پژوهش در نظامهای آموزشی

اطلاعات نشریه

صاحب امتیاز: انجمن پژوهشهای آموزشی ایران

سردبير: دکتر فریبرز درتاج

شاپا: ۲۳۸۳-۱۳۲۴

ايميل:  info@jiera.ir

وبسایت:  www.jiera.ir

تعداد شماره ها: 48

تعداد مقالات: 948

تاریخ به رور رسانی:  1398/12/28

بررسی وضعیت موجود صلاحیت های فناورانه دانشجو معلمان بر اساس استانداردهای یونسکو

روشن احمدی; اسماعیل زارعی زوارکی; داریوش نوروزی; علی دلاور; فریبرز درتاج

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 1-22

پژوهش حاضر باهدف بررسی وضعیت موجود صلاحیت‌های فناورانه دانشجو معلمان بر اساس استانداردهای یونسکو انجام گرفت. روش این پژوهش از نوع، توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری، شامل دانشجو معلمان مقطع کارشناسی دانشگاه تربیت دبیر فنی شهید رجایی بود. نمونه‌های تحقیق دانشجو معلمانی بودند که در نیمسال آخر تحصیلی و در آستانه فارغ‌التحصیلی به سر می برده و به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. حجم نمونه نهایی بر اساس دیدگاه کلاین (2003)، 65 نفر در نظر گرفته شد. ابزارهای پژوهش شامل؛ الف) پرسشنامه سنجش صلاحیت‌های فناورانه دانشجو معلمان بر اساس استاندارد یونسکو ب) پرسشنامه آزمون عملکردی و چک لیستی برای سنجش وضعیت موجود، بود. در تجزیه و تحلیل داده‌ها از دو روش آمار توصیفی و استنباطی (آزمون کولموگروف اسمیرنوف و t تک گروهی) استفاده شد. نتایج نشان داد که وضعیت موجود صلاحیت‌های فناورانه دانشجو معلمان بر اساس استانداردهای یونسکو در هر سه مؤلفه سواد فناوری، تعمیق دانش و خلق دانش در سطح متوسط به پایین قرار دارد. همچنین میانگین سؤال کلی تحقیق 18/2 به دست آمد که با استفاده از آزمون t معنادار بوده و در دامنه متوسط به پایین قرار دارد.

نقش واسطه‌ای اهداف پیشرفت در ارتباط بین ساختار هدف نظام آموزشی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان

صدیقه جعفری; ملوک خاتمی; وحید نجاتی; مهناز اخوان تفتی; غلامرضا صرامی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 23-51

پژوهش حاضر به منظور بررسی نقش واسطه‌ای اهداف پیشرفت در ارتباط بین ساختار هدف نظام آموزشی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان دانشکده‌های فنی و مهندسی 5 دانشگاه سراسری تهران می‌باشد که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای تعداد 400 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شده است. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه ساختار هدف کلاسی میگدلی و پرسشنامه اهداف پیشرفت الیوتومکگرگور می‌باشد و برای اندازه‌گیری پیشرفت تحصیلی دانشجویان از معدل کل دانشجویان درترم گذشته استفاده شده است. داده‌های پژوهش از طریق مدل معادلات ساختاری، مفروضه پژوهش را مورد بررسی قرار دادند. نتایج پژوهش بیان‌کننده این است که ساختار هدف با واسطه‌گری کامل اهداف پیشرفت، 23 درصد از تغییرات پیشرفت تحصیلی دانشجویان را تبیین می‌کنند و به ترتیب اهداف پیشرفت رویکردی- عملکردی، ساختار هدف رویکردی- عملکردی، ساختار هدف تسلطی،  اهداف پیشرفت رویکردی- تسلطی، اهداف پیشرفت اجتنابی- تسلطی، اهداف پیشرفت اجتنابی- عملکردی و ساختار هدف اجتنابی- عملکردی، پیشرفت تحصیلی دانشجویان را تبیین می‌کنند. با توجه به ادراک بیشتر ساختار هدف عملکردی در دانشجویان و هدف گزینی عملکردی آنها، پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزی ساختار آموزش عالی بیشتر مبتنی بر ساختار هدف تسلطی باشد تا با هدایت دانشجویان به سمت اهداف پیشرفت تسلطی، میزان تعهد آنان را به یادگیری افزایش دهند.

تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی بر خودپنداره‏ی دانش‏آموزان دارای افت تحصیلی

علی شیخ الاسلامی; عیسی جعفری; علی عبادیان

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 52-63

پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر آموزش مهارت­های زندگی بر خودپنداره‏ی دانش‏آموزان دارای افت تحصیلی انجام شد. روش پژوهش نیمه‏آزمایشی با طرح پیش‏آزمون-پس‏آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‏ی آماری پژوهش شامل کلیه‌ی دانش‏آموزان پسر مقطع متوسطه‏ی شهرستان نمین در سال تحصیلی 93-1392 بودند که از میان آنان، 30 دانش­آموز با افت تحصیلی به صورت تصادفی خوشه‏ای انتخاب‌شده و به‌طور تصادفی در گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. به گروه آزمایش 10 جلسه مهارت‏های زندگی آموزش داده شد. جهت جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه‏ی خودپنداره‏ی کالیفرنیا استفاده شد. نتایج تحلیل کواریانس نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل در مرحله‏ی پس‏آزمون از لحاظ خودپنداره تفاوت معناداری وجود دارد و نمرات خودپنداره‏ی دانش­آموزان گروه آزمایش بالاتر از گروه کنترل بود؛ بنابراین، می‏توان گفت که آموزش مهارت‏های زندگی موجب افزایش خودپنداره‏ی در دانش‏آموزان گروه آزمایش شده است و می‏توان از آموزش مهارت­های زندگی برای افزایش خودپنداره دانش‏آموزان استفاده کرد.

