزش مقطع کارشناسی از جنبههای مختلفیمانند استاد، شیوه ارزشگذاری، امکانات آموزشی و بسیاری از عوامل دیگر و در نتیجـه عـدم یکسـانیمعدل کارشناسی داوطلبان و همچنین یکسان نبودن انگیزههای ادامه تحصیل دانشجویان پسر و دختر کهباعث یم شود سطح متفاوت تحصیلی در میان دختران و پسران ایجاد گـردد و بـه نـوعی مـیتوانـد درنتیجه نمره در آزمون کارشناسی ارشد افراد اثرگذار باشد. این موضوع در گروههای مختلـف آموزشـینیز متفاوت از یکدیگر خواهد بود، در این پژوهش بررسی فوق به صورت مـوردی بـرای گـروه علـومانسانی مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. نتایج بیان یم کند که هر دو عامـل متفـاوت بـودن عوامـلآموزشی در مقطع کارشناسی که باعث عـدم یکسـانی معـدل کارشناسـی داوطلبـان و همچنـین سـطحآموزش متفاوت تحصیلی در میان دختران و پسران، در نتیجه نمره در آزمـون کارشناسـی ارشـد افـراداثرگذار بوده است. نتایج بر اساس روشهای چند متغیره گسسته برای جداول پیشایندی سه طرفه انجامگرفته است

بررسی اثر بخشی آموزش موقعیت کنترل بر هدف گذاری و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه سیرجان در سال تحصیلی 95-

ویدا اندیشمند; عهدیه ابراهیمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 266-279

هدف از انجام این پژوهش بررسی اثربخشی آموزش موقعیت کنترل بر هدف گذاری و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه سیرجان می باشد. روش انجام این پژوهش به صورت نیمه تجربی با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه تجربی و کنترل می باشد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانش آموزان دختر مقطع متوسطه سیرجان در سال تحصیلی 95-94 تشکیل داده اند. در این پژوهش با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی – خوشه ای 40 نفر برای نمونه آماری انتخاب شد. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس (1970) و پرسشنامه جهت گیری هدف الیوت و مک گریگور (2001) بود. نتایج بدست آمده از تحلیل واریانس دو متغیره نشان دهنده ی این است که سطح معنی داری کمتر 05/0 است. یعنی آموزش موقعیت کنترل بر هدف گذاری و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه تاثیر دارد. و همچنین مقدار برابر 637/0 است که نشان دهنده ی این است درصد (637/0) قابل توجهی از تغییرات انگیزه پیشرفت و هدف گذاری بر اثر آموزش موقعیت کنترل است.

تأثیر آموزش از راه دور مبتنی بر موک بر عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه پیام نور

فریبا درتاج; اسماعیل زارعی زوارکی; خدیجه علی آبادی; مهران فرج اللهی; علی دلاور

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 1-20

هدف از پژوهش حاضر،تعیین تأثیرآموزش از راه دور(مبتنی برموک)برعملکرد­تحصیلی دانشجویان دانشگاه پیام نورمرکز کرمان می باشد. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی بود که در این پژوهش از نمونه‌گیری خوشه‌ای با حجم مناسب (یک کلاس در گروه آزمایش ویک کلاس در گروه کنترل) استفاده شده ،روش انتخاب نمونه، به‌صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای یک مرحله‌ای می باشد. جامعه آماری دانشجویان دانشگاه پیام نور کرمان می باشند که  40 نفر از آن ها) 20 نفر گروه کنترل و 20 نفر گروه آزمایش) به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای آزمون فرضیه های پژوهش از تحلیل کوواریانس تک و چند متغیری برای تعدیل اختلافات اولیه ( کنترل آماری اختلافات اولیه) گروه آزمایش و گروه کنترل استفاده شد. برای بررسی عملکرد تحصیلی  دانشجویان ازآزمون استاندارد کتاب تکنولوژی آموزشی استفاده گردید.یافته های پژوهش نشان داد که بین میانگین نمرات عملکرد تحصیلی گروه آزمایش وگروه گواه در مرحله پس آزمون،پس از حذف اثر پیش آزمون،تفاوت معناداری وجود داردومیانگین تعدیل شده نمرات  عملکرد تحصیلی در گروه آزمایش،بالاتر از میانگین تعدیل شده نمرات پس آزمون در گروه گواه بود. متغیر آزمایشی با اندازه اثر 52/0، 52 درصد از واریانس متغیر عملکرد تحصیلی را پیش بینی کرد. بنابراین آموزش با موکبر افزایش میزان عملکرد تحصیلی دانشجویان در درس تکنولوژی آموزشی تاثیر مثبت دارد.براساس نتایج حاصله ،پیشنهاد می شوداز فناوری موکبرای غنی سازی آموزش سایردروس دانشجویان دانشگاه پیام نوراستفاده شود. Â