بررسی مقایسه‌ای تأثیر تصویر ذهنی (برند) دانشگاه بر خودپنداره تحصیلی دانشجویان دانشکده‌های روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی و لرستان

سعید غیاثی ندوشن; سعید نصیرزاده; جواد نرگسیان

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 64-103

هدف پژوهش حاضر بررسی مقایسه‌ای تأثیر تصویر ذهنی (برند) دانشگاه بر خودپنداره تحصیلی  دانشجویان دانشگاه است. طرح کلی این پژوهش کمی از نوع پیمایشی و همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانشجویان (پسر- دختر) دانشکده‌های روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه‌های علامه طباطبایی و دانشگاه لرستان به تعداد 1200 که در سال تحصیلی 94-93 مشغول به تحصیل بودند، که از این تعداد 400 نفر به شیوه تصادفی طبقه‌ای با تخصیصی مناسب انتخاب شدند. ابزار پژوهش 2 پرسشنامه محقق ساخته تصویر ذهنی از دانشگاه و خودپنداره تحصیلی  هستند که به منظور تعیین پایایی آزمون از روش آلفای کرونباخ استفاده شده است و ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه تصویر ذهنی (برند) از دانشگاه 79/0 و ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه خودپنداره  78 /0 می‌باشد. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آماری همبستگی اسپیرمن، t دو گروه مستقل، کلولموگرف، اسمیرنف و فریدمن استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نوع نگاه به تصویر ذهنی (برند) از دانشگاه و خودپنداره تحصیلی در بین دانشجویان دو دانشگاه علامه طباطبایی و لرستان یکسان نیست. همچنین بین نمرات تصویر ذهنی از دانشگاه با نمرات محیط عام، محیط دانشگاهی و محیط غیردانشگاهی با خودپنداره تحصیلی رابطه مثبت و معناداری دیده می‌شود.

روابط ساختاری نقش گروه‌های آموزشی باکیفیت عملکرد معلمان: نقش میانجی توانمند سازی

ولی محمد دریتی; محمد تابان; وحید شرفی; سکینه جعفری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 104-123

هدف این پژوهش، آزمون روابط ساختاری نقش گروه‌های آموزشی با کیفیت عملکرد معلمان با نقش میانجی توانمندسازی آنان در دبیرستان‌های شهر یاسوج بود. روش مطالعه حاضر از نوع همبستگی بود شرکت‌کنندگان 201 نفر از معلمان (111 مرد، 90 زن) دبیرستان‌های شهر یاسوج در سال تحصیلی 93-92 بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شدند. همه آنها مقیاس‌های نقش گروه‌های آموزشی، کیفیت عملکرد و توانمندسازی را تکمیل کردند. داده‌ها با مدل معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار LISREL تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که نقش گروه های آموزشی به طور مستقیم بر توانمندسازی اثر ساختاری دارد. نقش گروه های آموزشی به طور مستقیم بر کیفیت عملکرد اثر ساختاری دارد. نقش گروه‌های آموزشی به طور غیرمستقیم با میانجی توانمندسازی بر کیفیت عملکرد تأثیر دارد. نتیجه میگیریم نقش گروه‌های آموزشی می‌تواند به طور مستقیم توانمندسازی و کیفیت عملکرد را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین نقش گروه‌های آموزشی به طور غیر مستقیم و با واسطه توانمندسازی می‌تواند کیفیت عملکرد را تحت تأثیر قرار دهد. تلویحات کاربردی یافته‌ها مورد بحث قرار گرفت.

مقایسه حل مسأله اجتماعی، تکانشوری و خودکارآمدی در دانش آموزان زورگو و عادی

اسماعیا سلیمانی; یعقوب حبیبی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 124-143

هدف اصلی پژوهش حاضر مقایسه­ی حل مسأله اجتماعی، تکانشوری و خودکارآمدی در دانش آموزان زورگو و عادی بود. برای وصول به این هدف، از بین جامعه آماری پژوهش حاضر که شامل کلیه دانش آموزان زورگو و عادی  مدارس شهرستان اردبیل در سال­تحصیلی 94-1393 بودند،60 دانش آموز به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای به عنوان دو گروه مورد مطالعه(30 دانش آموز عادی و 30 دانش آموز زورگو) انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های حل مساله اجتماعی لانگ و کسیدی، تکانشوری بارات و خودکارآمدی شرر استفاده شد. ضمن آنکه روش تحقیق پژوهش حاضر علی_ مقایسه­ای بود، برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری استفاده شد. نتایج نشان داد که بین دانش آموزان زورگو و عادی  از لحاظ حل مسأله اجتماعی، خودکارآمدی و تکانشوری تفاوت معنی داری وجود دارد. بدین معنی که دانش آموزان زورگو از لحاظ حل مساله اجتماعی و خودکارآمدی نسبت به دانش آموزان عادی در سطح پایین تری قرار داشتند ولی از از نظر تکانشوری در سطح بالایی بودند. با توجه به یافته های پژوهش حاضر می‌توان نتیجه گرفت که حل مساله اجتماعی، تکانشوری و خودکارآمدی به عنوان عامل روانشناختی مهم در پیش بینی زورگویی عمل می کند و توجه به آنها می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از زورگویی دانش آموزان داشته باشد.

مقایسۀ سازمان ادراکی و زمان واکنش دانشجویان رشته هنر با سایر رشته‌ها (با استفاده از آزمون آندره ری)

فرنوش شمیلی; فاطمه کاتب

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 144-161

ادراک فرایندی است که از طریق آن، احساس، یعنی اطلاعاتی که از اندام‌های حسی گرفته شده است، به کل سازمان‌یافته و معناداری تبدیل می‌شود. اهمیت ادراک از آن جهت است که دنیای اطراف ما را منظم و زمینه را برای شناخت فراهم می‌کند. از طرفی دستیابی به ادراکی سامان‌یافته از روابط و اصول حاکم بر جهان و در نهایت شناختی متعادل، الفبای ورود به دنیای آفرینش هنری است. هنرمند جهت بازنمایی و خلق اثر هنری نیازمند ادراک سازمان یافته است. در این پژوهش فرض بر آن است که ادراک هنرمند به واسطه‌ی انجام برخی تمرینات (که در متن بدان ها اشاره شده است) بهبود یافته است. جهت اثبات این فرضیه در این پژوهش از ابزاری به نام آزمون اشکال هندسی پیچیده آندره ری استفاده شده است.  این آزمون همچنین این امکان را به ما می‌دهد که بدانیم یک ادراک به کندی صورت گرفته است و یا با سرعت ایده آل. پژوهش حاضر در صدد است به دو سؤال اساسی پاسخ دهد. اول این که کسب مهارت‌های هنری چه تأثیری بر عملکرد ادراک افراد می‌تواند داشته باشد؟ و دوم این که کسب مهارت‌های هنری چه تأثیری بر زمان واکنش افراد می‌تواند داشته باشد؟ بدین منظور60  آزمودنی شامل 30 نفر هنرجوی شاخه‌های مختلف هنرهای تجسمی و 30 نفر از میان افراد عادی (غیر هنری) در این پژوهش شرکت کرده‌اند. برای تحلیل داده‌های پژوهش از روش‌های آماری استفاده شده است. مقایسه‌ی نمرات، بین دو گروه هنرجویان هنرهای تجسمی و افراد غیر هنری که تحت تعلیم هنری خاص قرار نگرفته‌اند، تفاوت معنی‌داری را در معیارهای سازمان ادراکی نشان می‌دهد. بر اساس نتایج به دست آمده از این آزمون، دو معیار سنجش سازمان ادراکی افراد، شامل کیفیت ترسیم و سبک ترسیم) روند مراحل ترسیم)، در گروه غیر هنری،  ضعیف تر از گروه هنری است. همچنین در گروه هنری فرآیند ادراک در مدت زمان کوتاه‌تری نسبت به گروه غیر هنری اتفاق می‌افتد.

مدل راهبردی ارزیابی دانشگاه‌های باز

رکسانا فکری; احمد علمشاهی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 162-185

ارزیابی راهبردی در سازمان، به عنوان یکی از وظایف مهم و اساسی مدیریت و یکی از اولین و اساسی‌ترین بخش‌های برنامه‌ریزی راهبردی به شمار می‌رود. در عصر دانش‌محور امروز، سازمان‌هایی موفق‌ترند که راهبردهای جدید مبتنی بر مزیت‌های رقابتی را به سرعت اجرا کنند و با شناخت محیط و مشتریان، فرایندها و عملیات خود را بهبود بخشند. دانشگاه نیز به عنوان یک نهاد مهم در راستای آموزش، توسعه و تأمین منابع انسانی باید رقابتی بماند تا بتواند تقاضای مشتریان خود فراهم نماید. لذا، میل به بقا در این محیط رقابتی، برای دانشگاه باز – که در آن به جنبه کاهش موانع زمانی و مکانی برای آموزش و بهره‌گیری از روش‌های نوین مبتنی بر فناوری اطلاعات بیشتر از سایر جنبه‌ها توجه می‌شود- آنان را از روی آوردن به مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی برای افزایش قابلیت انطباق با محیط متغیر امروزی و توانایی و پاسخگویی و جلب رضایت مشتریان ناگزیر ساخته است. یکی از مدل‌های راهبردی بسیار توانا در این زمینه، مدل کارت امتیازی متوازن است که در آن تمام جنبه‌های مختلف یک سازمان به طور متعادل پرداخته می‌شود. لذا در این پژوهش با به‌کارگیری نقاط قوت این مدل در مدیریت راهبردی ارزیابی عملکرد، مدل بومی شده کارت امتیازی متوازن در دانشگاه‌های باز ارائه و به طور موردی در دانشگاه پیام نور- به عنوان بزرگترین دانشگاه باز در ایران- به کار گرفته شده است. نتایج این پژوهش علاوه بر اینکه می‌تواند به طور کاربردی برای برنامه‌ریزی راهبردی و ارزیابی عملکرد دانشگاه‌های باز و همچنین دانشگاه‌های مبتنی بر روش‌های آموزش از راه دور به کار گرفته شود در توسعه مدل کارت امتیازی متوازن در بخش دانشگاهی نیز موثر است.