بررسی اثربخشی آموزش امید بر سرزندگی تحصیلی دانش‌ آموزان دوره دوم متوسطه

هانیه یاوری; فریبرز درتاج; حسن اسدزاده

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 21-34

هدف پژوهش بررسی اثربخشی آموزش امید بر سرزندگی تحصیلی دانش­آموزان دوره متوسطه بوده است. پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری کلیه دانش­آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر همدان در سال تحصیلی 1396-1395 به تعداد 3800 نقر بودند. به روش نمونه­گیری تصادفی ساده 30 نفر انتخاب، و در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل(15 نفر) جایگزین شدند. برای انجام پژوهش ابتدا در شرایط یکسان از هر دو گروه پیش آزمون با استفاده از  پرسشنامه ی سرزندگی تحصیلی مارتین و مارش (2006) به عمل آمد و سپس گروه آزمایش به مدت 8 جلسه تحت آموزش امید قرار گرفتند. هر هفته یک جلسه90 دقیقه ای به طول انجامید. پس از اتمام جلسات آموزشی بر روی گروه آزمایش از هر دو گروه در شرایط یکسان پس آزمون به عمل آمد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و آمار استنباطی شامل تحلیل کووایانس استفاده شد. نتایج نشان داد که بین میانگین پس آزمون دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معنی داری وجود دارد ، در نتیجه آﻣﻮزش امید بر سرزندگی تحصیلی داﻧﺶآﻣﻮزان دﺧﺘﺮ موثر بوده است. با توجه به اثربخشی آموزش امید می­توان از آن در جهت افزایش سرزندگی تحصیلی داﻧﺶآﻣﻮزان دﺧﺘﺮ استفاده کرد. Â

طراحی الگویی برای آموزش‌های مبتنی بر وب بر اساس عامل حضور

عباس تقی زاده; جواد حاتمی; هاش٠فردانش; امید نوروزی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 35-59

تا به امروز آموزش مبتنی بر وب روند رو به رشدی را طی نموده است. تعداد بی‌شماری از دوره‌های آموزش مبتنی بر وب توسط مؤسسات آموزشی در سرتاسر دنیا ارائه شده است. برغم افزایش چشم‌گیر دوره‌های مبتنی بر وب و فراگیرانی که در این دوره‌ها ثبت‌نام می‌کنند،  نشانه‌های زیادی مبنی بر اینکه دوره‌های فوق در برآورده سازی نیازهای فراگیران ناموفق بوده و فراگیران تجارب ناموفقی را از چنین دوره‌هایی به یاد دارند،  به چشم می‌خورد. در این بین نتایج بسیاری از تحقیقات نشان می‌دهد عامل حضور، عامل مهمی در پیشرفت و موثر بودن همه آموزش‌ها از جمله آموزش‌های سنتی و از راه دور بوده و همبستگی بالایی با پیشرفت تحصیلی و رضایت فراگیران دارد. بر این اساس، پژوهش حاضر باهدف طراحی الگویی برای آموزش‌های مبتنی بر وب بر اساس عامل حضور انجام شد. روش تحقیق مورد استفاده در این مطالعه، تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی بود جامعه پژوهش، شامل کلیه منابع و مقالات مرتبط نمایه شده در پایگاه‌های اطلاعاتی پروکوئیست، اسپرینگر، ساینسدایرکت، امرالد، ابسکو، سیج، اریک، و گوگل اسکولار بود. نمونه‌برداری از این منابع با روش نمونه‌گیری هدفمند انجام گرفت، 39 مقاله و کتاب مطابق معیارهای مورد نظر بررسی شد و داده‌های حاصله برای تشکیل چهارچوب پیشنهادی تلفیق گردید. Â