بررسی رابطه جهت‌گیری مذهبی و هوش اخلاقی با تعهد زناشویی دانشجویان متأهل دانشگاه سیستان و بلوچستان

رضا بلاغت; هادی احمدی; نجمه گلزاری مقدم

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 186-207

مطالعه حاضر باهدف بررسی رابطه بین جهت‌گیری مذهبی و هوش اخلاقی با تعهد زناشویی دانشجویان متأهل دانشگاه سیستان و بلوچستان انجام گرفت. این پژوهش توصیفی همبستگی از نوع رگرسیون بود که به شیوه نمونه‌گیری طبقه ای-تصادفی 308 نفر از دانشجویان متأهل دانشگاه سیستان و بلوچستان در سال 1394 از طریق سه پرسشنامه جهت‌گیری مذهبی آلپورت (1950)، هوش اخلاقی لنیک و کیل (2005) و تعهد زناشویی آدامز و جونز (1997) مورد مطالعه قرار گرفتند. داده‌ها از طریق ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه همزمان با کمک نرم‌افزار spss21مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد : الف) بین جهت‌گیری مذهبی با تعهد زناشویی رابطه مثبت و معناداری دارد (01/0p). ب) بین هوش اخلاقی با تعهد زناشویی رابطه مثبت و معناداری دارد (01/0p). ج) هر دو بعد جهت‌گیری مذهبی بیرونی و درونی و مؤلفه‌های درستکاری، مسئولیت‌پذیری و بخشش (مؤلفه‌های هوش اخلاقی) از توان پیش‌بینی تعهد زناشویی برخوردار هستند. با توجه به یافته‌ها توجه بیشتر به نقش باورهای مذهبی و هوش اخلاقی در افزایش تعهد زناشویی در تمامی نهادهای جامعه به‌ویژه خانواده، آموزش و پرورش، آموزش عالی و رسانه ملی ضروری می‌نماید

بررسی رابطه باورهای ناکارآمد و سبک‌های مقابله‏ای با گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان دختر دبیرستانی 14 تا 18 ساله شهر قم

زهره محمد عینی; ایراندخت فیاض

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 208-234

هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه باورهای ناکارآمد و سبک‌های مقابله‌ای با گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان دختر دبیرستانی 18-14 ساله شهر قم بود. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه نوجوانان دختر 18 تا 14 ساله دبیرستانی مشغول به تحصیل در دبیرستان‌های شهرستان قم در سال تحصیلی 95- 1394 بودند. 144 نفر از آنان به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. آنان پرسشنامه‌های باورهای ناکارآمد، سبک‌های مقابله‌ای و خطرپذیری نوجوانان را تکمیل نمودند. روش اجرای پژوهش توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از همبستگی و رگرسیون گام به گام استفاده شد. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد بین باورهای ناکارآمد با گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان رابطه مثبت و معنادار  وجود دارد. همچنین سبک مقابله‌ای مسئله مدار با گرایش به رفتارهای پرخطر رابطه منفی و معنی‌دار و سبک مقابله‌ای هیجان مدار با گرایش به رفتارهای پرخطر رابطه مثبت و معنی‌دار دارد. نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام برای پیش‌بینی گرایش به رفتارهای پرخطر از روی باورهای ناکارآمد نشان داد در گام اول نیاز به راضی کردن دیگران، در گام دوم آسیب‌پذیری- ارزشیابی عملکرد، در گام سوم نیاز به تأیید دیگران و در گام چهارم موفقیت – کمال‌طلبی قادر به پیش‌بینی 47 درصد از تغییرات گرایش به رفتارهای پرخطر می‌باشند علاوه بر این نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام برای پیش‌بینی گرایش به رفتارهای پرخطر از روی راهبردهای مقابله‌ای نشان داد در گام اول سبک هیجان­مدار و در گام دوم سبک مسأله­مدار قادر به پیش‌بینی 9/38 درصد از تغییرات گرایش به رفتارهای پرخطر هستند.

چالش‌ آموزش علوم انسانی در دانشگاه‌های ایران: یک مطالعه‌ی کیفی

جواد حاتمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 234-273

هدف این پژوهش، کشف و شناسایی چالش­ها و مشکلات موجود در فرایند آموزش رشته­های علوم انسانی در دانشگاه­های ایران می­باشد. این پژوهش از حیث معرفت‌شناختی و روش‌شناختی، دارای رویکردی کیفی است. برای جمع­آوری داده­ها از مصاحبه­های عمیق کیفی و تکنیک KII[1] (مصاحبه با افراد مطلع کلیدی) با استادان برجسته و دارای صلاحیت در پانزده رشته­ی منتخب حوزه­ی علوم انسانی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که چالش­های آموزش رشته‌های علوم انسانی در ایران عبارت‌اند از؛ چالش­های محیطی و بومی، چالش­های زبانی، سیاسی، ایدئولوژیک، اجتماعی، چالش‌های نهادی و فرهنگی. از دیگر یافته­های پژوهش می­توان به ضعف بنیه­ی نظری آموزش دانشگاهی و علوم انسانی اشاره کرد. مشکلات عمده­ی دیگر عبارت‌اند از؛ نبود سیستم ارزشیابی دقیق از تدریس استادان و نیز عدم توجه لازم و کافی به رشته­های علوم انسانی در سطح سیاست­گذاری، عدم توجه به شرایط بوم شناختی، وابستگی کامل رشته­های علوم انسانی به نهادهای سیاستگذار و نیز سطحی­نگری به مقوله­ی تدریس و بالأخره عدم توجه به تفاوت­های فردی

بررسی وضعیت موجود صلاحیت های فناورانه دانشجو معلمان بر اساس استانداردهای یونسکو

روشن احمدی; اسماعیل زارعی زوارکی; داریوش نوروزی; علی دلاور; فریبرز درتاج

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 1-22

پژوهش حاضر باهدف بررسی وضعیت موجود صلاحیت‌های فناورانه دانشجو معلمان بر اساس استانداردهای یونسکو انجام گرفت. روش این پژوهش از نوع، توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری، شامل دانشجو معلمان مقطع کارشناسی دانشگاه تربیت دبیر فنی شهید رجایی بود. نمونه‌های تحقیق دانشجو معلمانی بودند که در نیمسال آخر تحصیلی و در آستانه فارغ‌التحصیلی به سر می برده و به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. حجم نمونه نهایی بر اساس دیدگاه کلاین (2003)، 65 نفر در نظر گرفته شد. ابزارهای پژوهش شامل؛ الف) پرسشنامه سنجش صلاحیت‌های فناورانه دانشجو معلمان بر اساس استاندارد یونسکو ب) پرسشنامه آزمون عملکردی و چک لیستی برای سنجش وضعیت موجود، بود. در تجزیه و تحلیل داده‌ها از دو روش آمار توصیفی و استنباطی (آزمون کولموگروف اسمیرنوف و t تک گروهی) استفاده شد. نتایج نشان داد که وضعیت موجود صلاحیت‌های فناورانه دانشجو معلمان بر اساس استانداردهای یونسکو در هر سه مؤلفه سواد فناوری، تعمیق دانش و خلق دانش در سطح متوسط به پایین قرار دارد. همچنین میانگین سؤال کلی تحقیق 18/2 به دست آمد که با استفاده از آزمون t معنادار بوده و در دامنه متوسط به پایین قرار دارد.

نقش واسطه‌ای اهداف پیشرفت در ارتباط بین ساختار هدف نظام آموزشی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان

صدیقه جعفری; ملوک خاتمی; وحید نجاتی; مهناز اخوان تفتی; غلامرضا صرامی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 23-51

پژوهش حاضر به منظور بررسی نقش واسطه‌ای اهداف پیشرفت در ارتباط بین ساختار هدف نظام آموزشی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان دانشکده‌های فنی و مهندسی 5 دانشگاه سراسری تهران می‌باشد که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای تعداد 400 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شده است. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسشنامه ساختار هدف کلاسی میگدلی و پرسشنامه اهداف پیشرفت الیوتومکگرگور می‌باشد و برای اندازه‌گیری پیشرفت تحصیلی دانشجویان از معدل کل دانشجویان درترم گذشته استفاده شده است. داده‌های پژوهش از طریق مدل معادلات ساختاری، مفروضه پژوهش را مورد بررسی قرار دادند. نتایج پژوهش بیان‌کننده این است که ساختار هدف با واسطه‌گری کامل اهداف پیشرفت، 23 درصد از تغییرات پیشرفت تحصیلی دانشجویان را تبیین می‌کنند و به ترتیب اهداف پیشرفت رویکردی- عملکردی، ساختار هدف رویکردی- عملکردی، ساختار هدف تسلطی،  اهداف پیشرفت رویکردی- تسلطی، اهداف پیشرفت اجتنابی- تسلطی، اهداف پیشرفت اجتنابی- عملکردی و ساختار هدف اجتنابی- عملکردی، پیشرفت تحصیلی دانشجویان را تبیین می‌کنند. با توجه به ادراک بیشتر ساختار هدف عملکردی در دانشجویان و هدف گزینی عملکردی آنها، پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزی ساختار آموزش عالی بیشتر مبتنی بر ساختار هدف تسلطی باشد تا با هدایت دانشجویان به سمت اهداف پیشرفت تسلطی، میزان تعهد آنان را به یادگیری افزایش دهند.

تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی بر خودپنداره‏ی دانش‏آموزان دارای افت تحصیلی

علی شیخ الاسلامی; عیسی جعفری; علی عبادیان

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 52-63

پژوهش حاضر باهدف بررسی تأثیر آموزش مهارت­های زندگی بر خودپنداره‏ی دانش‏آموزان دارای افت تحصیلی انجام شد. روش پژوهش نیمه‏آزمایشی با طرح پیش‏آزمون-پس‏آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‏ی آماری پژوهش شامل کلیه‌ی دانش‏آموزان پسر مقطع متوسطه‏ی شهرستان نمین در سال تحصیلی 93-1392 بودند که از میان آنان، 30 دانش­آموز با افت تحصیلی به صورت تصادفی خوشه‏ای انتخاب‌شده و به‌طور تصادفی در گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. به گروه آزمایش 10 جلسه مهارت‏های زندگی آموزش داده شد. جهت جمع­آوری داده­ها از پرسشنامه‏ی خودپنداره‏ی کالیفرنیا استفاده شد. نتایج تحلیل کواریانس نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل در مرحله‏ی پس‏آزمون از لحاظ خودپنداره تفاوت معناداری وجود دارد و نمرات خودپنداره‏ی دانش­آموزان گروه آزمایش بالاتر از گروه کنترل بود؛ بنابراین، می‏توان گفت که آموزش مهارت‏های زندگی موجب افزایش خودپنداره‏ی در دانش‏آموزان گروه آزمایش شده است و می‏توان از آموزش مهارت­های زندگی برای افزایش خودپنداره دانش‏آموزان استفاده کرد.