ارائه مدل مفهومی صلاحیت حرفه ای ارزشیابان و ممیزان کیفیت در نظام آموزش عالی

رضا محمدی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 61-99

کیفیت آموزش عالی و بهبود و ارتقاء آن به خودی خود ایجاد نمیشود و مستلزم برنامهریزی علمـی وعملی است و یکی از وجوه مورد توجه در طراحی و استقرار ساختار مناسب آن بایستی انتخـاب افـرادشایسته و با صلاحیت در حوزه ارزشیابی و ممیزی کیفیت و آموزش مستمر آنها باشد. پژوهش حاضـربا هدف شناسایی صلاحیت حرفهای ارزشیابان و ممیزان کیفیت در نظام آموزش عالی و ارائه چارچوباولیه نظام صلاحیت حرفهای در 11نهاد/انجمن متولی دارای تجربه ارزشیابی و ممیزی کیفیت آمـوزشعالی )انجمن ارزیابی استرالیا، انجمن ارزیابی نیوزیلند، انجمن ارزیابی اتحادیه اروپـا، انجمـن ارزیـابیکانادا، انجمن ارزیابی آلمان، انجمن ارزیابی ژاپن، انجمن ارزشیابی انگلستان، انجمن ارزشیابی آفریقـایجنوبی، انجمن ارزیابی فنلاند، انجمن بینالمللی توسعهی ارزشیابی، انجمن ارزشیابی دانشگاه میشگان(با استفاده از شیوه سندکاوی و بررسی تطبیقی انجام شده است. براساس نتایج پژوهش چارچوب اولیـهنظام صلاحیت حرفهای ارزشیابان و ممیزان کیفیت در نظام آموزش عالی ارائه شده است

الگویابی ساختاری تأثیر کیفیت زندگی کاری بر اعتیاد به کار اعضای هیئت‌ علمی دانشگاه

حسین جناآبادی; بهاره عزیزی نژاد

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 101-116

هدف کلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر کیفیت زندگی کاری بر اعتیاد به کار اعضای هیئت‌علمی دانشگاه با ارائه مدل معادلات ساختاری می‌باشد. روش تحقیق توصیفی ـ همبستگی است. جامعه آماری شامل اعضای هیئت‌علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان می‌باشد که حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان و با نمونه‌گیری تصادفی مرحله‌ای 350 نفر به دست آمد. ابزار اندازه‌گیری شامل دو پرسشنامه کیفیت زندگی کاری والتون و اعتیاد به کار اسپنس و رابینز با پایایی مطلوب می‌باشد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی و با نرم‌افزار لیزرل انجام گرفت. اهم یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشترین تأثیر مرتبط با مؤلفه دلبستگی اجتماعی از مفهوم کیفیت زندگی کاری بوده و سپس در تأثیرگذاری اعتیاد به کار نیز بیشترین مؤلفه تأثیرپذیر عجین شدن با کار می‌باشد. در واقع می‌توان نتیجه گرفت که زندگی کاری خوشایند با تمرکز بر دلبستگی اجتماعی مابین اعضای هیئت‌علمی دانشگاه بر بروز اعتیاد عجین شدن با کار تأثیر دارد. در نهایت مدل معادلات ساختاری تحقیق و برازش آن مبتنی بر نتایج به دست آمده تأیید شده است. Â

تحلیل محتوای مثنویی مولوی بر اساس شاخص‌های جبر و اختیار در تربیت و آموزش انسان

فریده محسنی هنجنی; احمد خاتمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 118-149

مولوی یکی از شخصیت‌های برجسته تاریخ و تمدن ایران اسلامی است که به لحاظ جامعیت فکر و آرا و اندیشه­های بدیعش همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. مولانا علاوه بر آن که شاعری چیره‌دست و تواناست دیدگاه‌های ارزشمندی در زمینه عرفان، اخلاق و کلام و غیره نیز دارد. بنابراین هدف پژوهش حاضر نیز بررسی داستان‌های مثنوی مولوی بر اساس شاخص های جبر و اختیار در دیدگاه تربیتی، کلامی و عرفانی مولاناست. روش پژوهش حاضر تحلیل محتوای کیفی با رویکرد توصیفی تفسیری می­باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه حکایات، اشارات و تمثیلات دفاتر شش‌گانه مثنوی مولوی تشکیل می­داد که با توجه به امکان بررسی کلیه حکایات، اشارات و تمثیلات، بجای نمونه‌گیری، بررسی به صورت سرشماری انجام شد. در نهایت تعداد 66 درون‌مایه و مضمون مرتبط با مسئله جبر و اختیار از موارد مورد بررسی استخراج شد. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که ذوق و اندیشه عرفانی مولوی از یک سو و نگرش او به مسئله تربیت‌پذیری انسان از سوی دیگر موجب شده است که مولوی در مثنوی خود نسبت به جبر و اختیار نظری متفاوت داشته باشد. از دیدگاه تربیتی و اخلاقی مولوی، با توجه به دو سوی حیوانی و فرشتگی انسان و انتخاب گریزناپذیر ذاتی و دائمی که هویت اخلاقی انسان را می‌سازد، با جبرگرایی به شدت مخالفت می‌کند و جبریان را فریبکار می‌نامند. از دیدگاه کلامی نیز جبر متکلمان را جبر عامه نامیده، معتقدان به آن را بی‌اعتبار می‌داند. دیدگاه عرفانی مولوی نیز درباره جبر و اختیار بیان‌کننده آن است که وجود مطلق فقط از آن خداوند است و هر خیر و شری از جانب اوست و این جبر عامه نیست بلکه اثر معیت با حق و حاصل فنا در ذات خداوندی است.

تأثیر آموزش مهارت‏های تفکر انتقادی بر خود نظم ‏دهی دانش‌ آموزان پایۀ اوّل دورۀ متوسطۀ دوÙ

علی شیخ الاسلامی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 149-162

پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش مهارتهای تفکر انتقادی بر خودنظمدهی دانشآموزان انجام گرفت. روش پژوهش، نیمهآزمایشیبا طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعهی آماری پژوهش را تمـامی دانـشآمـوزان پسـر پایـهی اول دورهی متوسـطهی دومناحیهی دو شهر اردبیل در سالتحصیلی 1394-95تشکیل میدادند که از میان آنها با اسـتفاده از روش نمونـهگیـری تصـادفی خوشـهای، 60دانشآموز انتخاب شده و بهطور تصادفی در گروه آزمایش ) 30نفر( و گروه کنترل ) 30نفر( جایگزین شدند. به شرکتکنندگان گروه آزمایش،6جلسه مهارتهای تفکر انتقادی آموزش داده شد. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامهی خودنظمدهی بوفارد استفاده شـد. دادههـا بـا روشآماری کواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافتهها نشان داد که فرضیهی پژوهش مبنی بر تأثیر آموزش مهارتهای تفکر انتقـادی بـرخودنظمدهی دانشآموزان مورد تأیید قرار گرفته است. بدین صورت که میانگین نمرههای پسآزمون دانشآموزان گـروه آزمـایش نسـبت بـهدانشآموزان گروه کنترل بهطور معناداری در خودنظمدهی بیشتر بود. بنابراین، میتوان نتیجه گرفت که آموزش مهارتهای تفکـر انتقـادی درافزایش خودنظمدهی دانشآموزان تأثیر معناداری دارد

اثربخشی آموزش تفکر ریاضی بر عملکرد ریاضی دانش‌ آموزان پسر پایه دوم ابتدایی

یاسر رضاپورمیرصالح; مهدی دلاوری; مجید سلیمانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 163-186