بررسی مقایسه‌ای تأثیر تصویر ذهنی (برند) دانشگاه بر خودپنداره تحصیلی دانشجویان دانشکده‌های روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی و لرستان

سعید ØºÛŒØ§Ø «ÛŒ ندوشن; سعید نصیرزاده; جواد نرگسیان

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 64-103

هدف پژوهش حاضر بررسی مقایسه‌ای تأثیر تصویر ذهنی (برند) دانشگاه بر خودپنداره تحصیلی  دانشجویان دانشگاه است. طرح کلی این پژوهش کمی از نوع پیمایشی و همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانشجویان (پسر- دختر) دانشکده‌های روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه‌های علامه طباطبایی و دانشگاه لرستان به تعداد 1200 که در سال تحصیلی 94-93 مشغول به تحصیل بودند، که از این تعداد 400 نفر به شیوه تصادفی طبقه‌ای با تخصیصی مناسب انتخاب شدند. ابزار پژوهش 2 پرسشنامه محقق ساخته تصویر ذهنی از دانشگاه و خودپنداره تحصیلی  هستند که به منظور تعیین پایایی آزمون از روش آلفای کرونباخ استفاده شده است و ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه تصویر ذهنی (برند) از دانشگاه 79/0 و ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه خودپنداره  78 /0 می‌باشد. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌های آماری همبستگی اسپیرمن، t دو گروه مستقل، کلولموگرف، اسمیرنف و فریدمن استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نوع نگاه به تصویر ذهنی (برند) از دانشگاه و خودپنداره تحصیلی در بین دانشجویان دو دانشگاه علامه طباطبایی و لرستان یکسان نیست. همچنین بین نمرات تصویر ذهنی از دانشگاه با نمرات محیط عام، محیط دانشگاهی و محیط غیردانشگاهی با خودپنداره تحصیلی رابطه مثبت و معناداری دیده می‌شود.Â

روابط ساختاری نقش گروه‌های آموزشی باکیفیت عملکرد معلمان: نقش میانجی توانمند سازی

ولی محمد دریتی; محمد تابان; وحید شرفی; سکینه جعفری

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 104-123

هدف این پژوهش، آزمون روابط ساختاری نقش گروه‌های آموزشی با کیفیت عملکرد معلمان با نقش میانجی توانمندسازی آنان در دبیرستان‌های شهر یاسوج بود. روش مطالعه حاضر از نوع همبستگی بود شرکت‌کنندگان 201 نفر از معلمان (111 مرد، 90 زن) دبیرستان‌های شهر یاسوج در سال تحصیلی 93-92 بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب شدند. همه آنها مقیاس‌های نقش گروه‌های آموزشی، کیفیت عملکرد و توانمندسازی را تکمیل کردند. داده‌ها با مدل معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار LISREL تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که نقش گروه های آموزشی به طور مستقیم بر توانمندسازی اثر ساختاری دارد. نقش گروه های آموزشی به طور مستقیم بر کیفیت عملکرد اثر ساختاری دارد. نقش گروه‌های آموزشی به طور غیرمستقیم با میانجی توانمندسازی بر کیفیت عملکرد تأثیر دارد. نتیجه میگیریم نقش گروه‌های آموزشی می‌تواند به طور مستقیم توانمندسازی و کیفیت عملکرد را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین نقش گروه‌های آموزشی به طور غیر مستقیم و با واسطه توانمندسازی می‌تواند کیفیت عملکرد را تحت تأثیر قرار دهد. تلویحات کاربردی یافته‌ها مورد بحث قرار گرفت.

مقایسه حل مسأله اجتماعی، تکانشوری و خودکارآمدی در دانش آموزان زورگو و عادی

اسماعیا سلیمانی; یعقوب حبیبی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 124-143

هدف اصلی پژوهش حاضر مقایسه­ی حل مسأله اجتماعی، تکانشوری و خودکارآمدی در دانش آموزان زورگو و عادی بود. برای وصول به این هدف، از بین جامعه آماری پژوهش حاضر که شامل کلیه دانش آموزان زورگو و عادی  مدارس شهرستان اردبیل در سال­تحصیلی 94-1393 بودند،60 دانش آموز به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای به عنوان دو گروه مورد مطالعه(30 دانش آموز عادی و 30 دانش آموز زورگو) انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های حل مساله اجتماعی لانگ و کسیدی، تکانشوری بارات و خودکارآمدی شرر استفاده شد. ضمن آنکه روش تحقیق پژوهش حاضر علی_ مقایسه­ای بود، برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری استفاده شد. نتایج نشان داد که بین دانش آموزان زورگو و عادی  از لحاظ حل مسأله اجتماعی، خودکارآمدی و تکانشوری تفاوت معنی داری وجود دارد. بدین معنی که دانش آموزان زورگو از لحاظ حل مساله اجتماعی و خودکارآمدی نسبت به دانش آموزان عادی در سطح پایین تری قرار داشتند ولی از از نظر تکانشوری در سطح بالایی بودند. با توجه به یافته های پژوهش حاضر می‌توان نتیجه گرفت که حل مساله اجتماعی، تکانشوری و خودکارآمدی به عنوان عامل روانشناختی مهم در پیش بینی زورگویی عمل می کند و توجه به آنها می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از زورگویی دانش آموزان داشته باشد. Â