پژوهش حاضر باهدف تعیین تأثیر آموزش تفکر ریاضی بـر عملکـرد ریاضـی دانـشآمـوزان پایـه دومابتدایی انجام شد. این پژوهش یک مطالعه نیمه آزمایشی از نوع پیشآزمون-پس آزمون با گروه کنتـرلبود. از بین کلاسهای پایه دوم مدارس دوره اول ابتدایی در شهرستان میبد در سال تحصـیلی ،92 -93دو کلاس به شیوه نمونهگیری تصادفی خوشهای انتخاب و پس از همتا کـردن دانـشآمـوزان از لحـاظعملکرد ریاضی، یکی از کلاسها به تصادف به عنوان گروه آزمایش و کـلاس دیگـر بـه عنـوان گـروهکنترل انتخاب شد. به دانشآموزان گروه آزمایش، 11جلسه دوساعته )هر هفتـه دو جلسـه(، خـارج ازبرنامههای کلاسی، برنامه آموزشی تفکر ریاضی ارائه شد، درحالیکه شرکتکننـدگان گـروه کنتـرل درانتظار آموزش قرار داده شدند. هر دو گروه یکبار قبل از اجرای برنامه آموزشی و یکبـار پـس از آن بـهسؤالات آزمون ریاضی کی مت و یک آزمون محقق ساخته پاسخ دادند. همچنین از نمرات نیمسال اولو دوم دانشآموزان نیز به عنوان پیشآزمون و پس آزمون استفاده شد. نتایج تحلیل کوواریانس چندراهه)مانکوا( نشان داد که دانشآموزان گروه آزمایش بهطور معنیداری در هردو آزمون محقق ساخته و کـیمت و همچنین در نمرات نیمسال دوم، نتیجهای بهتر از دانشآموزان گروه کنتـرل گرفتـهانـد؛ بنـابراینمیتوان نتیجه گرفت که آموزش تفکر ریاضی بر بهبود عملکرد ریاضی دانشآمـوزان شـرکتکننـده درپژوهش تأثیر معنیداری داشته است

تأثیر الگوی طراحی آموزشی تلفیقی مبتنی بر اصول سازنده‌گرایانه بر میزان پیشرفت‌ تحصیلی دانش‌ آموزان در درس زیست‌ شناسی

نرگس فیض آبادی; نرجس خاتون اوبسی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 188-199

در صورتی میتوان آموزشی را اثربخش دانست که از مبنای طراحی آموزشی مناسبی برخـوردار باشـد.در واقع بدون طراحی آموزشی مناسب، هیچ آموزشی اثربخش نخواهـد بـود. هـدف از ایـن پـژوهش،بررسی تأثیر طراحی آموزشی تلفیقـی مبتنـی بـر اصـول سـازندهگرایانـه بـر میـزان پیشـرفتتحصـیلیدانشآموزان در درس زیستشناسی بود. روش این پژوهش نیمـهآزمایشـی و طـرح آن پـیشآزمـون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشآموزان پایـه سـوم متوسـطه شـهرالبرز در سال تحصیلی 94-95بود. از این جامعه آماری تعداد 30نفر از طریـق نمونـهگیـری تصـادفیساده انتخاب و در دو گروه کنترل و آزمایش گماشته شدند. برای تحلیل دادههـا از آزمـون آمـاری تـیزوجی به کمک نرمافزار SPSSاستفاده شد. یافتههای پـژوهش نشـان داد میـزان پیشـرفتتحصـیلیدانشآموزانی که درس زیستشناسی را بر اساس الگوی طراحـی آموزشـی تلفیقـی مبتنـی بـر اصـولسازندهگرایانـه آمـوزش دیدنـد، بـیشتـر از میـزان پیشـرفتتحصـیلی دانـشآمـوزانی بـود کـه درسزیستشناسی را به روش متداول آموزش دیدند. با توجه به نتیجه پژوهش مبنی بر تأثیر الگوی طراحیآموزشی تلفیقی مبتنی بر اصول سازندهگرایانه در درس زیسـتشناسـی، بـه مجریـان آمـوزش توصـیهمیشود که از اصول طراحی آموزشی سازندهگرایانه در فرآیند یاددهی-یـادگیری درس زیسـتشناسـیاستفاده نمایند

تحلیل کیفی اصول مستندسازی تجارب سازمانی روسای دانشگاه: گامی در جهت ارزش آفرینی تجربه سازمانی

اصغر زمانی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 201-228

در مقاله حاضر ضمن توجه به اهمیت مستند سازی تجارب مدیران به تحلیل کیفی اصول مستند سازی تجارب روسای دانشگاه پرداخته و در نهایت براساس مصاحبه صورت گرفته با خبرگان ، ساختار فرایند مستندسازی، ارزیابی و انتشار تجربیات به عنوان یک چارچوب و با روش علمی و کاربردی طراحی شد. ساختارطراحی شده از شیوه های مدیریت دانش، مدیریت استراتژیک ، مدیریت کیفیت، مدیریت ارزیابی عملکرد، مدیریت فناوری اطلاعات و نیز تکنیک­هایی همچون مورد نویسی، خاطره نویسی، سخنرانی، تهیه فیلم و... الهام گرفته است و براساس مفهوم سازمان یادگیرنده طراحی و تدوین شده است. بر اساس این ساختار، فرایند نظام مستندسازی تجربیات مدیران از یک فرایند سه مرحله ای تبعیت می­کند. این مراحل عبارتند از:برنامه ریزی مستند سازی، 2- اجرای مستند سازی، 3- پایش ،کنترل،تسهیم. هریک از این مراحل نیز به فعالیت ها و سپس گام های مختلف درهرفعالیت تقسیم می­شود که مستند ساز را به نتیجه منطقی و مورد نظر می­رساند.   Â

تحلیل آماری عوامل مؤثر بر نمره آزمون کارشناسی ارشد با استفاده از مدل لگ خطی

فرزاد اسکندری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 229-246

در آزمونهای سراسری مانند آزمون کارشناسی ارشد که سنجش داوطلبـان توسـط یـک معیـار واحـدصورت میگیرد، به دلایل مختلفی از جمله متفاوت بودن آموزش مقطع کارشناسی از جنبههای مختلفیمانند استاد، شیوه ارزشگذاری، امکانات آموزشی و بسیاری از عوامل دیگر و در نتیجـه عـدم یکسـانیمعدل کارشناسی داوطلبان و همچنین یکسان نبودن انگیزههای ادامه تحصیل دانشجویان پسر و دختر کهباعث یم شود سطح متفاوت تحصیلی در میان دختران و پسران ایجاد گـردد و بـه نـوعی مـیتوانـد درنتیجه نمره در آزمون کارشناسی ارشد افراد اثرگذار باشد. این موضوع در گروههای مختلـف آموزشـینیز متفاوت از یکدیگر خواهد بود، در این پژوهش بررسی فوق به صورت مـوردی بـرای گـروه علـومانسانی مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. نتایج بیان یم کند که هر دو عامـل متفـاوت بـودن عوامـلآموزشی در مقطع کارشناسی که باعث عـدم یکسـانی معـدل کارشناسـی داوطلبـان و همچنـین سـطحآموزش متفاوت تحصیلی در میان دختران و پسران، در نتیجه نمره در آزمـون کارشناسـی ارشـد افـراداثرگذار بوده است. نتایج بر اساس روشهای چند متغیره گسسته برای جداول پیشایندی سه طرفه انجامگرفته است

بررسی اثر بخشی آموزش موقعیت کنترل بر هدف گذاری و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه سیرجان در سال تحصیلی 95-

ویدا اندیشمند; عهدیه ابراهیمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 35, صفحه 266-279

هدف از انجام این پژوهش بررسی اثربخشی آموزش موقعیت کنترل بر هدف گذاری و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه سیرجان می باشد. روش انجام این پژوهش به صورت نیمه تجربی با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه تجربی و کنترل می باشد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانش آموزان دختر مقطع متوسطه سیرجان در سال تحصیلی 95-94 تشکیل داده اند. در این پژوهش با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی – خوشه ای 40 نفر برای نمونه آماری انتخاب شد. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس (1970) و پرسشنامه جهت گیری هدف الیوت و مک گریگور (2001) بود. نتایج بدست آمده از تحلیل واریانس دو متغیره نشان دهنده ی این است که سطح معنی داری کمتر 05/0 است. یعنی آموزش موقعیت کنترل بر هدف گذاری و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه تاثیر دارد. و همچنین مقدار برابر 637/0 است که نشان دهنده ی این است درصد (637/0) قابل توجهی از تغییرات انگیزه پیشرفت و هدف گذاری بر اثر آموزش موقعیت کنترل است.