مقایسۀ سازمان ادراکی و زمان واکنش دانشجویان رشته هنر با سایر رشته‌ها (با استفاده از آزمون آندره ری)

فرنوش شمیلی; فاطمه کاتب

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 144-161

ادراک فرایندی است که از طریق آن، احساس، یعنی اطلاعاتی که از اندام‌های حسی گرفته شده است، به کل سازمان‌یافته و معناداری تبدیل می‌شود. اهمیت ادراک از آن جهت است که دنیای اطراف ما را منظم و زمینه را برای شناخت فراهم می‌کند. از طرفی دستیابی به ادراکی سامان‌یافته از روابط و اصول حاکم بر جهان و در نهایت شناختی متعادل، الفبای ورود به دنیای آفرینش هنری است. هنرمند جهت بازنمایی و خلق اثر هنری نیازمند ادراک سازمان یافته است. در این پژوهش فرض بر آن است که ادراک هنرمند به واسطه‌ی انجام برخی تمرینات (که در متن بدان ها اشاره شده است) بهبود یافته است. جهت اثبات این فرضیه در این پژوهش از ابزاری به نام آزمون اشکال هندسی پیچیده آندره ری استفاده شده است.  این آزمون همچنین این امکان را به ما می‌دهد که بدانیم یک ادراک به کندی صورت گرفته است و یا با سرعت ایده آل. پژوهش حاضر در صدد است به دو سؤال اساسی پاسخ دهد. اول این که کسب مهارت‌های هنری چه تأثیری بر عملکرد ادراک افراد می‌تواند داشته باشد؟ و دوم این که کسب مهارت‌های هنری چه تأثیری بر زمان واکنش افراد می‌تواند داشته باشد؟ بدین منظور60  آزمودنی شامل 30 نفر هنرجوی شاخه‌های مختلف هنرهای تجسمی و 30 نفر از میان افراد عادی (غیر هنری) در این پژوهش شرکت کرده‌اند. برای تحلیل داده‌های پژوهش از روش‌های آماری استفاده شده است. مقایسه‌ی نمرات، بین دو گروه هنرجویان هنرهای تجسمی و افراد غیر هنری که تحت تعلیم هنری خاص قرار نگرفته‌اند، تفاوت معنی‌داری را در معیارهای سازمان ادراکی نشان می‌دهد. بر اساس نتایج به دست آمده از این آزمون، دو معیار سنجش سازمان ادراکی افراد، شامل کیفیت ترسیم و سبک ترسیم) روند مراحل ترسیم)، در گروه غیر هنری،  ضعیف تر از گروه هنری است. همچنین در گروه هنری فرآیند ادراک در مدت زمان کوتاه‌تری نسبت به گروه غیر هنری اتفاق می‌افتد.

مدل راهبردی ارزیابی دانشگاه‌های باز

رکسانا فکری; احمد علمشاهی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 162-185

ارزیابی راهبردی در سازمان، به عنوان یکی از وظایف مهم و اساسی مدیریت و یکی از اولین و اساسی‌ترین بخش‌های برنامه‌ریزی راهبردی به شمار می‌رود. در عصر دانش‌محور امروز، سازمان‌هایی موفق‌ترند که راهبردهای جدید مبتنی بر مزیت‌های رقابتی را به سرعت اجرا کنند و با شناخت محیط و مشتریان، فرایندها و عملیات خود را بهبود بخشند. دانشگاه نیز به عنوان یک نهاد مهم در راستای آموزش، توسعه و تأمین منابع انسانی باید رقابتی بماند تا بتواند تقاضای مشتریان خود فراهم نماید. لذا، میل به بقا در این محیط رقابتی، برای دانشگاه باز – که در آن به جنبه کاهش موانع زمانی و مکانی برای آموزش و بهره‌گیری از روش‌های نوین مبتنی بر فناوری اطلاعات بیشتر از سایر جنبه‌ها توجه می‌شود- آنان را از روی آوردن به مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی برای افزایش قابلیت انطباق با محیط متغیر امروزی و توانایی و پاسخگویی و جلب رضایت مشتریان ناگزیر ساخته است. یکی از مدل‌های راهبردی بسیار توانا در این زمینه، مدل کارت امتیازی متوازن است که در آن تمام جنبه‌های مختلف یک سازمان به طور متعادل پرداخته می‌شود. لذا در این پژوهش با به‌کارگیری نقاط قوت این مدل در مدیریت راهبردی ارزیابی عملکرد، مدل بومی شده کارت امتیازی متوازن در دانشگاه‌های باز ارائه و به طور موردی در دانشگاه پیام نور- به عنوان بزرگترین دانشگاه باز در ایران- به کار گرفته شده است. نتایج این پژوهش علاوه بر اینکه می‌تواند به طور کاربردی برای برنامه‌ریزی راهبردی و ارزیابی عملکرد دانشگاه‌های باز و همچنین دانشگاه‌های مبتنی بر روش‌های آموزش از راه دور به کار گرفته شود در توسعه مدل کارت امتیازی متوازن در بخش دانشگاهی نیز موثر است.

بررسی رابطه جهت‌گیری مذهبی و هوش اخلاقی با تعهد زناشویی دانشجویان متأهل دانشگاه سیستان و بلوچستان

رضا بلاغت; هادی احمدی; نجمه گلزاری مقدÙ

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 186-207

مطالعه حاضر باهدف بررسی رابطه بین جهت‌گیری مذهبی و هوش اخلاقی با تعهد زناشویی دانشجویان متأهل دانشگاه سیستان و بلوچستان انجام گرفت. این پژوهش توصیفی همبستگی از نوع رگرسیون بود که به شیوه نمونه‌گیری طبقه ای-تصادفی 308 نفر از دانشجویان متأهل دانشگاه سیستان و بلوچستان در سال 1394 از طریق سه پرسشنامه جهت‌گیری مذهبی آلپورت (1950)، هوش اخلاقی لنیک و کیل (2005) و تعهد زناشویی آدامز و جونز (1997) مورد مطالعه قرار گرفتند. داده‌ها از طریق ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه همزمان با کمک نرم‌افزار spss21مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد : الف) بین جهت‌گیری مذهبی با تعهد زناشویی رابطه مثبت و معناداری دارد (01/0p). ب) بین هوش اخلاقی با تعهد زناشویی رابطه مثبت و معناداری دارد (01/0p). ج) هر دو بعد جهت‌گیری مذهبی بیرونی و درونی و مؤلفه‌های درستکاری، مسئولیت‌پذیری و بخشش (مؤلفه‌های هوش اخلاقی) از توان پیش‌بینی تعهد زناشویی برخوردار هستند. با توجه به یافته‌ها توجه بیشتر به نقش باورهای مذهبی و هوش اخلاقی در افزایش تعهد زناشویی در تمامی نهادهای جامعه به‌ویژه خانواده، آموزش و پرورش، آموزش عالی و رسانه ملی ضروری می‌نماید

بررسی رابطه باورهای ناکارآمد و سبک‌های مقابله‏ای با گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان دختر دبیرستانی 14 تا 18 ساله شهر قÙ

زهره محمد عینی; ایراندخت فیاض

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 208-234

هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه باورهای ناکارآمد و سبک‌های مقابله‌ای با گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان دختر دبیرستانی 18-14 ساله شهر قم بود. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه نوجوانان دختر 18 تا 14 ساله دبیرستانی مشغول به تحصیل در دبیرستان‌های شهرستان قم در سال تحصیلی 95- 1394 بودند. 144 نفر از آنان به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. آنان پرسشنامه‌های باورهای ناکارآمد، سبک‌های مقابله‌ای و خطرپذیری نوجوانان را تکمیل نمودند. روش اجرای پژوهش توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از همبستگی و رگرسیون گام به گام استفاده شد. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد بین باورهای ناکارآمد با گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان رابطه مثبت و معنادار  وجود دارد. همچنین سبک مقابله‌ای مسئله مدار با گرایش به رفتارهای پرخطر رابطه منفی و معنی‌دار و سبک مقابله‌ای هیجان مدار با گرایش به رفتارهای پرخطر رابطه مثبت و معنی‌دار دارد. نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام برای پیش‌بینی گرایش به رفتارهای پرخطر از روی باورهای ناکارآمد نشان داد در گام اول نیاز به راضی کردن دیگران، در گام دوم آسیب‌پذیری- ارزشیابی عملکرد، در گام سوم نیاز به تأیید دیگران و در گام چهارم موفقیت – کمال‌طلبی قادر به پیش‌بینی 47 درصد از تغییرات گرایش به رفتارهای پرخطر می‌باشند علاوه بر این نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام برای پیش‌بینی گرایش به رفتارهای پرخطر از روی راهبردهای مقابله‌ای نشان داد در گام اول سبک هیجان­مدار و در گام دوم سبک مسأله­مدار قادر به پیش‌بینی 9/38 درصد از تغییرات گرایش به رفتارهای پرخطر هستند.

چالش‌ آموزش علوم انسانی در دانشگاه‌های ایران: یک مطالعه‌ی کیفی

جواد حاتمی

پژوهش در نظامهای آموزشی, دوره 10, شماره 32, صفحه 234-273

هدف این پژوهش، کشف و شناسایی چالش­ها و مشکلات موجود در فرایند آموزش رشته­های علوم انسانی در دانشگاه­های ایران می­باشد. این پژوهش از حیث معرفت‌شناختی و روش‌شناختی، دارای رویکردی کیفی است. برای جمع­آوری داده­ها از مصاحبه­های عمیق کیفی و تکنیک KII[1] (مصاحبه با افراد مطلع کلیدی) با استادان برجسته و دارای صلاحیت در پانزده رشته­ی منتخب حوزه­ی علوم انسانی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که چالش­های آموزش رشته‌های علوم انسانی در ایران عبارت‌اند از؛ چالش­های محیطی و بومی، چالش­های زبانی، سیاسی، ایدئولوژیک، اجتماعی، چالش‌های نهادی و فرهنگی. از دیگر یافته­های پژوهش می­توان به ضعف بنیه­ی نظری آموزش دانشگاهی و علوم انسانی اشاره کرد. مشکلات عمده­ی دیگر عبارت‌اند از؛ نبود سیستم ارزشیابی دقیق از تدریس استادان و نیز عدم توجه لازم و کافی به رشته­های علوم انسانی در سطح سیاست­گذاری، عدم توجه به شرایط بوم شناختی، وابستگی کامل رشته­های علوم انسانی به نهادهای سیاستگذار و نیز سطحی­نگری به مقوله­ی تدریس و بالأخره عدم توجه به تفاوت­های فردی Â